Đồng nghĩa với nhỏ bé gần nhất là bé nhỏ: hai tiếng đổi chỗ, nghĩa gần như giữ nguyên. Tả bàn tay, dáng người xinh xắn thì có nhỏ nhắn; nói mức rất nhỏ thì có nhỏ xíu, bé tí, tí hon; nói niềm vui, phần đóng góp ít ỏi thì có nhỏ nhoi, nhỏ mọn. Trái nghĩa với nhỏ bé là to lớn; ở nghĩa trừu tượng là lớn lao, vĩ đại.
| Đồng nghĩa | bé nhỏ, nhỏ nhắn, nhỏ xíu, bé tí, tí hon, nhỏ nhoi, nhỏ mọn (nghĩa “không đáng kể”) |
| Trái nghĩa | to lớn, lớn lao, vĩ đại, khổng lồ, đồ sộ |
| Nghĩa | nhỏ, nói khái quát; từ điển ghi thường dùng với nghĩa trừu tượng: những mơ ước nhỏ bé |
Nhỏ bé về vóc dáng và nhỏ bé về giá trị
| Từ | Hướng nghĩa | Sắc thái |
|---|---|---|
| bé nhỏ | cả hai | ngang nhỏ bé, nghe mềm hơn |
| nhỏ nhắn | vóc dáng, đồ vật | nhỏ mà cân đối, dễ thương; là lời khen |
| nhỏ xíu, bé tí | kích thước | khẩu ngữ, nhỏ hơn mức thường nhiều |
| tí hon | kích thước | nhỏ đến mức lạ, hay gặp trong truyện: chú bé tí hon |
| nhỏ nhoi | giá trị, số lượng | ít ỏi, có chút thương: hy vọng nhỏ nhoi |
| nhỏ mọn | giá trị | không đáng kể, hay dùng khi nói khiêm: chút quà nhỏ mọn |
Tiếng Việt có nhiều cặp đảo chỗ như nhỏ bé – bé nhỏ; đó là từ ghép đẳng lập, hai tiếng ngang nhau nên đảo được mà nghĩa ít đổi.
Khi chỉ muốn nói hơi nhỏ mà vẫn xinh, từ láy nho nhỏ cùng be bé, nhỏ nhắn được so sánh riêng trong đồng nghĩa, trái nghĩa với nho nhỏ.
Nhỏ bé đứng đối diện to lớn, lớn lao
Bộ từ phía “to” đã được xếp theo mức trong bài từ cùng nghĩa và ngược nghĩa với to lớn. Với nhỏ bé, chỉ cần ghép đúng cặp theo hướng nghĩa:
- Kích thước: dáng người nhỏ bé – to lớn; mức mạnh hơn là tí hon – khổng lồ; căn nhà nhỏ bé – tòa nhà đồ sộ.
- Giá trị, tầm vóc: đóng góp nhỏ bé – công lao lớn lao; con người nhỏ bé – con người vĩ đại.
Nhỏ nhen không cùng nghĩa với nhỏ bé
Nhỏ nhen cũng có tiếng “nhỏ” nhưng nói về lòng dạ: hẹp hòi, hay chấp chuyện quyền lợi vặt. “Một người nhỏ bé” là người dáng nhỏ hoặc không có địa vị; “một người nhỏ nhen” là người tính hẹp hòi. Nhỏ mọn thì hai mặt: “món quà nhỏ mọn” gần nhỏ bé, “tính nhỏ mọn” lại giống nhỏ nhen.
Thay nhỏ bé bằng nhỏ nhắn, nhỏ nhoi trong câu
- “Cô bé có đôi bàn tay nhỏ bé” → “bàn tay nhỏ nhắn”: được, thêm ý khen.
- “Con người thật nhỏ bé trước biển cả” → “thật nhỏ nhắn trước biển cả”: không được; câu nói về tầm vóc, chỉ bé nhỏ thay được.
- “Niềm vui nhỏ bé của mẹ” → “niềm vui nhỏ nhoi của mẹ”: được, nghe thương hơn.
- “Căn phòng nhỏ bé” → “căn phòng tí hon”: gượng, trừ khi cố ý nói quá cho vui.
Nếu câu văn muốn thêm sắc thái trìu mến, non nớt chứ không chỉ tả kích thước, bé bỏng thường hợp hơn; xem từ đồng nghĩa, trái nghĩa với bé bỏng để tách hai nét nghĩa ấy.
Câu mẫu với nhỏ bé, bé nhỏ, to lớn
- Ngôi trường nhỏ bé nằm lọt giữa đồi chè.
- Bà có dáng người nhỏ nhắn, đi lại rất nhanh nhẹn.
- Con kiến bé tí mà tha được hạt cơm to gấp mấy lần mình.
- Đó chỉ là một đóng góp nhỏ bé cho quỹ khuyến học của xã.
- Giữa sân ga đông người, đứa bé trông càng bé nhỏ.
- Con voi to lớn đứng cạnh chú chó nhỏ xíu.
Bé nhỏ, nhỏ bé: vài câu hỏi thường gặp
Từ đồng nghĩa với nhỏ bé là gì?
Bé nhỏ, nhỏ nhắn, nhỏ xíu, bé tí, tí hon; nói về giá trị thì có nhỏ nhoi, nhỏ mọn.
Từ đồng nghĩa với từ bé nhỏ là từ nào?
Nhỏ bé là sát nhất; khen dáng người thì nhỏ nhắn, nói hy vọng ít ỏi thì nhỏ nhoi.
Trái nghĩa với nhỏ bé là gì?
To lớn khi nói kích thước; lớn lao, vĩ đại khi nói giá trị, tầm vóc; khổng lồ là mức mạnh nhất.
Nhỏ nhen có phải là đồng nghĩa với nhỏ bé không?
Không. Nhỏ nhen chỉ tính hẹp hòi, không nói về kích thước hay giá trị.