Bỏ qua tới nội dung
Thư viện văn học số
Tra chính tả
Lớp mấy?
Là gì?

Kiến thức là gì? Chữ 見識 nói gì và khác kinh nghiệm ra sao?

Cập nhật 10/02/2025·MMavrick Nguyễn·9 phút đọc
Nội dung chính
  • Kiến thức 見識: thấy rồi mới biết
  • Kiến thức trong lời nói hằng ngày
  • Kiến thức, hiểu biết, kinh nghiệm, tri thức
  • Khi đề văn bàn về kiến thức

Kiến thức là những điều hiểu biết mà một người gom được nhờ học tập hoặc nhờ từng trải: biết nước sôi ở bao nhiêu độ, biết câu thơ ấy của ai, biết lúc nào nên gieo hạt. Nói “kiến thức nghĩa là gì” cũng là hỏi về cái vốn hiểu biết đó, thứ được tích dần qua sách vở, qua thầy cô và qua chính những lần va chạm với đời sống.

Nghĩa ngắn Điều hiểu biết có được do học tập hoặc do từng trải
Gốc từ Hán Việt 見識: kiến (thấy) + thức (biết, nhận ra)
Loại từ Danh từ, thường nói tổng quát: kiến thức địa lí, kiến thức chuyên môn
Gần nghĩa Tri thức, hiểu biết, học thức
Tiếng Anh knowledge
kiến thức là gì
kiến thức là gì? Điều hiểu biết do học và từng trải

Kiến thức 見識: thấy rồi mới biết

Hai chữ ghép thành từ này kể một chuyện khá dễ thương. Chữ kiến (見) là thấy, gặp, như trong kiến giải, ý kiến, tận mắt chứng kiến. Chữ thức (識) là biết, nhận ra được, cùng họ với nhận thức, ý thức, học thức. Ghép lại, kiến thức là cái biết sinh ra từ cái thấy.

Trong tiếng Hán, 見識 vẫn giữ màu từng trải ấy: nó chỉ sự hiểu biết lẫn kinh nghiệm của người đã đi nhiều, gặp nhiều, và còn dùng như động từ với nghĩa mở mang tầm hiểu biết. Còn “biết” theo lối sách vở thì người Trung Hoa hay nói 知識, tức chữ mà tiếng Việt đọc là tri thức. Sang tiếng Việt, hai từ xích lại gần nhau đến mức từ điển ghi chúng là đồng nghĩa, chuyện chữ tri thức đã được kể riêng ở bài chiết tự hai chữ 知識.

Kiến thức trong lời nói hằng ngày

Mục từ kiến thức trong từ điển của Viện Ngôn ngữ học xếp đây là danh từ, nghĩa là những điều hiểu biết có được do từng trải hoặc do học tập, và lưu ý từ này mang tính tổng quát. Wiktionary tiếng Việt giảng gần như vậy: điều hiểu biết do tìm hiểu, học tập mà nên.

Chữ “tổng quát” đáng để ý. Người ta ít khi đếm kiến thức từng cái một; ta nói một lượng kiến thức, vốn kiến thức, lỗ hổng kiến thức chứ không nói “ba cái kiến thức”. Muốn đếm, tiếng Việt chuyển sang từ khác: một điều, một mẹo, một khái niệm.

Từ này đi với rất nhiều chữ đứng sau để khoanh vùng:

  • Theo môn, theo ngành: kiến thức địa lí, kiến thức y khoa, kiến thức pháp luật.
  • Theo mức độ: kiến thức cơ bản, kiến thức nâng cao, kiến thức nền.
  • Theo phạm vi: kiến thức phổ thông, kiến thức chuyên môn, kiến thức xã hội.

Động từ hay đi kèm cũng cho thấy người Việt hình dung kiến thức như một thứ của cải: tích lũy, bồi đắp, trang bị, truyền thụ, củng cố, cập nhật. Ví dụ: Trước kì thi, cô dành hai tuần để cả lớp củng cố kiến thức về câu. Hay một câu đời thường hơn: Bác bán cây ngoài chợ không học nông nghiệp ngày nào, nhưng kiến thức về đất và nước thì ai cũng phải nể.

