Mở bài, kết bài Lượm (Tố Hữu) – 19 mẫu hay nhất cho lớp 6

Lượm là bài thơ bốn chữ Tố Hữu viết năm 1949 về một chú bé liên lạc nhỏ tuổi trong những ngày đầu kháng chiến chống thực dân Pháp. Qua hình ảnh Lượm vô tư, nhanh nhẹn và đã ngã xuống trên đường đưa thư, bài thơ thể hiện niềm mến thương, nỗi xót xa và lòng tự hào của nhà thơ đối với lớp thiếu niên đi theo cách mạng.

Tố Hữu là nhà thơ có cả cuộc đời gắn bó với cách mạng, và thơ ông luôn đi cùng những chặng đường lớn của dân tộc. Tập thơ Việt Bắc của ông ghi lại nhiều gương mặt của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, trong đó có một gương mặt rất nhỏ tuổi: chú bé liên lạc Lượm. Bài thơ Lượm, viết năm 1949, kể lại cuộc gặp tình cờ giữa người chú và Lượm ở Huế, rồi tin chú bé nằm lại giữa cánh đồng quê. Bằng thể thơ bốn chữ nhanh nhẹn, giàu nhạc điệu, Tố Hữu đã khắc họa một Lượm hồn nhiên, can đảm, khó phai trong tâm trí bao thế hệ.

Lịch sử giữ nước của dân tộc ta có những anh hùng còn rất nhỏ tuổi: anh Kim Đồng nơi núi rừng Cao Bằng, những em bé làm liên lạc, đưa thư băng qua lằn ranh bom đạn. Bằng thơ, Tố Hữu đã lưu giữ một gương mặt như thế trong bài Lượm. Chú bé liên lạc ở đồn Mang Cá với dáng người nhỏ nhắn, nụ cười tươi rói đã mang thư qua mặt trận và nằm lại trên cánh đồng lúa. Bài thơ là khúc ca ngợi lòng gan dạ của lớp thiếu niên Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.

Có những cuộc gặp gỡ chỉ diễn ra trong chốc lát nhưng để lại dấu ấn suốt đời. Với nhà thơ Tố Hữu, đó là lần tình cờ gặp chú bé liên lạc Lượm ở phố Hàng Bè, giữa những ngày Huế chìm trong khói lửa chiến tranh. Một thời gian sau, người chú nhận được tin chú bé đã hi sinh. Từ kỉ niệm ấy, năm 1949, bài thơ Lượm ra đời, như một lời tưởng nhớ dành cho người đồng chí nhỏ. Mỗi câu thơ bốn chữ vừa tươi vui khi tả Lượm, vừa nghẹn ngào khi nhắc đến sự ra đi của em.

Thơ Tố Hữu thường được nhắc đến với chất trữ tình chính trị, nhưng có những bài ông viết bằng giọng rất trong trẻo, gần với đồng dao. Lượm là một bài thơ như vậy. Những câu thơ bốn chữ ngắn gọn, nhiều từ láy tạo nhịp vui tươi, như bước chân nhảy nhót của chú bé liên lạc trên đường. Thế nhưng ẩn sau giọng thơ hồn nhiên ấy là cả một nỗi đau lặng lẽ mỗi khi nhà thơ nhắc tới cái chết của chú bé. Lượm vì thế vừa đáng yêu, vừa thấm thía, để lại dư âm sâu đậm.

Có lẽ học sinh nào từng đọc bài thơ Lượm của Tố Hữu cũng nhớ hình ảnh so sánh: “Như con chim chích / Nhảy trên đường vàng”. Chim chích là loài chim nhỏ bé, lanh lợi, quen thuộc nơi làng quê, cũng như chú bé liên lạc Lượm vô tư, yêu đời giữa những ngày chiến tranh. Từ hình ảnh tươi tắn ấy, nhà thơ dẫn người đọc đi qua cuộc gặp gỡ, những chuyến đưa thư và cả sự hi sinh của em, để rồi khắc sâu một chân dung thiếu niên anh hùng.

