Bỏ qua tới nội dung
Thư viện văn học số
Tra chính tả
Lớp mấy?
Là gì?

Nguyên tắc là gì? Chữ 原則, khác quy tắc, nguyên lý và quy định

Cập nhật 14/05/2026·MMavrick Nguyễn·8 phút đọc
Nội dung chính
  • Nguyên tắc ở câu lạc bộ, trong cái kéo và trong một con người
  • Cái gốc và cái khuôn trong hai chữ 原則
  • Nguyên tắc, nguyên lý, quy tắc, quy định: đứng ở tầng nào
  • Bàn về lối sống có nguyên tắc

Nguyên tắc là điều cơ bản đã được định ra, làm chỗ dựa để người ta suy nghĩ, hành động và đối xử với nhau; người hay tổ chức phải theo đó mà làm. Nói ai đó “sống có nguyên tắc” là khen họ có những điều tự đặt cho mình và không dễ phá. Từ này còn dùng cho khoa học, như nguyên tắc đòn bẩy.

Nghĩa ngắn Điều cơ bản phải theo khi làm việc, cư xử hoặc vận hành một hệ thống
Gốc từ Hán Việt 原則: nguyên (gốc, cội nguồn) + tắc (phép tắc, khuôn mẫu)
Loại từ Danh từ; “nguyên tắc” đứng sau danh từ khác như tính từ: “con người rất nguyên tắc”
Tiếng Anh principle
nguyên tắc là gì
nguyên tắc là gì? Điều cơ bản phải theo khi hành động

Nguyên tắc ở câu lạc bộ, trong cái kéo và trong một con người

Mục từ nguyên tắc trong từ điển tiếng Việt gom ba cách dùng, và mỗi cách gắn với một kiểu văn bản riêng.

  1. Trong quan hệ giữa người với người, trong tổ chức: điều cơ bản đặt ra để mọi người theo. Ví dụ: Câu lạc bộ có nguyên tắc ai vắng ba buổi liền thì phải báo lý do.
  2. Trong khoa học, kỹ thuật: quy luật rút ra từ thực tế để làm căn cứ khi chế tạo, vận hành. Ví dụ: cái kéo, cái bập bênh hoạt động theo nguyên tắc đòn bẩy.
  3. Trong cách sống của một người: chuẩn mực mà người ấy tự giữ trong lời nói, việc làm. Ví dụ: Ông tôi có nguyên tắc không bao giờ hứa điều mình chưa chắc làm được.

Khi đứng làm tính từ trong khẩu ngữ, “nguyên tắc” có thể mang hai màu. “Cô ấy làm việc rất nguyên tắc” có khi là khen sự rõ ràng, có khi lại ngầm chê cứng nhắc, tùy giọng người nói. Còn cụm “về nguyên tắc” thì mang nghĩa “theo lẽ thường, theo quy định”, hay đi kèm một chữ “nhưng” phía sau: Về nguyên tắc thì hết giờ không nhận hồ sơ, nhưng em cứ để đó.

Cái gốc và cái khuôn trong hai chữ 原則

Chữ nguyên (原) theo Thiều Chửu có nghĩa là cánh đồng, rồi chuyển sang nghĩa gốc, cội nguồn, và cả việc truy xét đến tận gốc. Họ hàng của nó rất quen: nguyên nhân, nguyên lý, nguyên chất, bình nguyên, cao nguyên.

Chữ tắc (則) là phép, khuôn mẫu để người khác noi theo; trong văn ngôn nó còn làm liên từ “thì”. Cùng chữ này có quy tắc, pháp tắc, chuẩn tắc, và câu quen thuộc cẩn tắc vô ưu (ở đây “tắc” lại là “thì”: cẩn thận thì không lo).

Ghép lại, nguyên tắc là cái khuôn đặt ở tận gốc. Hình ảnh này giúp phân biệt nó với các từ na ná: nguyên tắc nằm ở tầng sâu, từ nó mới sinh ra các quy định cụ thể.

