Noob là tiếng lóng tiếng Anh chỉ người chơi kém, vụng về, hay mắc lỗi, thường dùng trong game với ý chê hoặc trêu. Nó mọc ra từ chữ newbie (người mới), nhưng khác ở chỗ noob nhắm vào trình độ và thái độ chứ không phải thời gian. Game thủ Việt hay dịch là “gà” hoặc “trình gà”. Noob nghĩa là gì khi người ta tự nhận, và khi bị người khác gọi, phần dưới sẽ tách bạch.
| Nghĩa ngắn | Người chơi non tay, kém, hay làm hỏng việc chung |
| Gốc từ | Tiếng Anh, rút từ newbie; còn viết n00b, nub |
| Loại từ | Danh từ, cũng dùng như tính từ (“chơi noob quá”) |
| Sắc thái | Chê, có khi xúc phạm; tự nhận thì thành khiêm tốn, hài hước |
Noob mọc ra từ chữ newbie
Tiếng Anh có newbie để gọi người mới đến, dựng trên chữ new. Nguồn gốc chính xác của newbie đến giờ vẫn chưa ai chốt được; các từ điển và Wikipedia chỉ nêu vài giả thuyết, trong đó có cách gọi cậu học trò mới nhập trường ở Anh. Từ newbie, người dùng mạng rút gọn thành newb, rồi đổi thành noob cho dễ gõ và dễ hét lên trong lúc chơi.
Trên đường rút gọn, chữ này đổi cả tính chất. Wikipedia tiếng Anh tổng hợp rằng game thủ thường phân biệt: newb là người mới nhưng chịu học, còn noob là kẻ không chịu tiến bộ, mắc mãi một lỗi. Vì thế một người đã chơi hai năm vẫn có thể bị gọi là noob, trong khi người chơi hôm đầu tiên thì không đáng bị gọi thế.
Cách viết n00b, thay chữ o bằng số 0, đến từ “leetspeak”, lối viết thay chữ cái bằng số và ký hiệu của dân mạng. Người Việt đọc noob gần như “nub”, kéo dài âm u, chứ không đọc tách “nô-ốp”.
Chữ noob trong khung chat và ngoài đời
Gốc ở game, nhưng noob đã bước ra khỏi màn hình. Mỗi câu dưới là một hoàn cảnh riêng:
- Chat trong trận: “Ai đi đường giữa mà noob vậy, chết bốn lần rồi.”
- Tự nhận trong nhóm học: “Mình noob Excel lắm, ai chỉ giúp cách lọc dữ liệu với.”
- Trêu bạn thân: “Nấu gói mì cũng cháy nồi, đúng là noob bếp núc.”
- Bình luận video hướng dẫn: “Clip này dành cho noob như mình, dễ hiểu ghê.”
- Kể lại trong nhà: “Ba con tập chơi điện thoại mới, còn noob nhưng học nhanh lắm.”
Để ý sẽ thấy hai hướng nghĩa khá ngược nhau. Khi gán cho người khác giữa trận thua, noob gần như luôn là lời chê, đôi khi đi kèm cả tràng mắng mỏ; kiểu ăn nói ấy chính là thứ người ta gọi là hành vi độc hại trong cộng đồng game. Khi tự nhận, noob lại thành cách nói nhún, rào trước rằng “mình còn kém, đừng cười”.
Noob, gà, newbie: chê ai, thương ai
| Chữ | Nói về điều gì | Nghe ra sao |
|---|---|---|
| Noob | Trình độ kém, hay mắc lỗi, kể cả khi đã chơi lâu | Chê, dễ làm người nghe tự ái |
| Gà, trình gà | Cách nói Việt hóa của noob, chỉ người chơi yếu | Trêu nhiều hơn chê, thân mật |
| Newbie | Người mới vào, chưa có kinh nghiệm | Trung tính, dễ chịu |
| Non tay | Kỹ năng còn chưa thuần thục | Nhẹ nhàng, dùng được cả khi nói với người lớn |
Ranh giới giữa newbie và noob nằm ở thời gian với thái độ; bảng so sánh đầy đủ hơn có trong bài giải nghĩa newbie, người mới trong game. Ở chiều ngược lại, người cố hết sức để thắng từng trận lại hay bị gọi là kiểu chơi try hard, một chữ cũng vừa khen vừa chê tùy người nói.
Ở chiều ngược lại, khi một người chơi giỏi vượt hẳn đối thủ, game thủ khen là out trình.
Muốn chê trình mà đá xéo cho khéo, game thủ Việt còn có câu cà khịa vấn đề kỹ năng, bản Việt hóa của skill issue: lỗi không ở máy, ở mạng mà ở tay người chơi.
Nói trang trọng hơn thì dùng chữ gì?
Trong bài viết, báo cáo hay lời nhận xét gửi bạn cùng lớp, noob nên được thay bằng chữ tiếng Việt: “người mới”, “chưa thạo”, “còn non tay”, “kỹ năng chưa tốt”. Đổi chữ vừa trang trọng hơn vừa bớt gai: câu “Bạn A chơi noob quá” nghe như chê người, còn “Bạn A còn chưa quen vị trí này” thì chỉ nói về kỹ năng.
Giữa trận, khi đồng đội chơi chưa tốt, một câu “chuyển sang đi cùng mình nhé” thường được việc hơn chữ noob gõ in hoa. Trận kết thúc, một câu chúc nhau good game vẫn dễ nghe hơn mọi lời trách.
Noob trong game, trên Facebook và khi bị gọi tên
Noob nghĩa là gì trong game?
Trong game, noob là người chơi kém, hay mắc lỗi khiến cả đội thua, ví dụ đi lạc đường, dùng chiêu sai lúc, chết liên tục. Chữ này thường xuất hiện trong khung chat khi trận đấu đang bất lợi.
Noob là gì trên Facebook?
Trên Facebook, noob được dùng rộng hơn, chỉ người còn kém ở một việc bất kỳ: noob công nghệ, noob nấu ăn, noob chụp ảnh. Phần lớn là tự nhận để nhờ giúp hoặc để đùa.
Noob và newbie có phải một?
Không hẳn. Newbie chỉ người mới, chưa có kinh nghiệm, nghe trung tính. Noob nói người chơi kém, có ý chê, và có thể dành cho cả người đã chơi lâu.
Bị gọi là noob thì nên đáp lại sao?
Không cần đáp bằng lời qua lại trong khung chat. Nếu lời gọi kèm chửi bới, có thể tắt chat hoặc báo cáo người đó theo cách game cho phép, rồi để ý xem mình hụt ở đâu để chơi trận sau tốt hơn.
Đối cực với noob là những người được gọi danh xưng top 1 server, mạnh nhất máy chủ, nói gì cũng có người nghe.
Đồng đội được hệ thống ghép ngẫu nhiên, dân chơi gọi là đồng đội random, thường cũng là người dễ bị gán chữ noob nhất mỗi khi thua trận.