Tóm tắt Thúy Kiều báo ân, báo oán (Nguyễn Du) ngắn gọn, đầy đủ – 8 mẫu hay nhất

Nhờ Từ Hải trao quyền, Thúy Kiều mở phiên xử giữa quân doanh để đền ơn, trả oán. Nàng cảm tạ Thúc Sinh bằng gấm trăm cuốn, bạc nghìn cân. Hoạn Thư bị dẫn đến, khôn khéo bào chữa và nhận lỗi nên được Kiều tha. Còn bọn Tú Bà, Mã Giám Sinh, Sở Khanh, Bạc Bà, Bạc Hạnh, Ưng, Khuyển đều bị trừng trị đích đáng.

Khi đã thành phu nhân của Từ Hải, Thúy Kiều được chồng giúp sức để giải quyết những ân oán trong những năm lưu lạc. Giữa trướng hùm uy nghiêm, Từ Hải để nàng tùy ý xử quyết. Kiều xin báo ân trước: nàng mời Thúc Sinh đến, nhắc lại nghĩa cũ ở Lâm Tri, khẳng định chàng không có lỗi và tặng lễ vật hậu hĩnh. Đến Hoạn Thư, Kiều chào “tiểu thư” đầy mỉa mai và cảnh cáo. Hoạn Thư sợ hãi nhưng vẫn lập luận rằng ghen tuông là thường tình, rằng ả từng cho Kiều ra gác viết kinh, không đuổi theo khi nàng trốn, rồi xin lượng thứ. Thấy ả biết lỗi, Kiều tha ngay. Những kẻ bạc ác khác thì bị xử theo đúng lời thề của chúng, giữa pháp trường đông đủ ba quân.

Đoạn trích có thể tóm tắt qua sáu sự việc chính:

• Từ Hải cùng Kiều ngồi giữa trướng hùm, trống tiên nghiêm nổi lên, phạm nhân được điểm danh dẫn vào.
• Từ Hải trao quyền; Kiều xin báo ân trước, trả thù sau.
• Kiều mời Thúc Sinh đến, cảm tạ nghĩa cũ, tặng gấm trăm cuốn, bạc nghìn cân; Thúc Sinh vừa mừng vừa sợ, mồ hôi ướt đầm.
• Hoạn Thư bị dẫn đến dưới cờ; Kiều mỉa mai, cảnh cáo ả.
• Hoạn Thư bào chữa, nhận lỗi; Kiều khen ả khôn ngoan và cho tha.
• Bọn Bạc Hạnh, Bạc Bà, Ưng, Khuyển, Sở Khanh, Tú Bà, Mã Giám Sinh bị xử tội; người kể chuyện bình luận về lẽ ác giả ác báo.

Giữa trung quân, trướng hùm được mở. Từ Công và phu nhân Thúy Kiều cùng ngồi xử án; hồi trống tiên nghiêm chưa dứt, những người liên quan đã được điểm danh, chờ sẵn ngoài cửa viên. Từ Hải nói với vợ rằng mọi chuyện ân oán, nàng cứ tự quyết cho rõ ràng. Kiều cảm ơn uy thế của chồng và xin được báo ân trước rồi mới trả thù; Từ Hải bằng lòng.

Thúc Sinh được mời đến. Vốn là người từng chuộc Kiều khỏi lầu xanh ở Lâm Tri nhưng không bảo vệ được nàng trước sự ghen tuông của vợ, chàng sợ đến tái mặt, run rẩy. Kiều lại nói lời ân cần: nghĩa của chàng nặng như nghìn non, việc hai người không thành vợ chồng là do hoàn cảnh chứ chàng không phụ bạc. Nàng tặng chàng gấm trăm cuốn, bạc nghìn cân, khiêm tốn gọi là chút lễ báo ân, đồng thời báo trước rằng người vợ “quỷ quái tinh ma” của chàng lần này sẽ phải trả giá. Thúc Sinh mồ hôi ướt đầm, vừa mừng vừa sợ.

