Soạn bài Vì sao chúng ta phải đối xử thân thiện với động vật? – Ngữ văn 6 Cánh diều

Nhan đề thường cho biết nội dung, đề tài của bài viết.

Trả lời:

Nhan đề được đặt dưới dạng câu hỏi, cho biết bài viết sẽ giải thích lí do con người cần cư xử tốt với các loài vật. Đề tài là mối quan hệ giữa con người và động vật, cụ thể là việc bảo vệ, yêu thương chúng. Cách đặt câu hỏi còn khơi gợi sự tò mò, khiến người đọc muốn tìm câu trả lời.

Ở văn bản này, người viết định bảo vệ hay phản đối điều gì? Để bảo vệ hay phản đối ý kiến đó, người viết đã nêu lên những lí lẽ và bằng chứng nào?

Trả lời:

Người viết bảo vệ ý kiến: con người phải đối xử thân thiện với động vật; đồng thời phản đối việc phá hoại nơi sống và tàn sát các loài vật.

Vấn đề bài viết nêu lên có liên quan gì đến cuộc sống hiện nay và với bản thân?

Trả lời:

• Với cuộc sống hiện nay: rừng bị thu hẹp, buôn bán động vật hoang dã, ô nhiễm môi trường… đang đẩy nhiều loài tới bờ tuyệt chủng; giữ gìn các loài vật cũng là giữ lấy nơi sống của chính con người.
• Với bản thân em: vấn đề nhắc em biết yêu quý vật nuôi trong nhà, không trêu chọc, đánh đập con vật, không bẻ cành phá tổ chim, không ăn hay mua bán sản phẩm từ động vật quý hiếm và biết tuyên truyền cho mọi người cùng làm.

Đọc trước văn bản Vì sao chúng ta phải đối xử thân thiện với động vật?. Liên hệ với những hiểu biết của em để đọc hiểu và tìm ra những thông tin liên quan tới bài viết này.

Trả lời:

Khi đọc trước, em gạch chân câu nêu ý chính của từng đoạn. Một số hiểu biết em có thể liên hệ:

• Nước ta có Sách Đỏ Việt Nam liệt kê những loài cần được bảo vệ vì có nguy cơ biến mất, như voi, hổ, tê tê, sao la, voọc.
• Nhiều vườn quốc gia như Cúc Phương, Cát Tiên được lập để giữ gìn môi trường sống cho các loài hoang dã.
• Pháp luật nước ta nghiêm cấm săn bắt, buôn bán trái phép động vật hoang dã quý hiếm.
• Những con vật nuôi như chó, mèo cũng có cảm xúc, biết vui, biết sợ, biết đau.

Trả lời:

Phần 1 nêu ý: động vật gần gũi với con người từ thuở bé; những con vật nhỏ như kiến, cánh cam đã làm phong phú tâm hồn và để lại kí ức đẹp cho tuổi thơ của mỗi người.

Trả lời:

Đó là câu: “Loài người kì thực cũng chỉ là một loài đặc biệt trong thế giới động vật mà thôi.” Câu văn đặt ngay sau thông tin khỉ, vượn và người có chung tổ tiên, nhấn mạnh rằng con người không đứng ngoài hay đứng trên muôn loài mà là một phần của thế giới tự nhiên.

Trả lời:

Bức tranh minh họa sự gần gũi giữa con người, nhất là trẻ nhỏ, với các con vật. Em nghĩ rằng khi con người biết yêu thương, tôn trọng động vật, cuộc sống sẽ vui tươi, sinh động hơn rất nhiều; ngược lại, nếu thiếu vắng các loài vật, thế giới của trẻ em sẽ nghèo nàn, buồn tẻ. Vì thế, mỗi người cần góp phần giữ gìn môi trường sống cho chúng.

Trả lời:

“Môi trường sinh tồn” có thể hiểu là tất cả các điều kiện của tự nhiên (đất, nước, không khí, cây cối, các loài sinh vật…) bao quanh, giúp con người và muôn loài có thể sống, phát triển. Trong văn bản, cụm từ này chỉ hệ sinh thái mà con người phụ thuộc vào; mỗi loài động vật là một mắt xích của hệ sinh thái ấy.

Trả lời:

Phần 4 cảnh báo: trong khoảng hơn một trăm năm gần đây, con người ngày càng đông thì động vật ngày càng ít đi. Nơi ở của chúng bị lấn chiếm, tàn phá; nhiều loài đã biến mất hoặc sắp biến mất; không ít loài còn bị săn bắt bừa bãi, hành hạ, giết hại tàn nhẫn.

Trả lời:

Phần 5 là lời kêu gọi: con người cần thấu hiểu và cảm thông với nỗi đau của động vật, từ đó thay đổi hành vi – không phá rừng, không lạm dụng, không cướp đi nơi sống của chúng – để cùng bảo vệ Trái Đất, ngôi nhà chung của mọi sinh vật.