Kiến thức, hiểu biết, kinh nghiệm, tri thức

Từ Chỗ khác Ví dụ
Kiến thức Những điều biết được, gom thành vốn; dùng được cho cả chuyện học lẫn chuyện đời Kiến thức Toán lớp 9
Hiểu biết Rộng và mềm hơn, nghiêng về mức độ hiểu của một người Một người hiểu biết, ăn nói có chừng mực
Kinh nghiệm Bài học rút ra từ việc đã làm, đã trải qua; thiên về thực hành Kinh nghiệm đi rừng mùa mưa
Tri thức Trang trọng hơn, hay nói về hiểu biết có hệ thống của cả loài người Kho tri thức nhân loại
Kỹ năng Không phải “biết” mà là “làm được” Kỹ năng bơi, kỹ năng thuyết trình

Ranh giới giữa kiến thức và kinh nghiệm mờ hơn ta tưởng, chính vì cái gốc “thấy rồi mới biết” ở trên. Biết rằng đi đèo nên về số thấp là kiến thức; đã từng một lần phanh cháy má mới nhớ mãi điều đó là kinh nghiệm. Còn khi biết rồi mà làm thuần thục được thì đã sang địa phận của kỹ năng, thứ biết đi đôi với làm.

Về phía trái nghĩa, tiếng Việt không có một từ đối thẳng, chỉ có những cách nói chỉ sự thiếu: ngu dốt, kém hiểu biết, mù tịt, hay câu quen thuộc “ếch ngồi đáy giếng”.

Khi viết, chọn tri thức hay hiểu biết còn tùy chữ đi kèm; bảng kết hợp quen của từng từ nằm trong đồng nghĩa, trái nghĩa với kiến thức.

Khi đề văn bàn về kiến thức

Đề nghị luận kiểu “Suy nghĩ về vai trò của kiến thức đối với tuổi trẻ” hay “Học để biết hay học để thi” khá quen ở cấp THCS và THPT. Có thể triển khai theo ba ý:

  1. Giải thích: kiến thức là vốn hiểu biết có được từ học tập và trải nghiệm; nó không có sẵn từ lúc sinh ra mà phải tích từng ngày.
  2. Bàn luận: kiến thức giúp con người hiểu đúng sự việc, tránh bị lừa, chọn được việc làm phù hợp; nhưng kiến thức chết trên giấy, học thuộc để quên ngay sau buổi thi, thì chẳng thành vốn của ai.
  3. Mở rộng: kiến thức cần đi cùng kỹ năng và nhân cách; người giỏi mà dùng hiểu biết để gian lận thì càng đáng trách.

Muốn có thêm dẫn chứng về con đường tự tìm lấy hiểu biết, bài những tấm gương tự học có nhiều chuyện kể ngắn dùng được. Một chi tiết hay để mở đoạn: chữ kiến trong kiến thức chính là chữ kiến trong kiến văn, thấy và nghe, như nhắc rằng sách vở chỉ là một nửa, nửa còn lại phải tự đi mà thấy.

Vốn kiến thức, kiến thức nền và vài cách gọi khác

Vốn kiến thức là gì?

Là toàn bộ những điều một người đã biết, được nhìn như một thứ tài sản có thể tăng lên hoặc mai một. Nói “vốn kiến thức rộng” là khen người ấy biết nhiều lĩnh vực; “vốn kiến thức còn mỏng” là nhắc người ấy cần học thêm.

Kiến thức nền là gì?

Là phần hiểu biết căn bản phải có trước thì mới học tiếp được phần sau, như phải thuộc bảng cửu chương rồi mới làm phép chia. Học sinh mất kiến thức nền ở lớp dưới thường thấy lớp trên ngày càng khó.

Kiến thức tiếng Anh là gì?

Thường dịch là knowledge, danh từ không đếm được, giống tiếng Việt ở chỗ ít khi đếm từng cái. Kiến thức chuyên môn có thể nói expertise hoặc professional knowledge; kiến thức nền là background knowledge.

Kiến thức và tri thức có dùng thay nhau được không?

Nhiều câu thay được, vì từ điển ghi chúng đồng nghĩa. Tuy vậy “kiến thức lớp 6” nghe tự nhiên, còn “tri thức lớp 6” thì không; ngược lại “nền kinh tế tri thức” lại không ai đổi thành “kinh tế kiến thức”.

