Thái độ sống tích cực là cách một người chủ động đón nhận hoàn cảnh: nhìn thấy cả mặt khó lẫn mặt có thể làm được, rồi bắt tay vào làm thay vì than thở hay đổ lỗi. Sống tích cực không có nghĩa là lúc nào cũng vui. Nó là một lựa chọn lặp đi lặp lại, nhất là vào những ngày mọi việc không suôn sẻ.
| Nghĩa ngắn | Cách nhìn và cách hành động chủ động, hướng về phía có thể làm tốt hơn |
| Cấu tạo | Cụm từ: thái độ (cách bộc lộ ý nghĩ, tình cảm trước sự việc) + sống tích cực |
| Trái nghĩa | Thái độ sống tiêu cực, buông xuôi, thụ động |
| Hay gặp trong | Đề nghị luận xã hội, bài nói về kỹ năng sống, lời khuyên tuổi trẻ |
Thái độ sống tích cực hiểu theo từng phần
Đây là một cụm từ chứ không phải một mục từ riêng trong từ điển, nên cách chắc nhất là hiểu từng phần.
Thái độ, theo từ điển, là cách để lộ ý nghĩ và tình cảm trước một sự việc, qua nét mặt, cử chỉ, lời nói, hành động; nghĩa thứ hai là ý thức đối với việc mình làm thường xuyên, như thái độ học tập nghiêm túc. Nghĩa là thái độ luôn có hai lớp: cái nghĩ ở bên trong và cái lộ ra bên ngoài.
Tích cực có hai nét dễ thấy. Một là có tác dụng xây dựng, thúc đẩy phát triển, trái với tiêu cực: mặt tích cực của vấn đề. Hai là hăng hái, chủ động, dùng hết sức để làm: tích cực học tập. Ghép lại, thái độ sống tích cực mang cả hai nét ấy: nhìn sự việc theo hướng xây dựng, và hành động một cách chủ động.
Học sinh hay hỏi “sống tích cực là gì” hay “thái độ tích cực là gì”. Ba cách nói gần như cùng một ý; “thái độ sống” chỉ nhấn rằng đây là nếp chung với cả cuộc sống, không phải phản ứng trong một việc lẻ.
Một người sống tích cực thường làm gì
Khó đo thái độ bằng lời tuyên bố. Nó hiện ra qua những việc nhỏ lặp lại:
- Bị điểm kém, xem lại bài sai nằm ở đâu thay vì đổ cho đề khó.
- Gặp việc mới, hỏi “bắt đầu từ đâu” trước khi hỏi “sao lại là mình”.
- Nói được câu “mình sai” mà không thấy mất mặt.
- Vui với thành công của bạn bè, không ghen tị ngấm ngầm.
- Biết nghỉ khi mệt, và quay lại với việc khi đã lấy lại sức.
Mục cuối hay bị bỏ qua. Chủ động không có nghĩa là gồng mãi; người tích cực biết giữ sức để còn đi đường dài.
Tích cực, lạc quan và tích cực độc hại
| Khái niệm | Trọng tâm | Ví dụ |
|---|---|---|
| Thái độ sống tích cực | Chủ động hành động, nhìn theo hướng xây dựng | Trượt nguyện vọng 1, lập ngay kế hoạch cho nguyện vọng 2 |
| Lạc quan | Niềm tin rằng mọi việc rồi sẽ ổn; thiên về cách nhìn | Tin rằng năm sau mình sẽ làm tốt hơn |
| Tích cực độc hại | Ép mình, ép người khác luôn vui, gạt bỏ cảm xúc buồn | Bạn đang khóc mà bảo “nghĩ tích cực lên, có gì đâu” |
| Tiêu cực, buông xuôi | Chỉ thấy mặt xấu, không muốn làm gì để thay đổi | “Kiểu gì cũng trượt, học làm gì” |
Lạc quan là cái nhìn, còn sống tích cực thêm phần hành động; chi tiết về chữ lạc quan có trong bài nghĩa chữ 樂觀 và tinh thần yêu đời. Dòng thứ ba đáng để ý hơn cả. Tích cực thật thì vẫn cho phép mình buồn, mình giận; nó chỉ không để nỗi buồn quyết định mình làm gì tiếp theo. Bắt mọi người lúc nào cũng phải tươi tắn lại là một kiểu phủ nhận cảm xúc, nhiều nhà tâm lý gọi đó là “tích cực độc hại”.
Cách nghĩ đứng sau thái độ ấy cũng có tên riêng. Người tin rằng năng lực có thể rèn được thường dễ sống tích cực hơn, ý này được bàn trong bài tư duy phát triển và tư duy cố định.
Mọi thái độ ấy đều bắt đầu từ cách nghĩ; tập lối suy nghĩ tích cực thế nào để khỏi trượt sang ảo tưởng màu hồng là chuyện được bàn riêng.
Dàn ý gợi ý cho đề nghị luận về thái độ sống tích cực
Đề “Suy nghĩ về thái độ sống tích cực của tuổi trẻ” xuất hiện khá thường ở lớp 9 đến lớp 12. Có thể đi theo bốn bước:
- Giải thích: thái độ sống tích cực là chủ động, nhìn theo hướng xây dựng, hành động thay vì than vãn.
- Biểu hiện: trong học tập (tự học, sửa sai), trong quan hệ (lắng nghe, không đổ lỗi), trước thất bại (đứng dậy, rút kinh nghiệm).
- Ý nghĩa: giúp bản thân vững hơn khi gặp khó, lan năng lượng tốt cho người xung quanh, mở ra cơ hội mà người buông xuôi bỏ lỡ.
- Bàn mở rộng: phê phán lối sống thụ động, đổ lỗi; đồng thời phân biệt với kiểu “tích cực” gượng ép, che giấu khó khăn.
Dẫn chứng có thể lấy từ người thật quanh mình hoặc nhân vật văn học vượt nghịch cảnh. Một bài văn mẫu đúng chủ đề này nằm trong tuyển bài văn nghị luận về một vấn đề xã hội lớp 11.
Sống tích cực: hỏi gì, đáp nấy
Suy nghĩ tích cực là gì?
Là thói quen tìm ra phần có thể học được, làm được trong một tình huống, kể cả khi tình huống ấy tệ. Suy nghĩ tích cực là gốc, thái độ sống tích cực là khi suy nghĩ ấy đã thành hành động hằng ngày.
Biểu hiện của thái độ sống tích cực ở học sinh là gì?
Tự giác học, dám hỏi khi chưa hiểu, nhận lỗi khi sai, tham gia việc chung của lớp. Gặp điểm kém thì tìm cách sửa chứ không giấu hay đổ lỗi.
Thái độ sống tích cực tiếng Anh là gì?
Thường dịch là positive attitude hoặc positive attitude towards life. Suy nghĩ tích cực là positive thinking.
Sống tích cực có phải lúc nào cũng vui vẻ?
Không. Người sống tích cực vẫn buồn, vẫn mệt; điểm khác là họ không để cảm xúc ấy kéo mình bỏ cuộc. Nếu nỗi buồn kéo dài và nặng nề, việc tìm người tin cậy hoặc chuyên gia tâm lý để chia sẻ cũng là một lựa chọn tích cực.