Ngưu Ma Vương là một yêu vương bản thể là trâu trong tiểu thuyết Tây du ký của Ngô Thừa Ân. Ông là anh kết nghĩa của Tôn Ngộ Không, chồng của Thiết Phiến công chúa và cha của Hồng Hài Nhi. Người đọc nhớ Ngưu Ma Vương nhất qua đoạn thầy trò Đường Tăng bị Hỏa Diệm Sơn chặn đường, phải mượn bằng được chiếc quạt Ba Tiêu của vợ ông.
| Nghĩa ngắn | Vua ma đầu trâu, nhân vật yêu quái trong Tây du ký |
| Chữ Hán | 牛魔王: ngưu (trâu, bò) + ma (ma quỷ) + vương (vua) |
| Tên khác | Bình Thiên Đại Thánh, Đại Lực Vương |
| Gia đình | Vợ Thiết Phiến công chúa (La Sát nữ), thiếp Ngọc Diện công chúa, con Hồng Hài Nhi |
Ngưu Ma Vương, ông vua ma đầu trâu
Cái tên đã kể gần hết về nhân vật. Ngưu (牛) là loài trâu bò, ma (魔) là ma quỷ, vương (王) là vua. Ghép lại, Ngưu Ma Vương là vua của loài ma, gốc là con trâu tu luyện thành tinh. Chữ ngưu này cũng là chữ trong câu ngưu tầm ngưu, mã tầm mã.
Có một chi tiết vui về chữ. Trong tiếng Hán, 牛 đứng một mình thường chỉ con bò; con trâu nước phải gọi là 水牛. Thế nhưng tranh vẽ, phim ảnh và sân khấu Việt Nam quen dựng ông thành một gã đầu trâu sừng cong, và người đọc tiếng Việt cũng quen gọi ông là “ma trâu”. Khi hiện nguyên hình ở cuối trận đánh, ông hóa thành một con trâu trắng to lớn khác thường.
Ngoài tên chính, ông còn hai danh xưng. Thời kết nghĩa với Tôn Ngộ Không, ông tự xưng Bình Thiên Đại Thánh, nghĩa là bậc đại thánh dẹp yên trời. Thổ Địa ở Hỏa Diệm Sơn thì gọi ông là Đại Lực Vương, ông vua sức khỏe.
Ông là ai trong Tây du ký?
Ngưu Ma Vương xuất hiện từ những hồi đầu, khi Tôn Ngộ Không còn làm vua ở núi Hoa Quả. Bảy yêu vương kết làm anh em, Ngưu Ma Vương to lớn nhất nên được làm anh cả, Ngộ Không đứng thứ bảy. Bảy anh em ấy về sau thường được nhắc là Thất Đại Thánh.
Ông không phải loại yêu quái chỉ dựa vào bảo bối. Truyện tả ông cũng biết bảy mươi hai phép biến hóa, võ nghệ ngang ngửa Ngộ Không, chỉ kém ở chỗ thân hình nặng nề, chậm chạp. Ông có vợ cả là Thiết Phiến công chúa ở núi Thúy Vân, giữ chiếc quạt Ba Tiêu; về sau lại bỏ sang ở với Ngọc Diện công chúa, một hồ ly tinh giàu có. Con trai ông là Hồng Hài Nhi, đứa bé có lửa Tam Muội từng làm Ngộ Không khốn đốn.
Điều làm nhân vật này khác những con yêu chỉ chực ăn thịt Đường Tăng là các mối quan hệ. Ông vừa là kẻ thù vừa là anh kết nghĩa của Ngộ Không, vừa hung dữ vừa ham vui, có vợ có con có bạn bè. Đánh nhau với ông, Ngộ Không không chỉ đánh một con yêu mà đánh cả một mớ ân oán cũ.
Tây du ký cùng Tam quốc, Thủy hử và tiểu thuyết Kim Bình Mai được người đời Minh xếp vào Tứ đại kỳ thư.
