Soạn bài Những ngôi sao xa xôi (Lê Minh Khuê) – Ngữ văn 8 Kết nối tri thức

Đề bài: Câu chuyện được kể bằng lời của ai? Thuộc ngôi thứ mấy? Ngôi kể đó có tác dụng như thế nào trong việc thể hiện nội dung câu chuyện?

Trả lời:

Câu chuyện được kể bằng lời của Phương Định, một trong ba cô gái của tổ trinh sát mặt đường. Đây là ngôi kể thứ nhất (người kể xưng “tôi”).

Tác dụng của ngôi kể:

• Người kể là người trong cuộc, nên những gì về bom đạn, về công việc phá bom được kể lại chân thực, cụ thể, như chính người đọc đang có mặt trên cao điểm.
• Ngôi thứ nhất giúp tác giả đi sâu vào thế giới nội tâm: những giây phút căng thẳng khi đào đất dưới quả bom, nỗi lo cho đồng đội, niềm vui trẻ con trước cơn mưa đá, những hồi ức về thành phố.
• Giọng kể của một cô gái trẻ, hồn nhiên, hơi tinh nghịch làm cho câu chuyện chiến tranh vẫn tươi tắn, giàu chất trữ tình; qua đó vẻ đẹp tâm hồn của cả thế hệ thanh niên xung phong hiện lên tự nhiên.

Trả lời:

• Không gian: một trọng điểm trên tuyến đường Trường Sơn. Ba cô gái trú trong một hang đá nằm ngay chân cao điểm; con đường trước hang bị bom đánh “lở loét”, cây cối trụi lá, cháy khô, xung quanh là vỏ xe, thùng xăng méo mó. Gần đó có các đơn vị cao xạ, thông tin, công binh.
• Thời gian: những năm kháng chiến chống Mĩ (khoảng đầu thập niên 1970), khi máy bay Mĩ liên tục bắn phá tuyến đường chi viện cho miền Nam. Cụ thể, đoạn trích kể một ngày trên cao điểm: từ lúc máy bay trinh sát đến, trận bom và lần phá bom, cơn mưa đá bất chợt cho tới đêm đoàn xe ra trận.

Không gian khốc liệt, thời gian căng thẳng ấy làm nổi bật sự dũng cảm và tâm hồn trẻ trung của các nhân vật.

Trả lời:

1. Tổ trinh sát mặt đường gồm ba cô gái – chị Thao, Phương Định, Nho – sống trong một cái hang nằm sát cao điểm. Việc của họ là chạy lên khi có bom nổ để đo khối lượng đất cần san lấp, đếm bom chưa nổ và phá bom.
2. Lúc rảnh, mỗi người một sở thích: Nho thêu gối, chị Thao chép bài hát, Phương Định hát và mơ mộng. Họ trò chuyện về những dự định sau chiến tranh.
3. Máy bay trinh sát rồi máy bay phản lực ập đến, bom nổ trên cao điểm. Chị Thao và Nho đi phá bom, Phương Định ở lại trực điện thoại, sốt ruột lo cho đồng đội.
4. Phương Định trực tiếp phá một quả bom: đào đất, đặt thuốc mìn, châm ngòi rồi chạy về chỗ nấp chờ bom nổ.
5. Nho bị sập hầm, bị thương ở cánh tay và bị choáng. Phương Định và chị Thao đưa Nho về hang, rửa vết thương, tiêm thuốc, pha sữa cho em.
6. Một cơn mưa đá bất chợt kéo đến. Phương Định vui sướng như trẻ con, nhặt đá đưa cho Nho, rồi bâng khuâng nhớ mẹ, nhớ thành phố, nhớ những ngôi sao trên bầu trời quê nhà.
7. Đêm đó, Phương Định và Nho đứng nhìn đoàn xe nối nhau ra mặt trận, thấy yêu tất cả mọi người; hai cô gái “hiểu nhau và cảm thấy hạnh phúc”.

Đề bài: Nhân vật chính trong truyện là những ai? Trình bày cảm nhận của em về nét chung khiến họ gắn bó với nhau như trong một gia đình và những nét riêng ở mỗi người.

Trả lời:

Nhân vật chính là ba cô gái thanh niên xung phong: chị Thao, Phương Định và Nho.

Nét chung khiến họ gắn bó như một gia đình:

• Cùng làm một công việc cực kì nguy hiểm, ngày nào cũng đối mặt với cái chết, nên họ hiểu và cần nhau hơn ai hết.
• Dũng cảm, có tinh thần trách nhiệm, coi việc giữ cho con đường thông suốt là nhiệm vụ thiêng liêng.
• Yêu thương, chăm sóc nhau: khi Nho bị thương, chị Thao cuống quýt, Phương Định tận tình băng bó, pha sữa; họ không cần nói ra mà vẫn đọc được suy nghĩ của nhau qua ánh mắt.
• Tâm hồn trẻ trung, lạc quan, yêu cái đẹp: thích thêu thùa, chép bài hát, hát hò; giữa bom đạn vẫn vui như trẻ con khi gặp mưa đá.

Nét riêng của từng người:

Mỗi người một vẻ, nhưng chính sự khác nhau ấy lại bổ sung cho nhau, làm nên một “gia đình” nhỏ ấm áp giữa cao điểm khốc liệt.

Đề bài: Hình ảnh “em gái tiền phương” trong bài thơ Lá đỏ và những nữ thanh niên xung phong trong truyện Những ngôi sao xa xôi gợi cho em suy nghĩ gì về tuổi trẻ Việt Nam trong những năm chiến tranh?

Trả lời:

Cô gái đứng giữa rừng Trường Sơn vẫy chào đoàn quân trong Lá đỏ và ba cô gái trên cao điểm trong Những ngôi sao xa xôi giúp em hiểu tuổi trẻ Việt Nam thời chiến vừa anh hùng vừa rất đỗi bình thường. Họ ở độ tuổi đôi mươi – cái tuổi lẽ ra được ngồi trên ghế giảng đường, được yêu và mơ mộng – nhưng đã tự nguyện rời gia đình, ra nơi tuyến lửa, nhận những công việc nguy hiểm nhất. Họ coi cái chết là điều có thể đến bất cứ lúc nào, vậy mà vẫn giữ được sự hồn nhiên, vẫn hát, vẫn thêu, vẫn ước mơ về ngày hòa bình. Sức mạnh của thế hệ ấy đến từ lòng yêu nước và tình đồng chí, đồng đội. Nghĩ về họ, em thấy biết ơn và tự nhắc mình phải sống có lí tưởng, có trách nhiệm hơn với cuộc sống hòa bình hôm nay – thứ đã được đánh đổi bằng tuổi xuân của bao người.