Tìm hiểu nghĩa của các từ ngữ in đậm trong các dòng trích ở SGK: a) tổ tiên (câu về khỉ và vượn); b) tạo hoá (câu về sự tồn tại của mỗi loài); c) trực tiếp, gián tiếp (câu về quan hệ của động vật với con người); d) tuyệt chủng (câu về nguy cơ của nhiều loài).

Trả lời:

• a) Tổ tiên: lớp sinh vật có từ rất xa xưa, từ đó dần dần hình thành nên các loài sau này; ở đây ý nói khỉ, vượn và người cùng sinh ra từ một nguồn gốc chung.
• b) Tạo hoá: tự nhiên – sức mạnh đã sinh ra và tạo nên muôn vật trên Trái Đất.
• c) Trực tiếp: quan hệ thẳng, không cần qua khâu trung gian (như con người ăn cá, nuôi gà); gián tiếp: quan hệ phải qua một hay nhiều khâu trung gian (như loài ong thụ phấn cho cây, cây cho con người quả).
• d) Tuyệt chủng: mất hẳn nòi giống, không còn một cá thể nào tồn tại.

Theo tác giả, tại sao chúng ta phải đối xử thân thiện với động vật? Dẫn ra một lí lẽ có trong văn bản mà em cho là quan trọng nhất.

Trả lời:

• Theo tác giả: động vật làm đẹp tuổi thơ, gắn với đời sống hằng ngày; con người cũng là một loài trong thế giới động vật; mỗi loài đều có vai trò riêng và liên quan tới con người; trong khi đó, chính con người lại đang đẩy muôn loài vào cảnh hiểm nguy.
• Lí lẽ quan trọng nhất (theo em): mỗi loài vật đều có mối liên hệ gần hoặc xa với con người, mất đi bất cứ loài nào cũng làm hệ sinh thái – nơi con người sống – bị khuyết đi một mảng. Lí lẽ này quan trọng vì nó cho thấy bảo vệ động vật không chỉ là lòng tốt mà còn là bảo vệ sự sống của chính chúng ta.

Tác giả đã thể hiện thái độ như thế nào trước việc con người đối xử không thân thiện với động vật? Thái độ ấy thể hiện rõ nhất ở câu văn nào trong văn bản?

Trả lời:

• Thái độ: lo lắng, xót xa cho số phận các loài vật; phê phán, lên án gay gắt những hành vi tàn ác, vô trách nhiệm của con người.
• Câu văn thể hiện rõ nhất: “Môi trường sống của động vật bị con người chiếm lĩnh, phá hoại, không ít loài đã hoặc đang đứng trước nguy cơ tuyệt chủng hoàn toàn.” Câu văn chỉ thẳng con người là thủ phạm. Ngay sau đó, tác giả còn dùng hàng loạt từ ngữ nặng nề như ngược đãi, tàn sát, săn bắt bừa bãi để bày tỏ sự bất bình.

Hãy tìm trong văn bản một ví dụ, trong đó, người viết nêu lên lí lẽ và dẫn ra các bằng chứng làm sáng tỏ lí lẽ ấy (SGK cho sẵn mẫu: lí lẽ khó mà tưởng tượng cuộc sống con người nếu thiếu động vật – bằng chứng là cảnh buổi sáng ở làng quê).

Trả lời:

Em chọn ví dụ ở đoạn văn nói về loài khỉ và đoạn nói về thực trạng hiện nay:

Văn bản trên giúp em hiểu biết thêm gì về động vật? Tìm thêm các lí lẽ hoặc bằng chứng khác làm sáng rõ sự cần thiết phải thân thiện với động vật.

Trả lời:

• Hiểu biết thêm: động vật không chỉ là bạn chơi, là nguồn thức ăn mà còn là một mắt xích không thể thiếu của tự nhiên; loài người có chung nguồn gốc với một số loài; nhiều loài đang có nguy cơ biến mất, mà nguyên nhân lại đến từ con người.
• Lí lẽ, bằng chứng bổ sung:
  • Động vật giữ cân bằng sinh thái: chim, ếch nhái, cóc ăn sâu bọ bảo vệ mùa màng; mèo bắt chuột; ong, bướm thụ phấn giúp cây ra hoa kết trái.
  • Động vật giúp con người lao động và bảo vệ con người: trâu cày ruộng, chó giữ nhà, chó nghiệp vụ tìm người bị nạn.
  • Vật nuôi mang lại niềm vui, an ủi tinh thần cho người già, trẻ nhỏ.
  • Nhiều loài quý hiếm như hổ, voi, tê tê đang được ghi tên vào Sách Đỏ vì số lượng giảm mạnh do săn bắt và buôn bán trái phép.