Bỏ qua tới nội dung
Thư viện văn học số
Tra chính tả
Lớp mấy?
Là gì?

Niệm là gì? Nghĩa chữ 念 trong niệm Phật, tưởng niệm và ý niệm

Cập nhật 11/01/2025·MMavrick Nguyễn·8 phút đọc
Nội dung chính
  • Chữ niệm 念: hôm nay đặt trên trái tim
  • Chữ niệm sống trong tiếng Việt theo ba lối
  • Niệm đứng cạnh nghĩ, nhớ, tụng và khấn
  • Chữ niệm trong chùa, trong sách và ngoài đời

Niệm là âm Hán Việt của chữ 念, nghĩa gốc là nghĩ tới, nhớ tới, giữ một điều ở trong lòng. Khi đứng một mình trong câu tiếng Việt, niệm thường chỉ việc đọc lẩm nhẩm câu kinh, câu chú hay danh hiệu Phật, như niệm Phật, niệm chú. Còn phần lớn thời gian, chữ này sống trong từ ghép: tưởng niệm, kỷ niệm, ý niệm, khái niệm. Niệm nghĩa là gì trong từng câu, tùy nó đứng riêng hay đi kèm.

Nghĩa ngắn Nghĩ, nhớ trong lòng; đọc thầm, đọc lẩm nhẩm kinh, chú
Gốc từ Hán Việt 念, gồm 今 (nay) đặt trên 心 (lòng)
Loại từ Động từ khi đứng riêng; yếu tố cấu tạo trong nhiều từ ghép Hán Việt
Sắc thái Trang trọng, hay gặp trong ngữ cảnh chùa chiền, tưởng nhớ, học thuật
niệm là gì
niệm là gì? Nghĩ, nhớ; đọc thầm kinh, chú

Chữ niệm 念: hôm nay đặt trên trái tim

Nhìn mặt chữ là đoán được một nửa nghĩa. Phần trên là 今, đọc là kim, nghĩa là nay, bây giờ. Phần dưới là 心, chữ tâm, tức lòng, trái tim. Các từ điển chữ Hán xếp 念 vào loại hội ý: nghĩa của chữ ghép từ nghĩa của các bộ phận. Điều đang có mặt trong lòng ngay lúc này, đó là niệm.

Thiều Chửu giảng chữ này có nghĩa đầu tiên là nghĩ nhớ. Nghĩa thứ hai là đọc, như đọc sách, đọc kinh. Có một nghĩa ít ai biết: niệm còn được dùng thay cho số hai mươi, nên trong sách cũ có cách ghi ngày hai mươi lăm là “niệm ngũ nhật”. Khi muốn nhấn mạnh việc đọc thành tiếng, người Trung Quốc thêm bộ khẩu 口 thành chữ 唸, nhưng hai chữ vẫn đọc cùng một âm.

Từ chữ gốc ấy mới tách ra hai hướng mà tiếng Việt giữ lại: một hướng là nhớ, nghĩ; hướng kia là đọc thầm trong miệng. Bài những từ tiếng Việt mượn gốc Hán có thêm nhiều ví dụ về chuyện một chữ Hán đi vào tiếng Việt rồi chia nhánh nghĩa như vậy.

Chữ niệm sống trong tiếng Việt theo ba lối

Lối thứ nhất: đứng riêng, làm động từ. Wiktionary tiếng Việt chỉ ghi một nghĩa cho niệm khi đứng một mình: đọc lẩm nhẩm trong miệng, kèm ví dụ quen thuộc tụng kinh niệm Phật. Đây là cách dùng người ta nghe nhiều nhất ở chùa, trong nhà có người lớn tuổi, hoặc trong truyện, trong game khi nhân vật niệm chú.

  • Bà ngồi bên cửa sổ, tay lần tràng hạt, miệng niệm khe khẽ.
  • Trong truyện cổ, ông đạo sĩ vừa niệm chú xong thì cánh cửa đá mở ra.

Lối thứ hai: trong từ ghép, mang nghĩa nhớ. Tưởng niệm là tưởng nhớ người đã khuất, dùng cho dịp trang nghiêm. Kỷ niệm là điều đáng nhớ, hoặc việc làm để ghi nhớ một dấu mốc. Lưu niệm là giữ lại để nhớ, như quà lưu niệm, nhà lưu niệm. Riêng hoài niệm thì chở theo cả nỗi bâng khuâng, xem thêm ở bài nỗi nhớ về những ngày đã qua.

Lối thứ ba: trong từ ghép, mang nghĩa ý nghĩ. Ở nhóm này niệm gần với “điều được nghĩ ra, được giữ trong đầu”.

