Có thể có hai nghĩa nên từ đồng nghĩa chia hai nhóm. Nghĩa “có khả năng làm”: có khả năng, đủ sức; sau động từ thì dùng được, nổi. Nghĩa “đoán chừng”: có lẽ, biết đâu, không chừng. Từ trái nghĩa với có thể là không thể, chẳng thể.
| Đồng nghĩa | khả năng: có khả năng, đủ sức, (làm) được, (làm) nổi; đoán: có lẽ, biết đâu, không chừng |
| Trái nghĩa | không thể, chẳng thể; riêng nghĩa đoán còn đối với chắc chắn |
| Loại từ | phụ từ, đứng trước động từ |
Nghĩa khả năng và nghĩa phỏng đoán: hai nhóm từ thay
| Nghĩa | Từ thay | Ví dụ |
|---|---|---|
| khả năng | có khả năng (trang trọng), đủ sức (nhấn năng lực) | Đội mình đủ sức vào chung kết. |
| khả năng | được, nổi (đặt sau động từ) | “Em có thể bê thùng này” → “Em bê nổi thùng này”. |
| phỏng đoán | có lẽ, có khi | Giờ này có lẽ bố đã về. |
| phỏng đoán | biết đâu, không chừng (khẩu ngữ, dè dặt) | Mang áo mưa đi, không chừng chiều mưa. |
Đừng đổi chéo hai nhóm. “Con có thể ra chơi” là lời cho phép; đổi thành “Con có lẽ ra chơi” thì lệch hẳn. Còn “Có thể nó quên rồi” đổi thành “Có lẽ nó quên rồi” vẫn đúng.
Không thể, chẳng thể và chỗ đứng của chắc chắn
Từ trái nghĩa với có thể là không thể; văn chương hoặc khẩu ngữ dùng chẳng thể. Cặp này đối nhau ở cả hai nghĩa: “Em không thể nâng nổi” (không đủ sức), “Chuyện đó không thể xảy ra” (khả năng bằng không). Riêng nghĩa đoán còn đối lập theo ngữ cảnh với chắc chắn: “có thể mai mưa” chỉ nêu khả năng, “chắc chắn mai mưa” là khẳng định. Xem thêm ba nhóm tình thái theo mức tin.
Đặt câu với có khả năng, đủ sức, không chừng
- Lớp em đủ sức giành cờ thi đua tháng này.
- Lan có khả năng nói trước đông người mà không run.
- Đừng vội trách, có khi bạn ấy chỉ bị kẹt xe.
- Không chừng tối nay mất điện, nhà mình sạc sẵn đèn đi.
Có thể nghĩa nào, thay từ nào: hỏi và đáp
Từ đồng nghĩa với có thể là gì?
Nghĩa khả năng: có khả năng, đủ sức. Nghĩa đoán: có lẽ, biết đâu, không chừng.
Có thể là phó từ hay động từ?
Từ điển xếp vào phụ từ, tức phó từ, vì nó đứng trước động từ để nói khả năng. Xem cách nhận biết phó từ trong câu.
Trái nghĩa với có thể là gì?
Không thể, chẳng thể.