Sau khi đền ơn thêm mụ quản gia và sư Giác Duyên, Kiều cho dẫn phạm nhân vào. Hoạn Thư – “chính danh thủ phạm” – đứng dưới cờ, gươm tuốt trần. Kiều chào ả là “tiểu thư”, mỉa mai rằng tiểu thư cũng có ngày hôm nay, và cảnh cáo rằng càng cay nghiệt thì càng chuốc oan trái. Hoạn Thư hồn xiêu phách lạc, dập đầu kêu xin. Ả khéo léo nói rằng mình cũng là đàn bà, ghen tuông là thường tình; ả từng cho Kiều ra gác viết kinh, khi Kiều bỏ đi cũng không đuổi theo; trong lòng vẫn kính yêu Kiều, chỉ vì chồng chung khó nhường nhịn; nay đã trót gây chuyện, chỉ mong Kiều rộng lượng. Kiều khen ả khôn ngoan, nói năng phải lời, nghĩ rằng tha thì phải đạo, làm tội thì hóa nhỏ nhen, nên truyền lệnh tha ngay. Hoạn Thư lạy tạ.

Tiếp đó, bọn Bạc Hạnh, Bạc Bà, Ưng, Khuyển, Sở Khanh, Tú Bà, Mã Giám Sinh bị dẫn vào. Kiều tuyên bố “hại nhân nhân hại”, tội chúng không thể dung tha, và cho hành hình đúng như lời thề của từng kẻ. Người kể chuyện kết lại: kẻ phụ người rồi sẽ bị người phụ, kẻ bạc ác tự làm tự chịu, công lí được thực thi giữa thanh thiên bạch nhật.

Thúy Kiều bán mình chuộc cha, bị Mã Giám Sinh lừa đưa về lầu xanh của Tú Bà ở Lâm Tri. Bị Sở Khanh lừa rồi bị ép tiếp khách, Kiều sau đó được Thúc Sinh chuộc ra làm vợ lẽ. Hoạn Thư, vợ cả của Thúc Sinh, sai Ưng, Khuyển bắt cóc Kiều về làm con ở, hành hạ nàng. Kiều trốn đến am Chiêu Ẩn nương nhờ sư Giác Duyên, rồi lại bị Bạc Bà, Bạc Hạnh lừa bán vào lầu xanh lần thứ hai. Tại đây, nàng gặp Từ Hải. Từ Hải chuộc Kiều, cưới làm vợ, rồi ra đi gây dựng cơ đồ. Trở về vinh hiển, nghe Kiều kể chuyện cũ, Từ Hải sai quân bắt những kẻ bạc ác, mời những người có ơn đến doanh trại. Trong phiên xử ấy, Kiều đền ơn Thúc Sinh, mụ quản gia, sư Giác Duyên; tha cho Hoạn Thư khi ả biết nhận lỗi; trừng trị Tú Bà, Mã Giám Sinh, Sở Khanh, Bạc Bà, Bạc Hạnh, Ưng, Khuyển. Không lâu sau, Kiều khuyên Từ Hải ra hàng triều đình, khiến Từ Hải bị lừa và chết đứng giữa trận – một bước ngoặt bi thảm mới của đời nàng.

Ngày ấy, trướng hùm của chồng tôi mở giữa trung quân, tôi được ngồi cạnh chàng để xử những ân oán đã theo tôi suốt bao năm lưu lạc. Từ Công bảo tôi cứ tùy ý quyết định. Tôi xin được đền ơn trước. Chàng Thúc Sinh bước vào, mặt tái đi vì sợ. Tôi nhắc chàng nhớ những ngày ở Lâm Tri, nói rằng tôi chưa bao giờ trách chàng, rồi tặng chàng gấm trăm cuốn, bạc nghìn cân – dẫu biết bao nhiêu cũng không cân nổi nghĩa xưa. Tôi cũng không giấu rằng vợ chàng lần này phải trả món nợ cũ. Khi Hoạn Thư bị dẫn đến dưới cờ, tôi vẫn cúi chào và gọi “tiểu thư” như ngày còn làm con hầu Hoa Nô, để ả hiểu thế cờ đã đổi. Nhưng Hoạn Thư thật khôn: ả nói ghen tuông là chuyện thường của đàn bà, nhắc tôi nhớ ả đã cho tôi ra gác viết kinh, đã không đuổi theo khi tôi bỏ đi, rồi cúi đầu nhận lỗi. Tôi nghĩ, tha thì còn là người độ lượng, làm tội thì hóa ra nhỏ nhen, nên tôi cho tha. Còn những kẻ như Tú Bà, Mã Giám Sinh, Sở Khanh, Bạc Bà, Bạc Hạnh, Ưng, Khuyển thì không thể dung thứ; chúng phải chịu đúng hình phạt mà chúng từng thề.

