Tóm tắt Vĩnh biệt Cửu Trùng Đài (Nguyễn Huy Tưởng) ngắn gọn, đầy đủ – 8 mẫu hay nhất

Cuộc nổi loạn do Trịnh Duy Sản cầm đầu bùng nổ, vua Lê Tương Dực bị giết. Đan Thiềm hết lời khuyên Vũ Như Tô trốn nhưng ông không nghe vì tin mình vô tội. Quân khởi loạn bắt Đan Thiềm, đốt Cửu Trùng Đài; Vũ Như Tô đau đớn vĩnh biệt giấc mộng lớn và bị giải ra pháp trường.

Đêm kinh thành có biến, Đan Thiềm chạy đến báo tin và giục Vũ Như Tô trốn, vì dân chúng và thợ thuyền đều coi ông là thủ phạm gây ra cảnh lầm than. Vũ Như Tô không tin, cho rằng xây một tòa đài cho đất nước thì không thể là tội. Tin dữ dồn dập kéo đến: Trịnh Duy Sản làm phản, vua bị giết, cận thần Nguyễn Vũ tự sát, thợ xây đài quá nửa theo phe nổi loạn. Ông vẫn ở lại, mong gặp An Hòa Hầu để giãi bày. Khi quân khởi loạn tràn vào, Đan Thiềm quỳ xin nhận hết tội để cứu ông nhưng bị bắt đi. Cuối cùng, Cửu Trùng Đài bốc cháy, Vũ Như Tô kêu lên đau đớn rồi bị dẫn ra pháp trường.

Đề của sách Chân trời sáng tạo yêu cầu tóm tắt diễn biến sự kiện và hành động nhân vật từ Lớp I đến Lớp IX. Có thể gom thành bốn chặng như sau.

Chặng 1 – Lời cảnh báo (Lớp I – II): Đan Thiềm hớt hải chạy đến báo tin loạn và giục Vũ Như Tô trốn ngay. Nàng cho biết dân gian đói khổ nổi lên, ai cũng quy mọi tội lỗi cho ông. Vũ Như Tô ngơ ngác hỏi lại vì sao phải trốn khi đài chưa xong và mình chẳng làm điều gì trái. Nguyễn Vũ xuất hiện, xác nhận Trịnh Duy Sản đã khởi binh.

Chặng 2 – Tin dữ dồn dập (Lớp III – IV): Có tin vua Lê Tương Dực đã bị giết; Nguyễn Vũ tuyệt vọng tự sát ngay trước mặt mọi người. Nội giám báo kinh thành bị đốt phá, quá nửa thợ Cửu Trùng Đài đã theo quân phản nghịch, đài đang bị phá. Vũ Như Tô vẫn cho rằng điều đó vô lí.

Chặng 3 – Kẻ trốn, người ở (các lớp tiếp theo): Lê Trung Mại và bọn nội giám lo tìm đường thoát thân. Đan Thiềm lạy van, Vũ Như Tô vẫn quyết không đi, tin rằng An Hòa Hầu sẽ hiểu mình. Quân khởi loạn ập vào bắt cung nữ; đám cung nữ quỳ lạy, đổ hết tội lên đầu Đan Thiềm và Vũ Như Tô. Đan Thiềm xin tướng Ngô Hạch cho mình nhận hết tội, tha cho người tài, nhưng bị giải đi. Hai người vĩnh biệt nhau.

Chặng 4 – Cửu Trùng Đài bốc cháy (Lớp IX): Còn lại một mình giữa gươm giáo, Vũ Như Tô vẫn nói về giấc mộng xây đài, bị quân sĩ cười nhạo và kết tội vì bao người đã chết. Ánh lửa rực lên: Cửu Trùng Đài bị đốt theo lệnh An Hòa Hầu. Ông kêu lên đau đớn, gọi tên giấc mộng, Đan Thiềm và tòa đài, rồi bị dẫn ra pháp trường.

Vũ Như Tô là kiến trúc sư thiên tài, cương trực, bị hôn quân Lê Tương Dực bắt về kinh ép xây Cửu Trùng Đài làm chốn ăn chơi. Ông thà chết không chịu, cho đến khi cung nữ Đan Thiềm khuyên ông mượn tiền của, quyền thế của vua để dựng cho đất nước một công trình bất hủ. Nhận lời, ông dốc hết tài năng xây đài, nhưng công trình càng lên cao thì dân càng khổ vì sưu thuế, phu phen, tai nạn. Nhân lòng dân oán hận, Trịnh Duy Sản dấy binh giết vua, lôi kéo thợ làm phản. Đan Thiềm, Vũ Như Tô bị giết, Cửu Trùng Đài bị thiêu hủy.

Vở kịch lấy bối cảnh Thăng Long khoảng năm 1516 – 1517, dưới triều vua Lê Tương Dực. Vũ Như Tô là một kiến trúc sư tài hoa hiếm có, lại là người trọng nghĩa khinh tài. Lê Tương Dực sai bắt ông về kinh, ra lệnh xây Cửu Trùng Đài – một tòa đài chín tầng để vua vui chơi với cung nữ. Dù bị dọa giết, Vũ Như Tô vẫn mắng thẳng hôn quân và kiên quyết từ chối.

Cung nữ Đan Thiềm, người đem lòng quý trọng tài năng của ông, đã thuyết phục ông nghĩ khác: hãy mượn uy quyền và tiền bạc của vua để xây một tòa đài “bền như trăng sao”, có thể “tranh tinh xảo với hóa công”, để dân tộc nghìn năm sau còn hãnh diện. Vũ Như Tô nhận lời, với điều kiện được toàn quyền làm việc (hồi I).

