Ní hảo là cách người Việt phiên âm lời chào 你好 (nǐ hǎo) của tiếng Trung phổ thông, nghĩa là “xin chào”, “chào bạn”. Hỏi “ní hảo nghĩa là gì” thì đó đơn giản là câu hello của người Trung Quốc. Trên mạng, người Việt còn hay nói “ní hảo” để chào nhau cho vui, nhất là khi nhắc tới phim, nhạc hay chuyện đi du lịch Trung Quốc.
| Nghĩa ngắn | Xin chào, chào bạn (tiếng Trung) |
| Chữ viết | 你好; pinyin nǐ hǎo; Hán Việt đọc là nễ hảo |
| Loại từ | Thán từ, câu chào |
| Sắc thái | Lịch sự, trung tính; với người lớn tuổi nên dùng 您好 |
你好 gồm chữ gì, vì sao đọc thành “ní hảo”?
Câu chào chỉ có hai chữ. 你 (nǐ) là “bạn”, đại từ ngôi thứ hai; đọc theo âm Hán Việt là nễ hoặc nhĩ. 好 (hǎo) là “tốt”, “khỏe”, Hán Việt là hảo, như trong hảo hán, hảo tâm. Dịch từng chữ thì thành “bạn tốt”, nhưng người Trung Quốc dùng cả cụm như một lời chào, giống “hello” của tiếng Anh.
Chi tiết thú vị nằm ở thanh điệu. Cả hai chữ đều mang thanh 3 (thanh hạ xuống rồi lên). Tiếng phổ thông có quy tắc: hai thanh 3 đứng liền nhau thì chữ đầu đổi sang thanh 2, một thanh đi lên. Vì thế 你好 được nói ra là ní hǎo. Tai người Việt nghe chữ đầu giống dấu sắc, chữ sau giống dấu hỏi, nên mới viết thành “ní hảo”. Cách viết dân dã ấy vô tình bắt đúng cách phát âm thật.
Mỗi phương ngữ lại chào khác một chút. Người nói tiếng Quảng Đông đọc 你好 gần như nei5 hou2, còn tiếng Mân Nam ở Phúc Kiến, Đài Loan có câu 汝好 (lí hó). Tiếng Nhật cũng mượn lời chào này, viết bằng katakana ニーハオ, chủ yếu dùng khi nói chuyện liên quan tới người Trung Quốc.
Chào bằng ní hảo trong từng tình huống
Trong tiếng Trung, 你好 hợp nhất khi gặp người lạ hoặc mới quen, người ngang hàng. Bạn bè thân lâu ngày thì thường chào kiểu khác (gọi tên, hỏi đã ăn chưa). Còn trong tiếng Việt, “ní hảo” sống chủ yếu trên mạng và trong lớp học tiếng Trung:
- Bình luận dưới video du lịch: “Đứng giữa phố Thượng Hải, cả buổi mình chỉ nói được mỗi câu ní hảo với cảm ơn.”
- Nhắn tin trêu bạn đang học tiếng Trung: “Ní hảo, hôm nay học được bao nhiêu chữ rồi?”
- Caption ảnh check-in: “Ní hảo Trương Gia Giới, cuối cùng cũng tới được đây.”
- Lớp học: cô giáo nói “你好”, cả lớp đáp lại “老师好” (lǎoshī hǎo, chào cô).
- Trò chuyện với khách người Trung Quốc ở cửa hàng: mở đầu bằng “ní hảo” rồi chuyển sang tiếng Anh hoặc chỉ tay vào bảng giá.
Muốn đáp lại một câu 你好, cách tự nhiên nhất là nói lại đúng câu đó: 你好.
Chào xong, lời hay cần tới tiếp theo là câu cảm ơn, mà người Việt quen nghe và viết lại thành xia xia tiếng Trung.
Ní hảo, nín hảo và mấy lời chào gần giống
| Câu | Pinyin | Dùng khi |
|---|---|---|
| 你好 (ní hảo) | nǐ hǎo | Chào một người, lịch sự, phổ biến nhất |
| 您好 (nín hảo) | nín hǎo | Chào người lớn tuổi, cấp trên, khách hàng; kính trọng hơn |
| 你们好 | nǐmen hǎo | Chào nhiều người cùng lúc |
| 你好吗？ | nǐ hǎo ma | Hỏi “bạn khỏe không?”, không phải câu chào xã giao lúc mới gặp |
| 早上好 | zǎoshang hǎo | Chào buổi sáng |
| 喂 | wéi | “A lô”, khi nghe điện thoại |
Hai lỗi người mới học hay mắc: dùng 你好吗 thay cho lời chào thông thường, và nói 你好 với ông bà, thầy cô thay vì 您好. Người Việt mới làm quen tiếng Trung có thể bắt đầu từ cách đọc pinyin cho người chưa biết chữ Hán.
Đừng nhầm ní hảo với chữ ní của miền Tây
Gần đây chữ “ní” một mình cũng nổi trên mạng, kiểu “ní ơi”, “mấy ní”. Đó là tiếng gọi bạn bè, chẳng liên quan gì tới câu chào tiếng phổ thông, dù cũng được cho là có gốc tiếng Hoa. Chuyện này có ở bài chữ ní, cách người miền Tây gọi bạn.
Nếu thích kiểu học vài câu tiếng Trung ngắn, xem thêm câu wo ai ni và cách đáp lại. Còn muốn biết vì sao 你好 thuộc về tiếng phổ thông chứ không phải tiếng Quảng, có bài phân biệt Quan thoại với tiếng Quảng Đông.
Ní hảo: vài câu hỏi quen thuộc
Ní hảo nghĩa là gì?
Là xin chào trong tiếng Trung, phiên âm từ 你好 (nǐ hǎo). Nghĩa từng chữ là “bạn” và “tốt”, nhưng cả cụm dùng như lời chào.
Ní hảo viết tiếng Trung thế nào?
Viết là 你好: chữ 你 có bộ nhân đứng bên trái, chữ 好 gồm bộ nữ (女) và chữ tử (子). Dạng phồn thể và giản thể của hai chữ này giống nhau.
Ní hảo đáp lại thế nào?
Đáp lại bằng chính câu 你好. Nếu người chào là người lớn tuổi, có thể đáp 您好 cho lễ phép.
Vì sao viết là ní hảo mà không phải nỉ hảo?
Vì theo quy tắc biến điệu, chữ 你 đứng trước 好 được đọc lên giọng như thanh 2, nghe gần dấu sắc của tiếng Việt. Viết “nỉ hảo” là theo thanh gốc của chữ khi đứng một mình.