Nguyên tắc, nguyên lý, quy tắc, quy định: đứng ở tầng nào

Từ Ở tầng nào Ví dụ
Nguyên lý Luận điểm nền của một học thuyết, coi như đúng, không cần chứng minh Nguyên lý bảo toàn năng lượng
Nguyên tắc Điều cơ bản rút ra để định hướng hành động Nguyên tắc tự nguyện, bình đẳng
Quy tắc Cách làm cụ thể, có trình tự, áp dụng cho một việc Quy tắc viết hoa tên riêng
Quy định Điều cụ thể do cơ quan, tổ chức ban hành, kèm chế tài Quy định về đồng phục của trường

Gần nghĩa còn có phương châm (điều định hướng cho cả một hoạt động, thường ngắn gọn như khẩu hiệu), chuẩn mực, lề lối. Trái nghĩa với cách sống có nguyên tắc là tùy tiện, vô nguyên tắc, ba phải, gió chiều nào che chiều ấy.

Tiếng Anh chỉ dùng chung chữ principle cho cả nguyên lý lẫn nguyên tắc, nên người học dịch sang tiếng Việt cần nhìn ngữ cảnh: nói về vật lý thì thường là nguyên lý, nói về cách làm việc thì thường là nguyên tắc.

Riêng nguyên lý trong khoa học, chữ gốc 原理, còn hay bị lẫn với định luật trong sách Vật lý, nên đáng đọc riêng một lần.

Bàn về lối sống có nguyên tắc

Đề nghị luận “Suy nghĩ về lối sống có nguyên tắc” xuất hiện khá nhiều ở bậc THCS, THPT. Có thể đi theo ba ý:

  1. Giải thích: sống có nguyên tắc là tự đặt cho mình những điều đúng đắn, phù hợp chuẩn mực chung, rồi giữ đều trong hành động; không thay đổi theo lợi ích trước mắt. Đó là lý do người sống có nguyên tắc thường được tin cậy, giống như những người biết giữ vững lập trường của mình.
  2. Biểu hiện: đúng giờ, giữ lời hứa, không chép bài dù không ai thấy, không bênh bạn khi bạn sai. Nguyên tắc chỉ có giá trị khi áp dụng như nhau cho mình và cho người; nghiêm với người mà dễ với mình là kiểu một tiêu chuẩn cho mình, một cho người khác.
  3. Mặt trái cần tránh: nguyên tắc không đồng nghĩa với cứng nhắc. Biết lắng nghe, biết xét hoàn cảnh cụ thể vẫn là sống có nguyên tắc, miễn là không bỏ điều cốt lõi. Nguyên tắc cũng khác tinh thần kỷ luật: kỷ luật là chấp hành điều đã đặt ra, còn nguyên tắc là chính những điều đặt ra ấy.

Một câu dẫn chứng tự nhiên cho bài văn: người hiệu trưởng không cho con mình đi cửa sau vào trường, dù ai cũng nghĩ ông có thể làm thế mà không ai biết.

Về nguyên tắc, vô nguyên tắc và những cách nói khác

Nguyên tắc sống là gì?

Là những điều một người tự đặt ra và giữ trong cách sống, ví dụ không nói dối, không vay tiền để mua đồ không cần, luôn trả lời tin nhắn của bố mẹ. Mỗi người có bộ nguyên tắc sống khác nhau, miễn không đi ngược chuẩn mực chung.

Vô nguyên tắc nghĩa là gì?

Là làm việc, cư xử không theo điều cơ bản nào, hôm nay thế này mai thế khác, dễ bị lợi ích hay áp lực kéo đi. Từ này mang nghĩa chê.

Nguyên tắc tiếng Anh là gì?

Là principle; “nguyên tắc sống” là principles of life hoặc personal principles, “về nguyên tắc” là in principle. Riêng các quy tắc cụ thể kiểu luật chơi thì tiếng Anh dùng rules.

Nguyên tắc khác quy tắc thế nào?

Nguyên tắc là điều cơ bản, mang tính định hướng; quy tắc là cách làm cụ thể sinh ra từ nguyên tắc. “Tôn trọng người đọc” là nguyên tắc, còn “viết hoa chữ cái đầu câu” là một quy tắc chính tả.

