Bỏ qua tới nội dung
Thư viện văn học số
Tra chính tả
Lớp mấy?
Là gì?

Tứ đại kì thư là gì? Gồm những bộ nào và khác danh tác ra sao?

Cập nhật 19/05/2025·MMavrick Nguyễn·11 phút đọc
Nội dung chính
  • Tứ đại kì thư: vì sao gọi là "kì"?
  • Bốn bộ sách trong Tứ đại kì thư
  • Đọc một hồi truyện, nhận ra lối chương hồi
  • Kì thư hay danh tác: hai danh sách khác nhau thế nào?

Tứ đại kì thư là cách gọi bốn bộ tiểu thuyết chương hồi lớn của Trung Quốc thời nhà Minh: Tam quốc diễn nghĩa, Thủy hử, Tây du ký và Kim Bình Mai. Tên gọi này, cũng hay viết là Tứ đại kỳ thư (四大奇書), nghĩa là “bốn bộ sách lạ lùng, phi thường”. Nhiều người nhầm nó với Tứ đại danh tác, danh sách về sau thay Kim Bình Mai bằng Hồng lâu mộng.

Nghĩa của tên gọi Tứ: bốn; đại: lớn; kì: lạ, phi thường; thư: sách
Gồm Tam quốc diễn nghĩa, Thủy hử, Tây du ký, Kim Bình Mai
Thuộc Tiểu thuyết chương hồi Trung Quốc, viết bằng văn bạch thoại pha văn ngôn, thời Minh
Dấu hiệu nhận biết Truyện dài trên trăm hồi, mỗi hồi có tiêu đề đối nhau, kết hồi bằng lời hẹn “hồi sau sẽ rõ”
Dễ nhầm với Tứ đại danh tác (có Hồng lâu mộng, không có Kim Bình Mai)
Tứ đại kì thư là gì
Tứ đại kì thư là gì? Bốn tiểu thuyết chương hồi đời Minh

Tứ đại kì thư: vì sao gọi là “kì”?

Ở thời Minh, tiểu thuyết bị giới nho sĩ coi là thứ văn chương thấp, kém xa thơ và văn chính thống. Phần lớn tác giả không ghi tên thật, sách được in và bán như hàng hóa ở chợ sách. Vậy mà bốn bộ truyện này lan khắp nơi, được người ta đọc, kể, diễn đi diễn lại. Chữ kì 奇 trong “kì thư” ghi lại đúng cảm giác ấy: lạ lùng, khác thường, hay đến mức phải đặt tên riêng cho chúng.

Ai đặt ra tên gọi đầu tiên thì các nguồn kể không giống nhau. Điều chắc chắn hơn là giới in sách, bình sách cuối Minh đầu Thanh đã gom bốn bộ này thành một nhóm để quảng bá, kèm những bản có lời bình nổi tiếng. Học giả Mỹ Andrew Plaks còn dành cả một cuốn sách để chứng minh rằng bốn bộ cùng đánh dấu một bước tiến lớn trong nghệ thuật tiểu thuyết.

Về chính tả, “kì thư” và “kỳ thư” đều được dùng; sách giáo khoa mới thường viết i ngắn, nhiều sách dịch cũ và báo chí quen viết y.

Bốn bộ sách trong Tứ đại kì thư

Tác phẩm Tác giả (theo truyền thống) Độ dài Nội dung chính Loại truyện
Tam quốc diễn nghĩa La Quán Trung 120 hồi (bản thông dụng) Ngụy, Thục, Ngô tranh hùng cuối đời Hán Lịch sử diễn nghĩa
Thủy hử Thi Nại Am (có thuyết cho là La Quán Trung) Nhiều bản: 70, 100, 120 hồi… Các hảo hán tụ nghĩa ở Lương Sơn Bạc thời Bắc Tống Anh hùng nghĩa hiệp
Tây du ký Ngô Thừa Ân 100 hồi Thầy trò Đường Tăng sang Tây Trúc thỉnh kinh Thần ma
Kim Bình Mai Bút danh Lan Lăng Tiếu Tiếu Sinh 100 hồi Gia đình Tây Môn Khánh và đời sống thị dân Thế tình (tình đời)

Chuyện tác giả của cả bốn bộ đều có dấu hỏi. Tam quốc và Thủy hử lưu truyền qua nhiều đời người kể chuyện trước khi được biên định thành sách, nên cái tên La Quán Trung hay Thi Nại Am là theo truyền thống. Tây du ký mang dấu ấn một người viết rõ hơn cả, còn tác giả Kim Bình Mai đến giờ vẫn chỉ là một bút danh; bài Kim Bình Mai và nhan đề ghép ba cái tên kể riêng chuyện này.