Từ Chữ niệm góp nghĩa gì Ví dụ
Ý niệm Hình dung còn mơ hồ trong đầu Em chưa có ý niệm gì về nghề báo.
Quan niệm Cách nhìn, cách nghĩ về một việc Mỗi thời có quan niệm khác nhau về cái đẹp.
Tâm niệm Điều tự nhắc mình, giữ chặt trong lòng Ông tâm niệm phải sống cho tử tế.
Tạp niệm Ý nghĩ lộn xộn, xen ngang Ngồi thiền mà đầy tạp niệm.
Chánh niệm Sự nhận biết, ghi nhận điều đang diễn ra Ăn chậm, ăn trong chánh niệm.

Chánh niệm là trường hợp đáng chú ý: theo các tài liệu Phật học, chữ niệm ở đây dịch từ tiếng Pali sati, vốn có nghĩa là ghi nhớ, ghi nhận. Ai muốn đi sâu có thể đọc bài thực hành chánh niệm trong ngày thường. Còn khái niệm thì thuộc về logic học và nhà trường, đã có bài riêng về khái niệm trong logic học và nhà trường.

Ghép với chữ ý, niệm đi vào cả sách triết học: khái niệm ý niệm gắn với thuyết thế giới ý niệm của Platon.

Niệm đứng cạnh nghĩ, nhớ, tụng và khấn

Ở nghĩa Hán Việt, niệm gần với nghĩ và nhớ, nhưng trong câu thuần Việt ta không nói “tôi niệm bạn” thay cho “tôi nhớ bạn”. Niệm chỉ mang nghĩa nhớ khi đã nằm trong từ ghép.

Ở nghĩa đọc, nó hay bị lẫn với ba động từ khác:

  • Tụng: đọc thành tiếng, có nhịp, thường là cả một đoạn kinh dài, nhiều người cùng đọc theo mõ.
  • Niệm: đọc nhỏ, có khi chỉ mấp máy môi, lặp đi lặp lại một câu ngắn hay một danh hiệu.
  • Khấn: nói lời cầu xin của chính mình trước bàn thờ, nội dung do người khấn tự nói ra.

Vì thế mới có cụm tụng niệm chỉ chung việc đọc kinh, còn “khấn niệm” thì gần như không ai dùng. Từ trái nghĩa gần nhất với nét nghĩa nhớ là quên; với nét nghĩa đọc thì không có cặp trái nghĩa rõ ràng. Lỗi dùng chữ hay gặp nhất trong bài văn học trò lại nằm ở từ ghép: viết “tưởng niệm” cho một người còn sống, chẳng hạn người bà đang ở quê. Tưởng niệm chỉ dành cho người đã khuất; với người đang sống ở xa, hãy viết nhớ, nhớ thương hay mong nhớ.

Chữ niệm trong chùa, trong sách và ngoài đời

Niệm Phật là gì?

Niệm Phật là đọc thầm hoặc đọc nhỏ danh hiệu của một vị Phật, lặp lại nhiều lần để giữ tâm tập trung. Cách làm này phổ biến trong Phật giáo Bắc tông, câu niệm quen thuộc với người Việt là “Nam mô A Di Đà Phật”.

Tụng niệm là gì, khác tụng kinh ở đâu?

Tụng niệm là cách nói gộp chỉ chung các việc đọc kinh, đọc danh hiệu Phật. Tụng kinh nghiêng về đọc thành tiếng cả bài kinh có nhịp; tụng niệm rộng hơn, bao cả những lúc chỉ niệm thầm vài câu.

Niệm trong Hán Việt nghĩa là gì?

Trong Hán Việt, niệm (念) trước hết nghĩa là nghĩ, nhớ; sau đó là đọc, như đọc sách, đọc kinh. Hiếm hơn, nó còn dùng thay cho số hai mươi trong cách ghi ngày tháng xưa.

Niệm có phải là nhớ không?

Có, nhưng chỉ khi nằm trong từ ghép như tưởng niệm, kỷ niệm, hoài niệm. Đứng riêng trong câu tiếng Việt, niệm gần như luôn mang nghĩa đọc thầm kinh, chú. Nói “con niệm mẹ lắm” nghe sẽ rất lạ tai.

