Từ đồng nghĩa với hồn nhiên là vô tư, tự nhiên; khi tả trẻ con thì gần với ngây thơ, thơ ngây. Từ trái nghĩa với hồn nhiên là giả tạo, kiểu cách, gượng gạo: những cách cư xử có tính toán, làm bộ, không thật lòng. Từng trải không phải trái nghĩa của hồn nhiên, vì người lớn tuổi, hiểu đời vẫn có thể cười rất hồn nhiên.
| Đồng nghĩa | vô tư, tự nhiên; gần nghĩa (tả trẻ nhỏ): ngây thơ, thơ ngây |
| Trái nghĩa | giả tạo, kiểu cách, gượng gạo |
| Nghĩa | tự nhiên, đơn giản, chân thật trong tình cảm và cử chỉ; gốc chữ 渾然 có ở bài giải nghĩa hồn nhiên |
Vô tư, tự nhiên và những từ đứng gần hồn nhiên
| Từ | Trọng tâm | So với hồn nhiên |
|---|---|---|
| vô tư | không lo nghĩ | hay đi đôi: sống hồn nhiên, vô tư; nhưng vô tư còn nghĩa “không vụ lợi” |
| tự nhiên | không gò ép | rộng hơn, dùng cho cả văn phong, cử chỉ, cảnh vật |
| ngây thơ, thơ ngây | chưa hiểu đời | chỉ gần nghĩa, hợp với trẻ nhỏ |
Hồn hậu nghe giống nhưng khác hẳn: đó là hiền từ, chất phác. Một cụ già có thể vừa hồn hậu vừa hồn nhiên, hai nét ấy không trùng nhau.
Ngây thơ thì đối lại bằng từng trải, khác hẳn hồn nhiên; nhóm từ thay cho ngây thơ được xếp riêng trong các từ cùng nghĩa với ngây thơ.
Hồn nhiên ngược với giả tạo, kiểu cách
Đối lại hồn nhiên là những gì “làm ra”, không thật:
- gượng gạo: cố tỏ ra, không tự nhiên (nụ cười gượng gạo);
- kiểu cách: làm bộ thế này thế khác cho ra dáng;
- giả tạo: nặng nhất, cả tình cảm cũng không thật; xem sự giả tạo trong cách cư xử.
Khẩu ngữ còn có lối nói mỉa: “hồn nhiên vượt đèn đỏ”, nghĩa là làm điều sai mà không chút ngượng. Ở câu đó, từ gần nhất là thản nhiên.
Đặt câu cho hồn nhiên và từ cùng nhóm
- Tiếng cười hồn nhiên của lũ trẻ vang khắp sân trường.
- Ông ngoại kể chuyện vô tư như chẳng có gì phải giấu.
- Cô ấy nói năng tự nhiên trước đám đông.
- Bị chụp ảnh bất ngờ, cậu nở một nụ cười gượng gạo.
- Lời khen giả tạo thì nghe là biết.
Hỏi nhanh về hồn nhiên
Đồng nghĩa với hồn nhiên là gì?
Vô tư, tự nhiên; tả trẻ nhỏ thì gần với ngây thơ.
Từ trái nghĩa với hồn nhiên là gì?
Giả tạo, kiểu cách, gượng gạo.