Oppa là từ tiếng Hàn (오빠), nghĩa gốc là “anh trai”, nhưng chỉ con gái mới dùng: em gái gọi anh ruột, cô gái gọi một người con trai lớn tuổi hơn mà mình thân, hoặc gọi người yêu. Ở Việt Nam, nhờ phim và nhạc Hàn, oppa thường được hiểu là “anh” theo kiểu thân mật, có khi để chỉ chàng trai Hàn điển trai. Bài này giải thích luôn noona là gì, vì hai từ đi thành cặp.
| Nghĩa ngắn | Anh (cách nữ gọi nam lớn tuổi hơn) |
| Gốc từ | Tiếng Hàn 오빠, đọc gần như “ốp-pa” |
| Ai được gọi | Chỉ nữ dùng; nam gọi anh là hyung |
| Từ đi cặp | Noona (누나): nam gọi nữ lớn tuổi hơn là chị |
| Sắc thái | Thân mật, trìu mến; dùng với người lạ dễ thành sỗ sàng |
Oppa trong tiếng Hàn: anh trai, nhưng của riêng con gái
Tiếng Hàn phân biệt cách gọi anh chị theo giới tính của người nói, điều mà tiếng Việt không có. Cùng một người anh, em gái gọi là oppa, còn em trai gọi là hyung (형). Wiktionary cho biết oppa nhiều khả năng rút gọn từ orabi, một từ cũ chỉ anh em trai của người con gái, ghép với tiểu từ gọi -a. Dạng trang trọng hơn là orabeoni, nay ít dùng.
Nghĩa thứ hai mới là nghĩa người Việt hay gặp: trong lúc trò chuyện thân mật, phụ nữ gọi một người đàn ông hơn tuổi mình chút ít là oppa, dù chẳng họ hàng gì. Lý do nằm ở ngữ pháp. Tiếng Hàn không cho dùng đại từ ngôi hai kiểu “bạn, mày” với người lớn hơn, nên các từ thân tộc như oppa thay luôn vào chỗ đại từ. Từ đó, oppa cũng là cách nhiều cô gái gọi bạn trai, và có khi vợ trẻ gọi chồng.
Sang tiếng Việt, nghĩa bị hẹp lại và đổi màu. Fan K-pop gọi các thần tượng nhạc Hàn mình mê là oppa. Trên mạng, “oppa” còn thành cách gọi đùa một anh chàng đẹp trai, ăn mặc kiểu Hàn: “Nhìn anh shipper như oppa bước ra từ phim.”
Noona, hyung, unnie: bốn cách gọi anh chị
Muốn dùng oppa cho đúng, cần nhìn cả bộ bốn từ. Chỉ cần nhớ hai câu hỏi: người nói là nam hay nữ, người được gọi là nam hay nữ.
| Từ | Ai gọi | Gọi ai | Tương đương tiếng Việt |
|---|---|---|---|
| Oppa (오빠) | Nữ | Nam lớn tuổi hơn | Anh |
| Hyung (형) | Nam | Nam lớn tuổi hơn | Anh |
| Noona (누나) | Nam | Nữ lớn tuổi hơn | Chị |
| Unnie (언니) | Nữ | Nữ lớn tuổi hơn | Chị |
Noona là gì? Đó là cách con trai gọi chị gái ruột, hoặc gọi một người bạn nữ, người quen hơn tuổi mình. Theo Wiktionary, noona bắt nguồn từ nui (chị em gái của người con trai) cộng với kính ngữ nim. Dạng kính trọng là nunim. Cũng như oppa, noona có thể dùng trong chuyện tình cảm khi chàng trai ít tuổi hơn bạn gái, nên mới có cụm “tình chị em” kiểu noona.
Con trai gọi oppa thì có sao không?
Trong tiếng Hàn thì đó là dùng sai. Con trai gọi anh là hyung; gọi oppa nghe như đang bắt chước giọng con gái, chỉ hợp khi cố tình làm trò. Với người Việt, lỗi này chẳng ai bắt bẻ, nhưng biết cho đúng vẫn hơn, nhất là khi viết bình luận cho fan quốc tế đọc.
Điều đáng để ý hơn là độ thân. Gọi một người lạ là oppa, nhất là đồng nghiệp hay người lớn tuổi hơn nhiều, có thể bị coi là sỗ sàng, thậm chí như đang làm nũng. Với người mới quen, người Hàn thường gọi kèm chức danh hoặc dùng lối nói kính trọng. Còn ở Việt Nam, khi nhắn tin với anh họ hay đàn anh trong trường, chữ “anh” quen thuộc vẫn tự nhiên hơn nhiều.
Gõ oppa vào tin nhắn: vài ví dụ
- Bình luận dưới video ca nhạc: “Oppa ơi hát lại đoạn cuối đi, nghe nổi da gà luôn.”
- Nhắn cho bạn thân: “Hôm nay gặp anh khóa trên, đúng chuẩn oppa phim Hàn, cao ráo mà lịch sự ghê.”
- Kể chuyện gia đình (bạn đang học tiếng Hàn): “Em có một oppa và một em trai.”
- Cậu em trêu chị họ: “Nay gọi bằng noona cho sang nha, nhớ khao trà sữa.”
- Đùa trong nhóm lớp: “Nó tự xưng oppa mà quên mất mình là con trai, gọi phải là hyung chứ.”
Khi viết văn hay viết bài nghiêm túc, cứ dùng “anh”, “chị”, hoặc ghi rõ “cách gọi oppa trong tiếng Hàn”. Cùng nhóm từ mượn này còn có câu cổ vũ fighting mà người Hàn hay hô; ai muốn đi xa hơn mấy tiếng xưng hô có thể đọc những câu tiếng Hàn hay về cuộc sống.
Fan còn hay kèm câu an tuê tiếng Hàn kéo dài giọng nhõng nhẽo, kiểu “oppa ơi, an tuê”, khi muốn can thần tượng đừng làm điều gì đó.
Gọi oppa, noona sao cho đúng: hỏi và đáp
Oppa nghĩa là gì trong tiếng Việt?
Dịch sát là “anh”, nhưng là tiếng “anh” do con gái gọi. Tùy hoàn cảnh, oppa có thể là anh ruột, anh khóa trên, bạn trai, hay thần tượng nam mà fan yêu thích.
Noona là gì?
Noona là cách con trai Hàn gọi chị gái hoặc người nữ hơn tuổi mình. Nó là từ đi cặp với oppa: oppa do nữ gọi nam, noona do nam gọi nữ.
Oppa và hyung khác nhau thế nào?
Cả hai đều là “anh”. Khác ở người nói: con gái gọi oppa, con trai gọi hyung. Hai từ không thay cho nhau được.
Có nên gọi người mới quen là oppa?
Không nên. Oppa là cách gọi thân mật, dùng với người chưa thân có thể khiến đối phương ngại. Hãy đợi đến khi hai bên đủ gần gũi, hoặc người kia chủ động bảo bạn gọi như vậy.