Xia xia là lời cảm ơn của tiếng Trung được viết lại theo tai nghe của người Việt: chữ 谢谢, phiên âm pinyin là xièxie. Nói “xia xia” tức là nói “cảm ơn”. Trên mạng, cùng một lời ấy còn được viết thành xia xìa, xia xỉa hay xie xie; cách nào thì nghĩa cũng chỉ là một.
| Nghĩa | Cảm ơn |
| Chữ Hán | 谢谢 (phồn thể 謝謝), pinyin xièxie |
| Âm Hán Việt | Tạ tạ (chữ “tạ” trong cảm tạ, đa tạ) |
| Cách viết khác | xia xìa, xia xỉa, xie xie |
| Sắc thái | Ở Việt Nam thường dùng vui, thân mật giữa bạn bè |
Xia xia từ chữ Hán nào mà ra?
Gốc của nó là 谢谢. Chữ 谢 khi đọc theo âm Hán Việt là “tạ”, chính là chữ tạ trong cảm tạ, tạ ơn, đa tạ mà tiếng Việt đã mượn từ lâu. Người nói tiếng Phổ thông Trung Quốc lặp chữ này hai lần để thành lời cảm ơn thông dụng nhất, dùng được với gần như mọi người, từ bạn bè tới người bán hàng.
Trong pinyin, âm tiết đầu xiè mang thanh bốn, giọng đi xuống; âm tiết sau đọc nhẹ, ngắn, không mang thanh. Người Việt chưa học pinyin nghe rồi viết theo cảm nhận: có người ghi “xia xìa”, người khác ghi “xia xỉa”, người quen chữ Latin thì giữ “xie xie”. Khi gõ không dấu cho nhanh, cả mấy dạng ấy đều rút về “xia xia”. Đây là lối phiên âm bồi, giống cách nhiều bạn viết lời chào nǐ hǎo thành lời chào ní hảo.
Đọc xia xia có đúng không?
Người Trung Quốc vẫn hiểu nếu bạn nói “xia xia”, nhưng âm chuẩn hơi khác. Vần ie trong pinyin nghe gần “iê” của tiếng Việt chứ không phải “ia”. Thanh bốn của chữ đầu xuống dứt khoát, tai người Việt thường nghe ra dấu huyền. Chữ thứ hai phát ra nhẹ như một tiếng đệm. Vì vậy “xia xìa” nghe sát hơn “xia xia” không dấu, còn “xia xỉa” làm chữ sau nặng hơn thực tế.
| Cách viết | Gặp ở đâu | So với âm chuẩn |
|---|---|---|
| xièxie | Sách, ứng dụng học tiếng Trung | Pinyin chuẩn, có dấu thanh |
| xie xie | Phụ đề, bình luận của người biết chút pinyin | Đúng chữ, chỉ thiếu dấu thanh |
| xia xìa, xia xỉa | Ghi theo tai người Việt | Gần đúng, đủ để người nghe hiểu |
| xia xia | Gõ không dấu trên mạng | Chỉ nên dùng khi nói đùa với nhau |
Ai định học thật thì nên làm quen với hệ phiên âm pinyin ngay từ đầu, tránh quen miệng đọc bồi rồi khó sửa.
Xia xia trong mấy câu chuyện thường ngày
- Bạn cùng bàn mua hộ cốc trà sữa: “Xia xia nha, mai tới lượt tớ bao.”
- Bình luận dưới tập phim Hoa ngữ mới có phụ đề: “Nhóm dịch nhanh quá, xia xia cả nhà!”
- Nhắn cho bạn đang học tiếng Trung: “Gửi tớ file từ vựng bài 3 với, xia xìa.”
- Đi du lịch, trả tiền xong nói với người bán: “Xièxie!” (lúc này nên cố đọc đúng âm).
Ở Việt Nam, xia xia gần như chỉ xuất hiện trong lời nói đùa, tin nhắn, bình luận. Viết văn, viết thư cảm ơn thầy cô thì cứ dùng “cảm ơn” của tiếng mình.
Đáp lời cảm ơn và mấy câu cùng nhóm
Biết nói cảm ơn rồi thì nên biết thêm vài câu đi kèm:
- Người kia đáp lại bằng 不客气 (bú kèqi), đại ý “đừng khách sáo”, hoặc 不用谢 (búyòng xiè), “khỏi cảm ơn”.
- Muốn nói rõ là cảm ơn ai, thêm đại từ phía sau: 谢谢你 (xièxie nǐ).
- Ngắn hơn và mang chút cổ điển là 多谢 (duōxiè); âm Hán Việt của nó chính là “đa tạ”.
- Khi cần trang trọng, chẳng hạn trong thư hay lời phát biểu, dùng 非常感谢 (fēicháng gǎnxiè).
Nhiều bạn biết xia xia cùng lúc với câu wo ai ni trong tiếng Trung, vì cả hai thường xuất hiện trong phim và bài hát. Tiếng Nhật cũng có một lời cảm ơn được giới trẻ dùng vui tương tự là arigato của người Nhật.
Lời cảm ơn tiếng Hàn kamsahamnida thì hay đi kèm cái cúi gập người, nên dân mạng Việt đọc trại thành kamsamita và chế ra cả loạt ảnh cúi đầu cảm ơn 90 độ.
Xia xia, xie xie và chuyện cảm ơn bằng tiếng Trung
Xia xia nghĩa là gì?
Nghĩa là “cảm ơn”. Đó là cách người Việt viết lại âm của 谢谢 (xièxie) theo tai nghe, thường dùng vui trong tin nhắn và bình luận.
Xia xỉa với xie xie có phải là một không?
Là một. Cả xia xỉa, xia xìa lẫn xie xie đều chỉ 谢谢; khác nhau ở chỗ người viết ghi âm theo tai hay theo pinyin. Dạng xie xie gần chữ chuẩn nhất.
Cảm ơn tiếng Trung viết thế nào?
Chữ giản thể là 谢谢, phồn thể là 謝謝, pinyin xièxie. Muốn trang trọng hơn có thể nói 非常感谢 (fēicháng gǎnxiè).
Nói xia xia với người Trung Quốc có lịch sự không?
Họ vẫn hiểu và thường vui khi người nước ngoài cố nói tiếng của họ. Chỉ cần đọc rõ, xuống giọng ở chữ đầu, đọc nhẹ chữ sau là lời cảm ơn đã nghe khá tự nhiên.