Ở Bài 7 sách Ngữ văn 6 Cánh diều, hai bài thơ Đêm nay Bác không ngủ và Lượm cùng thuộc loại thơ có yếu tố tự sự, miêu tả. Nếu Minh Huệ kể về một đêm Bác Hồ không ngủ qua đôi mắt anh đội viên, thì Tố Hữu kể về chú bé liên lạc qua lời của người chú từng gặp em ở Huế. Hai bài thơ khác nhau về nhân vật nhưng gặp nhau ở tình cảm chân thành với những con người của cuộc kháng chiến. Riêng Lượm để lại ấn tượng bằng một chân dung trẻ thơ vừa tinh nghịch vừa can trường.

Tuổi thơ của các em hôm nay gắn với mái trường, sách vở và những giờ vui chơi bình yên. Nhưng hơn bảy mươi năm trước, có những đứa trẻ đã sớm đeo chiếc xắc nhỏ, đội mũ ca lô đi làm liên lạc giữa làn đạn. Bài thơ Lượm của Tố Hữu đưa chúng ta gặp một em bé như thế: vô tư, ham vui, nhưng nhận phần việc hiểm nguy với dáng vẻ thản nhiên, chẳng chút e dè. Tìm hiểu bài thơ là để hiểu hơn cái giá của hòa bình và biết ơn những thiếu niên đã hi sinh vì Tổ quốc.

Chỉ bằng vài nét phác họa, Tố Hữu đã làm hiện lên trước mắt người đọc một chú bé liên lạc thật đáng yêu: “Chú bé loắt choắt / Cái xắc xinh xinh”. Dáng người nhỏ nhắn, đôi chân thoăn thoắt, chiếc mũ ca lô đội lệch và tiếng huýt sáo vang, tất cả làm nên một Lượm hồn nhiên, tinh nghịch. Nhưng chú bé ấy đồng thời là người lính nhỏ đúng nghĩa, sẵn sàng băng qua mặt trận để đưa thư. Phân tích chân dung chú bé liên lạc mà Tố Hữu dựng lên là khám phá vẻ đẹp hài hòa giữa tuổi thơ trong sáng và tinh thần quả cảm.

Đoạn thơ kể về sự hi sinh của Lượm là đoạn lắng sâu và xúc động nhất trong bài thơ của Tố Hữu. Đang giữa nhịp kể vui tươi, mạch thơ bỗng chùng xuống khi chú bé mang thư khẩn băng qua cánh đồng lúa đang trổ đòng và gục xuống. Nhà thơ không tả cái chết bằng những chi tiết đau thương, mà để Lượm nằm lại giữa hương lúa quê nhà như một người con trở về với đất mẹ. Cảm nghĩ về đoạn thơ này giúp ta hiểu nỗi xót thương và niềm tự hào mà Tố Hữu gửi vào bài thơ Lượm.

Bài thơ Lượm của Tố Hữu đã khắc họa thật đẹp hình ảnh chú bé liên lạc vô tư mà gan dạ. Dù Lượm đã hi sinh, hình ảnh em vẫn sống mãi trong lòng người đọc như biểu tượng của một tuổi thơ anh hùng. Đọc bài thơ, ta thêm trân trọng những thiếu niên đã góp sức mình cho đất nước.

Với thể thơ bốn chữ nhịp nhàng, nhiều từ láy gợi hình, lối kết hợp kể, tả và biểu cảm cùng kết cấu đầu cuối tương ứng, bài thơ Lượm của Tố Hữu đã tạc nên hình ảnh một thiếu niên vừa đáng yêu vừa đáng kính. Lượm hiện lên hồn nhiên trong dáng đi, nụ cười, lời nói, và cao đẹp trong tư thế ngã xuống khi đang làm nhiệm vụ. Qua đó, nhà thơ bày tỏ tình thương mến, nỗi đau xót và lòng tự hào dành cho người đồng chí nhỏ. Bài thơ để lại niềm cảm phục sâu xa trước tình yêu nước của thiếu niên Việt Nam.

