Từ đồng nghĩa với giáo viên là thầy giáo, cô giáo, gọi chung là thầy cô; trang trọng hơn có nhà giáo. Giảng viên, gia sư chỉ gần nghĩa. Giáo viên không có từ trái nghĩa; học sinh chỉ là vai đối ứng trong quan hệ thầy – trò.
| Đồng nghĩa | thầy giáo, cô giáo, thầy cô, nhà giáo. Gần nghĩa: giảng viên, gia sư |
| Trái nghĩa | không có; học sinh là quan hệ đối ứng |
| Nét nghĩa | người dạy học ở bậc phổ thông hoặc tương đương |
Thầy giáo, cô giáo, nhà giáo: gọi người dạy học thế nào cho hợp
| Từ | Sắc thái | Dùng khi |
|---|---|---|
| giáo viên | trung tính, hành chính | giấy tờ, chức danh: giáo viên chủ nhiệm |
| thầy giáo, cô giáo | gần gũi, nói rõ nam hay nữ | lời nói, bài văn kể |
| thầy cô | gọi chung, kính trọng | lời chúc, thư cảm ơn |
| nhà giáo | trang trọng, nói về nghề | Nhà giáo Ưu tú, Ngày Nhà giáo Việt Nam |
| giảng viên (gần nghĩa) | dạy đại học, cao đẳng | giảng viên khoa Ngữ văn |
| gia sư (gần nghĩa) | dạy kèm tại nhà | thuê gia sư môn Toán |
Danh hiệu, tên ngày lễ giữ nguyên chữ, không viết “Ngày Giáo viên Việt Nam”; xem nguồn gốc Ngày Nhà giáo Việt Nam. Giáo sư là học hàm, không phải từ đồng nghĩa.
Giáo viên – học sinh: cặp vai, không phải cặp trái nghĩa
Từ trái nghĩa với giáo viên không có. Học sinh hay bị ghi vào chỗ này, nhưng hai từ không đối nhau về tính chất nào; có người dạy thì có người học, đó là hai đầu một mối quan hệ. Bài tập hỏi trái nghĩa thì ghi “không có”, hoặc ghi học sinh kèm chú thích “quan hệ thầy – trò”. Phía người học xem học trò, môn sinh và các cách gọi học sinh.
Đặt câu với thầy giáo, thầy cô, nhà giáo
- Thầy giáo dạy Toán của em rất hay kể chuyện vui.
- Cô giáo chủ nhiệm gọi điện hỏi thăm khi em ốm.
- Cả lớp làm thiệp tặng thầy cô nhân ngày 20/11.
- Bà nội em là nhà giáo về hưu, đứng lớp gần bốn mươi năm.
Hỏi đáp về từ gọi người dạy học
Từ đồng nghĩa với giáo viên là gì?
Thầy giáo, cô giáo, thầy cô, nhà giáo.
Giáo viên và giảng viên khác nhau thế nào?
Giáo viên dạy ở phổ thông hoặc bậc tương đương; giảng viên dạy ở đại học, cao đẳng.
Câu tục ngữ nào nói về công ơn người thầy?
“Không thầy đố mày làm nên”. Đạo lí kính thầy có ở bài ý nghĩa tôn sư trọng đạo.