Ba lần mượn quạt ở Hỏa Diệm Sơn
Trên đường sang Tây Trúc, thầy trò Đường Tăng gặp một ngọn núi lửa cháy suốt tám trăm dặm. Muốn qua, phải có quạt Ba Tiêu của Thiết Phiến công chúa để dập lửa. Nhưng bà đang giận Ngộ Không, vì cho rằng chính Ngộ Không đã làm Hồng Hài Nhi phải theo Quan Âm, mẹ con xa cách.
Lần đầu, Ngộ Không mượn không được, bị một cái quạt thổi bay đi rất xa. Quay lại, hắn hóa thành con sâu nhỏ chui vào bụng bà, ép bà đưa quạt, nhưng cầm về mới biết đó là quạt giả. Lần sau, hắn giả làm chính Ngưu Ma Vương để lừa lấy quạt thật, thì Ngưu Ma Vương lại giả làm Trư Bát Giới để đoạt về. Lần cuối, cuộc giằng co kéo cả thiên binh, Lý Thiên Vương và Na Tra xuống vây bắt. Ngưu Ma Vương hiện nguyên hình trâu trắng, cuối cùng chịu thua, nộp quạt và được đưa về quy y cửa Phật.
Chuỗi hồi này chạy từ hồi 59 đến hồi 61 trong bản trăm hồi. Câu chuyện đủ hấp dẫn để được chế lại nhiều lần; trên trang có cả một bản truyện cười chế lại tích Hỏa Diệm Sơn cho ai muốn đọc vui.
Ngưu Ma Vương, Ngưu Lang và đầu trâu mặt ngựa
Ba cái tên cùng chữ ngưu này nên được tách riêng ra.
| Tên | Là ai | Xuất xứ |
|---|---|---|
| Ngưu Ma Vương | Yêu vương gốc trâu, anh kết nghĩa của Ngộ Không | Tây du ký |
| Ngưu Lang | Chàng chăn trâu yêu nàng Chức Nữ, mỗi năm gặp nhau một lần | Truyện dân gian Trung Hoa, gắn với ngày Thất tịch |
| Ngưu Đầu, Mã Diện | Hai quỷ sai đầu trâu, mặt ngựa nơi âm phủ | Tín ngưỡng dân gian; thành ngữ “đầu trâu mặt ngựa” chỉ bọn hung hãn |
Trong Ngưu Lang, chữ lang là chàng trai, cả tên nghĩa là chàng chăn trâu, chẳng dính gì tới yêu ma. Còn Ngưu Ma Vương thì từ khi lên phim, lên game đã thành gương mặt quen. Bạn nào đặt biệt danh “Ngưu Ma Vương” cho cậu bạn to con trong lớp nên nhớ: trong truyện, gã khổng lồ ấy rốt cuộc vẫn phải cúi đầu nộp quạt.
Người em kết nghĩa Ngộ Không còn nổi hơn thế: gương mặt khỉ đảo mắt trong phim 1986 đã thành ảnh chế Tề Thiên Đại Thánh với câu than “phiền chết đi được”.
Ngưu Ma Vương qua chuyện vợ con, quạt Ba Tiêu và cái kết
Ngưu Ma Vương là trâu hay bò?
Theo mặt chữ, 牛 trong tiếng Hán gần với con bò hơn. Nhưng truyện tả nguyên hình là một con trâu trắng lớn, còn tranh vẽ và phim ảnh ở Việt Nam quen dựng thành trâu, nên gọi là ma trâu cũng không sai.
Ngưu Ma Vương có mấy vợ?
Truyện nhắc hai người: vợ cả Thiết Phiến công chúa, còn gọi là La Sát nữ, và Ngọc Diện công chúa, một hồ ly tinh ở động Ma Vân. Ngọc Diện công chúa sau bị Trư Bát Giới đánh chết.
Ngưu Ma Vương và Tôn Ngộ Không là gì của nhau?
Là anh em kết nghĩa. Ngưu Ma Vương là anh cả trong bảy anh em, Ngộ Không là em út. Đến Hỏa Diệm Sơn thì tình anh em đổi thành thế đối đầu.
Ngưu Ma Vương có chết không?
Không. Ông bị trời Phật vây bắt, phải nộp quạt rồi được đưa về quy y. Cái kết này giống nhiều yêu quái có “lai lịch” khác trong truyện: bị thu phục chứ không bị giết.