Hơn bảy mươi năm sau ngày ra đời, Lượm vẫn nằm trong số những bài thơ được yêu thích nhất của Tố Hữu, nhất là với các thế hệ học trò. Bài thơ đứng cạnh những trang viết về thiếu nhi kháng chiến như một chứng tích bằng thơ về những em bé đã góp sức cho Tổ quốc. Qua tác phẩm, người đọc còn nhận ra một Tố Hữu giàu lòng thương người, biết lắng nghe vẻ đẹp của những con người bé nhỏ giữa cuộc chiến lớn của dân tộc.

Gần cuối bài thơ Lượm, Tố Hữu đặt một câu hỏi như tiếng gọi vọng theo: “Lượm ơi, còn không?”. Câu hỏi không có lời đáp, như nỗi nghẹn ngào không nói thành lời của người chú khi nghe tin dữ. Nhưng chính trong câu hỏi ấy đã chứa sẵn niềm tin: chú bé vẫn còn, vẫn sống trong kí ức của nhà thơ, trong lòng quê hương và trong lòng mỗi bạn đọc. Khép lại bài thơ, ta mang theo nỗi tiếc thương nhưng cũng là niềm tin vào sự bất tử của những tâm hồn đã hiến dâng cho đất nước.

Kết thúc bài thơ Lượm, Tố Hữu lặp lại gần trọn hai khổ thơ tả chú bé ở đầu bài. Cách kết cấu ấy khiến Lượm như bước ra từ trang thơ, vẫn loắt choắt, vẫn nghênh nghênh, vẫn huýt sáo vang trên con đường quen. Cái chết không xóa được dáng vẻ tươi vui của em; trái lại, trong nỗi nhớ của nhà thơ, Lượm đã trở thành vĩnh viễn. Bài thơ khép lại bằng niềm tin ấy, để mỗi người đọc giữ mãi một chú bé liên lạc hồn nhiên trong lòng.

Đọc bài thơ Lượm của Tố Hữu, em không khỏi nghĩ đến chính mình: cũng ở độ tuổi ấy, em đang được đến trường, được che chở trong vòng tay gia đình. Lượm thì đã phải rời xa mái nhà để làm liên lạc giữa bom đạn và mãi mãi nằm lại trên cánh đồng quê. Bài thơ giúp em hiểu rằng cuộc sống bình yên hôm nay được đánh đổi bằng biết bao hi sinh. Em tự nhủ phải học tập thật tốt, sống có ích để không phụ lòng những người như Lượm.

Cùng với câu chuyện về anh Kim Đồng và nhiều thiếu niên du kích khác, bài thơ Lượm của Tố Hữu đã góp vào văn học viết cho thiếu nhi Việt Nam một chân dung không thể quên. Mỗi câu chuyện một vẻ, nhưng đều nói lên một điều: tình yêu nước có thể nảy nở từ rất sớm, ngay trong trái tim những đứa trẻ. Lượm ngã xuống khi tuổi còn rất nhỏ, song sự hi sinh ấy làm cho hình ảnh em trở nên lớn lao, thành tấm gương sáng cho bao thế hệ thiếu niên noi theo.

Chú bé Lượm do Tố Hữu khắc họa là sự hòa quyện giữa nét ngây thơ của tuổi nhỏ và phẩm chất của một người chiến sĩ. Em vui vẻ nhận việc liên lạc, coi đồn Mang Cá còn thích hơn ở nhà, rồi không ngần ngại băng qua làn đạn để đưa thư thượng khẩn. Qua những nét vẽ sinh động ấy, nhà thơ để lại trong lòng bạn đọc một cậu bé vừa gần gũi như em bé hàng xóm, vừa đáng kính như một anh hùng nhỏ tuổi.

Những dòng thơ về giây phút Lượm ngã xuống là nơi tình cảm của Tố Hữu dâng lên mạnh mẽ nhất. Câu thơ “Cháu nằm trên lúa / Tay nắm chặt bông” vừa gợi cái chết đau thương, vừa vẽ nên tư thế thanh thản của một em bé như đang ngủ giữa ruộng đồng. Nhà thơ đã hóa nỗi đau thành sự trân trọng, để Lượm hòa vào hương lúa, vào đất trời quê hương. Đoạn thơ khép lại sự hi sinh nhưng mở ra sự bất tử của chú bé liên lạc trong lòng người đọc.