Tôi bị quân lính bắt về doanh trại của Từ Hải, đứng dưới lá cờ, lưỡi gươm tuốt trần ngay trước mặt. Người ngồi trên trướng chính là Thúy Kiều – cô Hoa Nô năm nào. Nàng chào tôi là “tiểu thư”, hỏi tiểu thư sao cũng có ngày hôm nay, rồi nói càng cay nghiệt thì càng chuốc oan trái. Tôi hồn vía rụng rời, quỳ xuống dưới trướng. Nhưng tôi biết mình phải nói cho khéo: tôi cũng là đàn bà, ghen tuông là lẽ thường; tôi từng cho nàng ra gác viết kinh, khi nàng bỏ trốn tôi cũng không truy đuổi; trong lòng tôi vẫn kính nể nàng, chỉ vì chồng chung chẳng ai nhường ai. Tôi nhận là đã trót gây nên chông gai và xin nàng rộng lượng. Không ngờ nàng khen tôi khôn ngoan, nói năng phải lẽ, rồi truyền lệnh tha ngay. Tôi lạy tạ lui ra, còn những kẻ khác như Tú Bà, Mã Giám Sinh, Sở Khanh thì bị xử tội nặng. Đến bây giờ tôi vẫn không quên tấm lòng độ lượng của người con gái mà tôi từng hành hạ.

Quân lính cầm gươm đến “mời” tôi, lòng tôi chỉ có sợ hãi: mặt tôi tái như chàm đổ, người run lẩy bẩy. Thì ra người mời tôi là Thúy Kiều, nay đã là phu nhân của Từ Công. Nàng không hề trách tôi, trái lại còn gọi tôi là người cũ ở Lâm Tri, nói nghĩa tôi nặng tựa nghìn non, việc hai người không trọn chữ tòng là tại hoàn cảnh. Nàng tặng tôi gấm trăm cuốn, bạc nghìn cân, và cho biết vợ tôi lần này khó thoát tội. Tôi vừa mừng cho mình, vừa lo cho Hoạn Thư, mồ hôi ướt đẫm. Sau đó, tôi chứng kiến vợ tôi bị dẫn tới dưới cờ. Nhờ lời lẽ khôn ngoan và biết nhận lỗi, nàng được Kiều tha bổng. Những kẻ từng lừa gạt, buôn bán Kiều như Tú Bà, Mã Giám Sinh, Sở Khanh, Bạc Bà, Bạc Hạnh cùng hai tên Ưng, Khuyển thì bị trừng trị. Tôi hiểu rằng người con gái ấy vừa ân tình, vừa rạch ròi, lại rất bao dung.

Kết luận

Khi tóm tắt Thúy Kiều báo ân, báo oán, em cần giữ đúng trình tự: Từ Hải trao quyền – Kiều báo ân Thúc Sinh – Kiều xử và tha Hoạn Thư – trừng trị bọn bạc ác – lời bình về công lí. Tùy yêu cầu đề bài, em có thể chọn mẫu ngắn (mẫu 1, 2), mẫu chi tiết (mẫu 4) hoặc mẫu kể theo ngôi thứ nhất (mẫu 6, 7, 8).

Xem thêm:

• Tóm tắt Kim – Kiều gặp gỡ (trích Truyện Kiều)
• Tóm tắt Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga (cùng Bài 5)
• Tác giả Nguyễn Du: cuộc đời và sự nghiệp
• Soạn bài Thúy Kiều hầu rượu Hoạn Thư – Thúc Sinh