Đọc một hồi truyện, nhận ra lối chương hồi

Bốn bộ kì thư cùng mang những dấu hiệu của tiểu thuyết chương hồi, thể loại lớn lên từ nghề kể chuyện ngoài chợ:

  • Chia hồi, mỗi hồi có tiêu đề đối nhau. Hai vế tiêu đề tóm trước nội dung, như một cặp câu đối treo đầu chương.
  • Kết hồi bằng lời hẹn. Đang tới chỗ gay cấn thì dừng, kèm câu quen thuộc “muốn biết sự thể ra sao, xem hồi sau sẽ rõ”, dấu vết của người kể chuyện giữ khách cho buổi sau.
  • Xen thơ, từ vào lời kể. Tới cảnh đẹp, trận đánh hay cái chết của một nhân vật, người kể dừng lại “có thơ rằng” để bình.
  • Nhân vật bộc lộ qua hành động và lời nói. Ít đoạn tả nội tâm dài; tính cách hiện lên qua việc làm, như Trương Phi nóng nảy hay Tôn Ngộ Không nghịch ngợm.
  • Bố cục lớn, nhiều tuyến. Các bộ đều dài trên trăm hồi, nhiều nhân vật, chia thành từng chùm hồi kể trọn một sự việc.

Ngôn ngữ cũng là một điểm đáng nói. Các bộ này viết chủ yếu bằng bạch thoại, tức lối văn gần lời nói, pha văn ngôn ở những chỗ trang trọng. Việc chúng được giới văn nhân đọc và bình đã giúp văn bạch thoại có chỗ đứng trong văn chương.

Kì thư hay danh tác: hai danh sách khác nhau thế nào?

Ba bộ Tam quốc, Thủy hử, Tây du ký có mặt trong cả hai danh sách. Chỗ khác nằm ở bộ thứ tư.

Tiêu chí Tứ đại kì thư Tứ đại danh tác
Bộ thứ tư Kim Bình Mai (đời Minh) Hồng lâu mộng của Tào Tuyết Cần (đời Thanh)
Thời kì xuất hiện của cách gọi Lưu hành từ khoảng cuối Minh, đầu Thanh Phổ biến ở Trung Quốc đại lục từ khoảng những năm 1980
Phạm vi Bốn đỉnh cao tiểu thuyết đời Minh Bốn tiểu thuyết cổ điển được phổ cập rộng nhất

Kim Bình Mai rời danh sách phần lớn vì nhiều đoạn miêu tả quá trực diện, từng bị cấm in qua nhiều triều đại. Giới nghiên cứu vẫn đánh giá cao nó về nghệ thuật, nên trong văn học sử, cụm Tứ đại kì thư vẫn được dùng song song.

Bốn bộ kì thư đi vào sách vở và lời nói Việt

Người Việt quen bốn bộ truyện này qua sách dịch, tuồng, phim truyền hình, và quen tới mức nhiều nhân vật thành thành ngữ. Ba ví dụ cho thấy rõ:

Tam quốc: từ trang sách lớp 10 đến câu nói cửa miệng

Học sinh lớp 10 bộ Cánh diều đọc đoạn trích Hồi trống Cổ Thành, cảnh Trương Phi nghi Quan Công phản bội rồi được giải oan bằng ba hồi trống (xem soạn bài Hồi trống Cổ Thành). Ngoài lớp học, ta nói “đa nghi như Tào Tháo” (bài tích đa nghi như Tào Tháo) hay than “thân bất do kỷ”, cụm từ mà bài thân bất do kỷ và gốc Tam quốc lần lại tới tận nguồn.

Tây du ký: những cái tên thành nghĩa bóng

Ngưu Ma Vương, Trư Bát Giới, Động Bàn Tơ đều đã thoát khỏi trang truyện. Gọi ai đó là “Trư Bát Giới” là chê ham ăn, ham sắc; nói một nơi là “Động Bàn Tơ” là ám chỉ chốn nhiều cạm bẫy. Đọc thêm nhân vật Ngưu Ma Vương trong Tây du ký và tích bảy nhện tinh Động Bàn Tơ.