Vietnammm
VJOL
Lu88
https://sunwin.vision/
hitclub
hitclub
manclub
zowin
yo88
cakhiatv
xoilac
gavangtv
trực tiếp bóng đá
xoilac tv
xoilac tv
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
xem bóng đá trực tiếp
socolive
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
thapcamtv
90phut
luongsontv
Socolive
Cakhiatv
Tiếu lâm tv
90phut
Thapcamtv
Luongsontv
sunwin
hitclub
go88
lô đề uy tín
https://hitclub3.jp.net/
kqbd
7m
789club
b52
bomwin
https://trangcacuocbongda.bio/
iwin
vaobet
hitclub
https://tylekeonhacai.top/
https://sunwinn.za.com/
https://go881.jp.net/
7m
game bài đổi thưởng
Rikvip
kèo nhà cái
rikvip
game bài đổi thưởng
kèo nhà cái
hitclub
sunwin
789club
Kèo nhà cái
b52 club
b52 club
sunwin
kèo nhà cái
kèo bóng đá hôm nay
cá cược bóng đá
cakhiatv
socolive
Kèo nhà cái
game bài
Go88
Hitclub
Nhà cái uy tín
Bongdalu
iwinclub
rikvip
go88
sunwin
789club
b52
kèo nhà cái
kqbd
b52 club
ok9
https://fly88h.com/
tỷ lệ bóng đá hôm nay
tỷ lệ bóng đá hôm nay
Twin68
new88
new88
Xóc đĩa
ww88
tylekeonhacai
https://tylekeonhacai.co.com/
sin88
V9bet
nổ hũ
hitclub
Game bài 789club
BongdaNET
keonhacai5
Game bài 789club
7m
sun win
https://lucky88.us/
8xbet
Sunwin
Game Go88
sunwin
https://keonhacai5.us.org/
B52 CLUB
Hit Club
https://keonhacai.gb.net/
kèo nhà cái
Iwin68
dn88
go8
cakhiatv
xôi lạc tv
socolive
bóng đá tv
lv88
gg88
https://vuaxocdia.me/
JBO
CakhiaTV
Socolive
b52club
nổ hũ
lô đề online
https://mm88.blog/
88xx
au88
sc88
go8
go99
mb88
mu88
new88
bet88
tỷ lệ kèo
kèo nhà cái
Go88
nowgoal
tỷ lệ kèo bóng đá anh
https://keonhacai6.io/
Luck8
B29
Rikvip
B52club
hitclub
bet168
w 88
Kqbd
kèo bóng đá
sunwin
f168
uu88
rikvip
xocdia88
Tài xỉu online
188bet
kqbd
sonclub
alo789
xóc đĩa online
88vin
bay789
kwin
sunwin
https://sunwin35.io/
mu88
sunwin
https://sunwins.eu.com
hitclub
Game bài đổi thưởng
v9bet
go88
b52 club
https://98win.kiwi/
au88
B52club
https://sunwinkt.com/
AE888
Sunwin
go88
go88
e39
kqbd
Socolive TV
B33
Go88
link tải sunwin
kèo nhà cái
hit club
Keonhacai
febet
kèo nhà cái 5
https://keonhacaim88.info/
https://keonhacaim88.info/
kèo nhà cái
go88
B52
kèo nhà cái
kèo nhà cái
kết quả bóng đá
789bet
cakhiatv
trực tiếp bóng đá
Sunwin
sunwin
ok9
789Club
Sumclub
Xóc đĩa
Sunwin
sun win
bet88
u88
cm88
Tai xiu
go 88
https://sunwinvy.com/
xoilactv
http://taixiuonline.markets/
go 88
23win
game bai doi thuong
tài xỉu 789club
Tỷ lệ kèo
kèo nhà cái
Hitclub
Sunwin
hitclub
789club
trực tiếp bóng đá socolive
cm88
tỷ lệ kèo
kèo nhà cái uy tín
tỷ lệ kèo
nhận định bóng đá
Sunwin
kqbd
Xóc đĩa
cm88
kèo nhà cái
cá cược bóng đá
789WIN
tỷ lệ kèo nhà cái
kèo nhà cái
789Club
Nhà cái Xocdia88
sunwin
HITCLUB
đánh đề online
qq8876 net
tg88
kubet
Sunwin
Socolive
tỷ lệ kèo
kết quả bóng đá
sunwin
ta88
https://go88n.co/
kèo bóng đá hôm nay
kèo nhà cái
hello88
hitclub
KÈO NHÀ CÁI
XÓC ĐĨA ONLINE
lô đề trực tuyến
đánh bài
kèo nhà cái 5
Xóc đĩa
tỷ lệ kèo nhà cái
Kèo nhà cái
game bài đổi thưởng
https://ae888.co.com/
bắn cá đổi thưởng
au88
https://789betlove.com/
rikvip
hitclub
sunwin
lô đề online
Exness
kubet
GG88 COM
kết quả bóng đá
FB88
fb88
kèo nhà cái
hitclub
go88
Tải go88
go88
hitclub
hit club
KQBD
Vb88
X8
tỷ lệ kèo
s666
s66
kèo nhà cái 5