Từ đồng nghĩa với có lẽ là hình như, dường như, chắc là, có thể, biết đâu; tất cả đều nói một điều đoán mà chưa dám chắc. Từ trái nghĩa với có lẽ là chắc chắn, nhất định, tất nhiên, những từ khẳng định dứt khoát.
| Đồng nghĩa | hình như, dường như, chắc là, có thể, biết đâu |
| Trái nghĩa | chắc chắn, nhất định, tất nhiên |
| Vai trò | phỏng đoán hoặc khẳng định một cách dè dặt; trong câu là thành phần tình thái |
Hình như, chắc là, biết đâu: đoán dựa vào đâu, tin đến mức nào
| Từ | Mức tin | Dùng khi |
|---|---|---|
| chắc là | khá tin, nghiêng về có | có lí do rõ: “Đèn tắt hết, chắc là cả nhà ngủ rồi” |
| có lẽ | tin vừa phải, dè dặt | đưa nhận định một cách mềm mỏng |
| có thể | chỉ nêu một khả năng | bàn nhiều khả năng cùng lúc |
| hình như, dường như | dựa vào cái thấy, cái nghe | “Hình như ngoài sân có tiếng xe” |
| biết đâu | rất dè dặt, thường kèm hi vọng | “Cứ hỏi thử, biết đâu cô cho nộp bù” |
Dường như nghiêng về văn viết, hình như hay gặp trong lời nói. Vị trí của từng từ trên thang mức tin có ở thang chắc chắn của thành phần tình thái. Có lẽ viết dấu ngã, phân biệt với “có lẻ” ở bài có lẽ hay có lẻ đúng chính tả.
Có thể chỉ trùng với có lẽ ở nghĩa đoán; nghĩa có khả năng, đủ sức của nó được tách riêng ở hai nghĩa của có thể.
Bỏ chữ hình đi, như trở về vai so sánh hoặc mở ra ví dụ; từ thay cho từng vai ấy được bàn ở chữ như trong câu so sánh.
Chắc chắn, nhất định: nói dứt khoát thay vì đoán
Từ trái nghĩa với có lẽ là các từ khẳng định không chút ngờ: chắc chắn, nhất định, tất nhiên. Đổi một chữ là đổi thái độ người nói: “Có lẽ mai bạn ấy đến” chỉ là đoán, “Nhất định mai bạn ấy đến” là cam đoan. “Không”, “chẳng” không thuộc nhóm này vì chỉ phủ định sự việc. Các cách nói quả quyết khác có ở nhóm từ quả quyết, xác nhận.
Chắc chắn còn nghĩa nói đồ vật vững, khó lay; cả hai nghĩa cùng các chữ ọp ẹp, bấp bênh được tách riêng trong đồng nghĩa, trái nghĩa với chắc chắn.
Đặt câu với có lẽ, dường như, chắc chắn
- Có lẽ con mèo đã trốn dưới gầm giường.
- Dường như cô giáo đã nhận ra em đang buồn.
- Trời âm u từ sáng, chắc là chiều nay mưa.
- Em chắc chắn đã khóa cửa trước khi đi.
Có lẽ và các từ đoán chừng: câu hỏi thường gặp
Từ đồng nghĩa với có lẽ là gì?
Hình như, dường như, chắc là, có thể, biết đâu.
Có lẽ và có thể có giống nhau không?
Chỉ trùng ở nghĩa đoán; có thể còn nghĩa “có khả năng làm”, có lẽ thì không.
Trái nghĩa với có lẽ là từ nào?
Chắc chắn, nhất định, tất nhiên.