Vietnammm
VJOL
Lu88
https://sunwin.vision/
hitclub
hitclub
manclub
zowin
yo88
cakhiatv
xoilac
gavangtv
trực tiếp bóng đá
xoilac tv
xoilac tv
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
xem bóng đá trực tiếp
socolive
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
thapcamtv
90phut
luongsontv
Socolive
Cakhiatv
Tiếu lâm tv
90phut
Thapcamtv
Luongsontv
sunwin
hitclub
go88
lô đề uy tín
https://hitclub3.jp.net/
kqbd
7m
789club
b52
bomwin
https://trangcacuocbongda.bio/
iwin
vaobet
hitclub
https://tylekeonhacai.top/
https://sunwinn.za.com/
https://go881.jp.net/
7m
game bài đổi thưởng
Rikvip
kèo nhà cái
rikvip
game bài đổi thưởng
kèo nhà cái
hitclub
sunwin
789club
Kèo nhà cái
b52 club
b52 club
sunwin
kèo nhà cái
kèo bóng đá hôm nay
cá cược bóng đá
cakhiatv
socolive
Kèo nhà cái
game bài
Go88
Hitclub
Nhà cái uy tín
Bongdalu
iwinclub
rikvip
go88
sunwin
789club
b52
kèo nhà cái
kqbd
b52 club
ok9
https://fly88h.com/
tỷ lệ bóng đá hôm nay
tỷ lệ bóng đá hôm nay
Twin68
new88
new88
Xóc đĩa
ww88
tylekeonhacai
https://tylekeonhacai.co.com/
sin88
V9bet
nổ hũ
hitclub
Game bài 789club
BongdaNET
keonhacai5
Game bài 789club
7m
sun win
https://lucky88.us/
8xbet
Sunwin
Game Go88
sunwin
https://keonhacai5.us.org/
B52 CLUB
Hit Club
https://keonhacai.gb.net/
kèo nhà cái
Iwin68
dn88
go8
cakhiatv
xôi lạc tv
socolive
bóng đá tv
lv88
gg88
https://vuaxocdia.me/
JBO
CakhiaTV
Socolive
b52club
nổ hũ
lô đề online
https://mm88.blog/
88xx
au88
sc88
go8
go99
mb88
mu88
new88
bet88
tỷ lệ kèo
kèo nhà cái
Go88
nowgoal
tỷ lệ kèo bóng đá anh
https://keonhacai6.io/
Luck8
B29
Rikvip
B52club
hitclub
bet168
w 88
Kqbd
kèo bóng đá
sunwin
f168
uu88
rikvip
xocdia88
Tài xỉu online
188bet
kqbd
sonclub
alo789
xóc đĩa online
88vin
bay789
kwin
sunwin
https://sunwin35.io/
mu88
sunwin
https://sunwins.eu.com
hitclub
Game bài đổi thưởng
v9bet
go88
b52 club
https://98win.kiwi/
au88
B52club
https://sunwinkt.com/
AE888
Sunwin
go88
go88
e39
kqbd
Socolive TV
B33
Go88
link tải sunwin
kèo nhà cái
hit club
Keonhacai
febet
kèo nhà cái 5
https://keonhacaim88.info/
https://keonhacaim88.info/
kèo nhà cái
go88
B52
kèo nhà cái
kèo nhà cái
kết quả bóng đá
789bet
cakhiatv
trực tiếp bóng đá
Sunwin
sunwin
ok9
789Club
Sumclub
Xóc đĩa
Sunwin
sun win
bet88
u88
cm88
Tai xiu
go 88
https://sunwinvy.com/
xoilactv
http://taixiuonline.markets/
go 88
23win
game bai doi thuong
tài xỉu 789club
Tỷ lệ kèo
kèo nhà cái
Hitclub
Sunwin
hitclub
789club
trực tiếp bóng đá socolive
cm88
tỷ lệ kèo
kèo nhà cái uy tín
tỷ lệ kèo
nhận định bóng đá
Sunwin
kqbd
Xóc đĩa
cm88
kèo nhà cái
cá cược bóng đá
789WIN
tỷ lệ kèo nhà cái
kèo nhà cái
789Club
Nhà cái Xocdia88
sunwin
HITCLUB
đánh đề online
qq8876 net
tg88
kubet
Sunwin
Socolive
tỷ lệ kèo
kết quả bóng đá
sunwin
ta88
https://go88n.co/
kèo bóng đá hôm nay
kèo nhà cái
hello88
hitclub
KÈO NHÀ CÁI
XÓC ĐĨA ONLINE
lô đề trực tuyến
đánh bài
kèo nhà cái 5
Xóc đĩa
tỷ lệ kèo nhà cái
Kèo nhà cái
game bài đổi thưởng
https://ae888.co.com/
bắn cá đổi thưởng
au88
https://789betlove.com/
rikvip
hitclub
sunwin
lô đề online
Exness
kubet
GG88 COM
kết quả bóng đá
FB88
fb88
kèo nhà cái
hitclub
go88
Tải go88
go88
hitclub
hit club
KQBD
Vb88
X8
tỷ lệ kèo
s666
s66
kèo nhà cái 5