Thủy hử: Lương Sơn Bạc

“Lương Sơn Bạc” trong lời nói hằng ngày chỉ một nhóm người ngang tàng tụ lại một chỗ, có khi là lời đùa về hội bạn quậy phá. Nghĩa gốc thì nghiêm trang hơn: đó là nơi những người bị dồn vào đường cùng nổi dậy chống quan lại.

Luyện tập về Tứ đại kì thư

Câu 1

Câu 1: Kể tên bốn bộ tiểu thuyết thuộc Tứ đại kì thư.

Đáp án: Tam quốc diễn nghĩa, Thủy hử, Tây du ký, Kim Bình Mai.

Câu 2

Câu 2: Chữ “kì” trong “kì thư” nghĩa là gì?

Đáp án: Là lạ lùng, khác thường, phi thường (chữ 奇). “Kì thư” là sách hay lạ, vượt lên những sách thông thường.

Câu 3

Câu 3: Nêu ba dấu hiệu của tiểu thuyết chương hồi thể hiện trong các bộ kì thư.

Đáp án: Chia thành nhiều hồi, mỗi hồi có tiêu đề hai vế đối nhau; cuối hồi có lời hẹn “xem hồi sau sẽ rõ”; xen thơ vào lời kể. Có thể nêu thêm: nhân vật bộc lộ chủ yếu qua hành động, lời nói.

Câu 4

Câu 4: Một bạn viết “Hồng lâu mộng là một trong Tứ đại kì thư”. Câu này đúng hay sai?

Đáp án: Sai nếu hiểu theo danh sách kì thư đời Minh, vì Hồng lâu mộng ra đời ở đời Thanh và thuộc Tứ đại danh tác. Nên sửa thành “Hồng lâu mộng là một trong Tứ đại danh tác”.

Lỗi hay gặp nhất là đếm Hồng lâu mộng vào kì thư. Nhớ mẹo: kì thư là bốn bộ cùng thời Minh, danh tác thì có một bộ thời Thanh.

Tứ đại kì thư cho người mới cầm sách

Tứ đại kỳ thư gồm những tác phẩm nào?

Gồm Tam quốc diễn nghĩa, Thủy hử, Tây du ký và Kim Bình Mai, cả bốn đều là tiểu thuyết chương hồi đời Minh.

Tứ đại kỳ thư và Tứ đại danh tác có giống nhau không?

Giống ba bộ, khác một bộ. Kì thư có Kim Bình Mai, danh tác có Hồng lâu mộng. Hai danh sách ra đời ở hai thời điểm và theo hai tiêu chí chọn khác nhau.

Nên đọc bộ nào trước?

Với học sinh, Tây du ký và Tam quốc diễn nghĩa dễ vào hơn cả: một bên giàu trí tưởng tượng, một bên có sẵn đoạn trích trong sách giáo khoa. Kim Bình Mai là sách dành cho người trưởng thành.

Tứ đại kì thư tiếng Anh là gì?

Tiếng Anh thường dịch là Four Masterworks hoặc Four Great Masterpieces (of the Ming novel). Còn Tứ đại danh tác thường dịch là Four Great Classical Novels.