Từ đó ông dồn hết tâm trí cho công trình. Để có tiền và người, triều đình tăng sưu thuế, bắt thêm thợ giỏi khắp nơi, trừng trị kẻ trốn tránh. Dân oán vua làm cho dân cùng nước kiệt; thợ oán Vũ Như Tô vì nhiều người chết vì tai nạn, người bỏ trốn bị chém. Đài càng gần xong, mâu thuẫn giữa triều đình xa hoa với nhân dân nghèo khổ, giữa Vũ Như Tô với chính những người thợ ông thương càng gay gắt (hồi II, III, IV).

Nhân cơ hội đó, quận công Trịnh Duy Sản – người cầm đầu phe đối lập trong triều – dấy binh nổi loạn, lôi kéo thợ làm phản, giết Lê Tương Dực. Đan Thiềm bị bắt, Vũ Như Tô bị giải ra pháp trường, Cửu Trùng Đài bị chính những người thợ nổi loạn đập phá và thiêu hủy (hồi V).

Đêm ấy tôi vẫn còn mải nghĩ về những tầng đài chưa hoàn tất thì Đan Thiềm chạy đến, mặt tái đi, giục tôi trốn. Bà bảo dân chúng nổi lên, ai cũng coi tôi là thủ phạm của mọi nỗi khổ. Tôi không hiểu: tôi xây đài để tô điểm cho non sông, sao lại thành tội? Rồi tin dữ đến liên tiếp. Trịnh Duy Sản làm phản, nhà vua bị giết, Nguyễn Vũ tự đâm mình chết trước mắt tôi. Người ta báo thợ của tôi đã theo giặc, đang phá đài. Tôi vẫn không tin, vẫn nghĩ chỉ cần gặp An Hòa Hầu, nói cho ông ta hiểu nguyện vọng của mình là xong. Đan Thiềm quỳ xuống van tôi, tôi vẫn ở lại. Quân lính tràn vào, bà nhận hết tội về mình để xin tha cho tôi, rồi bị lôi đi. Đứng giữa gươm giáo, tôi còn nói về tòa đài sẽ hoàn thành, và quân sĩ cười vào mặt tôi. Đến khi ánh lửa hắt vào cung cấm, tôi mới biết Cửu Trùng Đài đã cháy thật. Mộng lớn của tôi, người tri kỉ của tôi, tòa đài của tôi – tất cả mất hết trong một đêm, và tôi bước ra pháp trường.

Tôi biết trước ngày này sẽ đến. Khi quân Trịnh Duy Sản nổi dậy, tôi chạy đến tìm ông Cả, cầu ông trốn đi, vì cả kinh thành đều đổ tội cho ông: vua xa xỉ, kho tàng hao hụt, dân gian lầm than đều bị quy về một người. Ông không tin, còn hỏi tôi vì sao lại phải trốn. Tin vua băng, Nguyễn Vũ tự sát, thợ xây đài theo phe nổi loạn – ông vẫn đứng yên, vẫn mong thuyết phục được An Hòa Hầu. Tôi lạy ông mà không lay chuyển được. Rồi quân lính xông vào, đám cung nữ cùng cảnh đổ hết tội lên đầu tôi. Tôi không chối, chỉ xin nhận hết mọi tội để người ta tha cho một người tài ngàn năm chưa dễ có. Người ta không nghe. Tôi bị lôi đi, chỉ kịp nói lời vĩnh biệt ông Cả. Sau lưng tôi, ánh lửa Cửu Trùng Đài đã bắt đầu rực lên.

Hồi V của vở kịch Vũ Như Tô diễn ra trong đêm Trịnh Duy Sản dấy binh, vua Lê Tương Dực bị giết, kinh thành rối loạn. Đan Thiềm nhiều lần khuyên Vũ Như Tô trốn vì dân và thợ đều coi ông là thủ phạm xây đài làm khổ dân, nhưng ông tin mình trong sạch nên quyết ở lại. Quân khởi loạn ập vào, cung nữ đổ tội cho Đan Thiềm; nàng xin nhận hết tội để cứu người tài nhưng vẫn bị bắt đi. Vũ Như Tô bị quân sĩ kết tội, rồi tận mắt thấy Cửu Trùng Đài bốc cháy theo lệnh An Hòa Hầu. Ông đau đớn kêu lên vĩnh biệt giấc mộng lớn, người tri kỉ và tòa đài, rồi bị dẫn ra pháp trường.

Kết luận

Khi tóm tắt Vĩnh biệt Cửu Trùng Đài, em cần giữ đúng trình tự: lời cảnh báo của Đan Thiềm – chuỗi tin dữ (vua bị giết, Nguyễn Vũ tự sát, thợ theo phản quân) – Đan Thiềm bị bắt – Cửu Trùng Đài bốc cháy. Điểm không được bỏ sót là thái độ tin mình vô tội của Vũ Như Tô, vì chính nó làm nên bi kịch. Nếu đề hỏi tóm tắt tác phẩm, hãy dùng mẫu 4 hoặc mẫu 5 để bao quát đủ năm hồi.

Xem thêm:

• Soạn bài Vĩnh biệt Cửu Trùng Đài – Ngữ văn 11 Kết nối tri thức
• Vĩnh biệt Cửu Trùng Đài: nội dung chính, tác giả, tác phẩm
• Những tác phẩm tiêu biểu của Nguyễn Huy Tưởng
• Soạn bài Sống, hay không sống – đó là vấn đề