Vietnammm
VJOL
Lu88
https://sunwin.vision/
hitclub
hitclub
manclub
zowin
yo88
cakhiatv
xoilac
gavangtv
trực tiếp bóng đá
xoilac tv
xoilac tv
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
xem bóng đá trực tiếp
socolive
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
thapcamtv
90phut
luongsontv
Socolive
Cakhiatv
Tiếu lâm tv
90phut
Thapcamtv
Luongsontv
sunwin
hitclub
go88
lô đề uy tín
https://hitclub3.jp.net/
kqbd
7m
789club
b52
bomwin
https://trangcacuocbongda.bio/
iwin
vaobet
hitclub
https://tylekeonhacai.top/
https://sunwinn.za.com/
https://go881.jp.net/
7m
game bài đổi thưởng
Rikvip
kèo nhà cái
rikvip
game bài đổi thưởng
kèo nhà cái
hitclub
sunwin
789club
Kèo nhà cái
b52 club
b52 club
sunwin
kèo nhà cái
kèo bóng đá hôm nay
cá cược bóng đá
cakhiatv
socolive
Kèo nhà cái
game bài
Go88
Hitclub
Nhà cái uy tín
Bongdalu
iwinclub
rikvip
go88
sunwin
789club
b52
kèo nhà cái
kqbd
b52 club
ok9
https://fly88h.com/
tỷ lệ bóng đá hôm nay
tỷ lệ bóng đá hôm nay
Twin68
new88
new88
Xóc đĩa
ww88
tylekeonhacai
https://tylekeonhacai.co.com/
sin88
V9bet
nổ hũ
hitclub
Game bài 789club
BongdaNET
keonhacai5
Game bài 789club
7m
sun win
https://lucky88.us/
8xbet
Sunwin
Game Go88
sunwin
https://keonhacai5.us.org/
B52 CLUB
Hit Club
https://keonhacai.gb.net/
kèo nhà cái
Iwin68
dn88
go8
cakhiatv
xôi lạc tv
socolive
bóng đá tv
lv88
gg88
https://vuaxocdia.me/
JBO
CakhiaTV
Socolive
b52club
nổ hũ
lô đề online
https://mm88.blog/
88xx
au88
sc88
go8
go99
mb88
mu88
new88
bet88
tỷ lệ kèo
kèo nhà cái
Go88
nowgoal
tỷ lệ kèo bóng đá anh
https://keonhacai6.io/
Luck8
B29
Rikvip
B52club
hitclub
bet168
w 88
Kqbd
kèo bóng đá
sunwin
f168
uu88
rikvip
xocdia88
Tài xỉu online
188bet
kqbd
sonclub
alo789
xóc đĩa online
88vin
bay789
kwin
sunwin
https://sunwin35.io/
mu88
sunwin
https://sunwins.eu.com
hitclub
Game bài đổi thưởng
v9bet
go88
b52 club
https://98win.kiwi/
au88
B52club
https://sunwinkt.com/
AE888
Sunwin
go88
go88
e39
kqbd
Socolive TV
B33
Go88
link tải sunwin
kèo nhà cái
hit club
Keonhacai
febet
kèo nhà cái 5
https://keonhacaim88.info/
https://keonhacaim88.info/
kèo nhà cái
go88
B52
kèo nhà cái
kèo nhà cái
kết quả bóng đá
789bet
cakhiatv
trực tiếp bóng đá
Sunwin
sunwin
ok9
789Club
Sumclub
Xóc đĩa
Sunwin
sun win
bet88
u88
cm88
Tai xiu
go 88
https://sunwinvy.com/
xoilactv
http://taixiuonline.markets/
go 88
23win
game bai doi thuong
tài xỉu 789club
Tỷ lệ kèo
kèo nhà cái
Hitclub
https://vuaxocdia.me/
Sunwin
hitclub
789club
trực tiếp bóng đá socolive
cm88
tỷ lệ kèo
kèo nhà cái uy tín
tỷ lệ kèo
nhận định bóng đá
Sunwin
kqbd
Xóc đĩa
cm88
kèo nhà cái
cá cược bóng đá
789WIN
tỷ lệ kèo nhà cái
hitclub
kèo nhà cái
789Club
Nhà cái Xocdia88
sunwin
HITCLUB
đánh đề online
qq8876 net
tg88
kubet
fv88
68gamebai
Sunwin
Socolive
tỷ lệ kèo
kết quả bóng đá
sunwin
ta88
https://go88n.co/
kèo bóng đá hôm nay
kèo nhà cái
hello88
hitclub
KÈO NHÀ CÁI
XÓC ĐĨA ONLINE
lô đề trực tuyến
đánh bài
kèo nhà cái 5
Xóc đĩa
tỷ lệ kèo nhà cái
Kèo nhà cái
game bài đổi thưởng
https://ae888.co.com/
bắn cá đổi thưởng
au88
https://789betlove.com/
rikvip
hitclub
sunwin
lô đề online
Exness
kubet
GG88 COM
kết quả bóng đá
FB88
fb88
kèo nhà cái
hitclub
go88
Tải go88
go88
hitclub
hit club
KQBD
Vb88
X8
tỷ lệ kèo
s666
s66
kèo nhà cái 5