Vietnammm
VJOL
Lu88
https://sunwin.vision/
hitclub
hitclub
manclub
zowin
yo88
cakhiatv
xoilac
gavangtv
trực tiếp bóng đá
xoilac tv
xoilac tv
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
xem bóng đá trực tiếp
socolive
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
thapcamtv
90phut
luongsontv
Socolive
Cakhiatv
Tiếu lâm tv
90phut
Thapcamtv
Luongsontv
sunwin
hitclub
go88
lô đề uy tín
https://hitclub3.jp.net/
kqbd
7m
789club
b52
bomwin
https://trangcacuocbongda.bio/
iwin
vaobet
hitclub
https://tylekeonhacai.top/
https://sunwinn.za.com/
https://go881.jp.net/
7m
game bài đổi thưởng
Rikvip
kèo nhà cái
rikvip
game bài đổi thưởng
kèo nhà cái
hitclub
sunwin
789club
Kèo nhà cái
b52 club
b52 club
sunwin
kèo nhà cái
kèo bóng đá hôm nay
cá cược bóng đá
cakhiatv
socolive
Kèo nhà cái
game bài
Go88
Hitclub
Nhà cái uy tín
Bongdalu
iwinclub
rikvip
go88
sunwin
789club
b52
kèo nhà cái
kqbd
b52 club
ok9
https://fly88h.com/
bắn cá đổi thưởng
FB88
FB88
FB88
fb88
tỷ lệ bóng đá hôm nay
tỷ lệ bóng đá hôm nay
Twin68
new88
new88
Xóc đĩa
ww88
tylekeonhacai
https://tylekeonhacai.co.com/
sin88
V9bet
nổ hũ
hitclub
Game bài 789club
BongdaNET
keonhacai5
Game bài 789club
7m
sun win
https://lucky88.us/
8xbet
Sunwin
Game Go88
sunwin
https://keonhacai5.us.org/
B52 CLUB
Hit Club
https://keonhacai.gb.net/
kèo nhà cái
Iwin68
dn88
go8
cakhiatv
xôi lạc tv
socolive
bóng đá tv
lv88
gg88
https://vuaxocdia.me/
JBO
CakhiaTV
Socolive
b52club
lô đề online
https://mm88.blog/
88xx
au88
sc88
go8
go99
mb88
mu88
new88
bet88
tỷ lệ kèo
tỷ lệ kèo nhà cái
Go88
nowgoal
tỷ lệ kèo bóng đá anh
https://keonhacai6.io/
Luck8
B29
Rikvip
B52club
hitclub
bet168
w 88
Kqbd
ee88
https://mm88.press/
kèo bóng đá
sunwin
f168
uu88
rikvip
xocdia88
Tài xỉu online
188bet
kqbd
sonclub
alo789
xóc đĩa online
88vin
bay789
kwin
sunwin
https://sunwin35.io/
mu88
sunwin
Hay88
Hay88
Hay88
Hay88
https://sunwins.eu.com
hitclub
Game bài đổi thưởng
v9bet
go88
b52 club
https://98win.kiwi/
au88
B52club
https://sunwinkt.com/
AE888
Sunwin
go88
go88
e39
kqbd
Socolive TV
B33
Go88
link tải sunwin
kèo nhà cái
hit club
Keonhacai
kèo nhà cái 5
https://keonhacaim88.info/
https://keonhacaim88.info/
kèo nhà cái
go88
B52
kèo nhà cái
kèo nhà cái
kết quả bóng đá
789bet
cakhiatv
trực tiếp bóng đá
Sunwin
sunwin
ok9
789Club
Sumclub
Xóc đĩa
Sunwin
sun win
bet88
u88
cm88
Tai xiu
go 88
https://sunwinvy.com/
xoilactv
http://taixiuonline.markets/
go 88
23win
game bai doi thuong
tài xỉu 789club
Tỷ lệ kèo
kèo nhà cái
Hitclub
https://vuaxocdia.me/
Sunwin
hitclub
789club
trực tiếp bóng đá socolive
cm88
tỷ lệ kèo
kèo nhà cái uy tín
tỷ lệ kèo
nhận định bóng đá
Sunwin
kqbd
Xóc đĩa
cm88
kèo nhà cái
cá cược bóng đá
789WIN
tỷ lệ kèo nhà cái
hitclub
kèo nhà cái
789Club
Nhà cái Xocdia88
sunwin
HITCLUB
đánh đề online
qq8876 net
tg88
kubet
fv88
68gamebai
33win
Sunwin
Socolive
tỷ lệ kèo
kết quả bóng đá
sunwin
ta88
https://go88n.co/
kèo bóng đá hôm nay
kèo nhà cái
hello88
hitclub
KÈO NHÀ CÁI
XÓC ĐĨA ONLINE
lô đề trực tuyến
đánh bài
kèo nhà cái 5
Xóc đĩa
tỷ lệ kèo nhà cái
Kèo nhà cái
game bài đổi thưởng
https://ae888.co.com/
bắn cá đổi thưởng
au88
789bet
rikvip
hitclub
sunwin
lô đề online
Exness
kubet
GG88 COM
kết quả bóng đá
RR88
FB88
fb88
kèo nhà cái
kèo nhà cái
lô đề online
AO88
kèo bóng đá
lô đề online
hitclub
go88
Tải go88
go88
hitclub
hit club
KQBD
Vb88
X8
tỷ lệ kèo
s666
s66
kèo nhà cái 5