Cảm nghĩ về bài thơ Đêm nay Bác không ngủ là đề bài quen thuộc khi học Bài 7 sách Ngữ văn 6 Cánh diều (tập hai), phần Viết của bài học cũng đặt ra nhiệm vụ: ghi lại cảm xúc, suy nghĩ của em về loại thơ có yếu tố tự sự, miêu tả. Bài thơ năm chữ của Minh Huệ, viết năm 1951, kể lại một đêm Bác Hồ thức trắng trong lều bộ đội trên đường đi chiến dịch, qua đôi mắt một anh đội viên trẻ.
Bài viết gồm dàn ý chung và 6 bài mẫu: hai đoạn văn ngắn, một bài văn ngắn gọn, một bài đầy đủ, một bài nói về hình ảnh Bác Hồ và một bài về nhân vật anh đội viên cùng cách kể chuyện bằng thơ. Bài thơ còn được bảo hộ bản quyền nên các bài mẫu chỉ trích vài dòng; toàn văn em đọc trong SGK.
Dàn ý cảm nghĩ về bài thơ Đêm nay Bác không ngủ
Dàn ý dùng cho bài văn khoảng 500 – 800 chữ. Nếu đề chỉ yêu cầu viết đoạn văn, em chọn một hai ý nổi bật nhất trong phần thân bài.
1. Mở bài
– Nêu tên nhà thơ Minh Huệ, tên bài thơ Đêm nay Bác không ngủ (ra đời năm 1951, lấy chất liệu từ chiến dịch Biên giới 1950).
– Nêu ấn tượng chung: một câu chuyện giản dị mà xúc động về tình thương của Bác, khiến em thêm kính yêu Người.
2. Thân bài
a. Cảm nghĩ về câu chuyện được kể
+ Bối cảnh: đêm mưa lạnh, căn lều tranh giữa rừng, bộ đội nghỉ chân trên đường ra trận.
+ Mạch truyện theo những lần anh đội viên tỉnh giấc: lần đầu bắt gặp Bác thức cạnh bếp lửa, lần thứ ba khi trời gần sáng Bác vẫn chưa ngủ.
⇒ Câu chuyện chân thật, dễ hiểu, có cả lời đối thoại nên em đọc như đang nghe kể chuyện.
b. Hình ảnh Bác Hồ trong mắt em
+ Dáng ngồi trầm ngâm, mái tóc bạc bên ngọn lửa: Bác như người cha đang lo cho cả gia đình lớn.
+ Hành động đốt lửa, đắp chăn, nhón chân: sự chăm sóc tỉ mỉ, nâng niu từng chiến sĩ.
+ Lời giãi bày về những người dân công nằm giữa rừng mưa: tình thương mở rộng tới cả những người Bác không nhìn thấy.
⇒ Bác vĩ đại mà vô cùng giản dị, gần gũi; em cảm phục và xúc động.
c. Cảm nghĩ về anh đội viên
+ Từ ngạc nhiên, thương, lo lắng đến hốt hoảng, nằng nặc mời Bác ngủ.
+ Cuối cùng vui sướng thức cùng Bác: tình cảm của người con với cha, của người lính với lãnh tụ.
⇒ Qua anh đội viên, em thấy tình cảm của bộ đội, nhân dân dành cho Bác.
d. Cảm nghĩ về nghệ thuật
+ Thể thơ năm chữ, vần liền, giọng kể nhẹ nhàng, tha thiết.
+ Kết hợp kể, tả, bộc lộ cảm xúc; từ láy gợi hình; ẩn dụ, so sánh; câu thơ làm nhan đề được nhắc lại ba lần.
3. Kết bài
– Khẳng định lại tình cảm của em với bài thơ và với Bác.
– Liên hệ bản thân: học tập Bác lối sống biết quan tâm, nghĩ cho người khác.
Cảm nghĩ về bài thơ Đêm nay Bác không ngủ ngắn – mẫu 1
Mỗi lần đọc bài thơ Minh Huệ kể về đêm Bác thức trắng, em như được ngồi trong căn lều tranh giữa rừng đêm ấy. Ngoài trời mưa lạnh, bộ đội đã ngủ say, chỉ có Bác vẫn thức, lặng lẽ giữ cho bếp lửa không tắt rồi kéo chăn cho mọi người. Anh đội viên tỉnh giấc mấy lần, lần nào cũng thấy Bác ngồi đó, và anh càng lo, càng thương. Đến khi biết Bác thức vì nghĩ tới đoàn dân công đang dầm mưa ngoài rừng, em thấy mắt mình cay cay. Một vị Chủ tịch nước lại lo cho giấc ngủ của từng người lính, từng người dân bình thường như thế. Bài thơ năm chữ giản dị, đọc lên như lời kể chuyện, nhưng khiến lòng kính yêu Bác trong em thêm sâu đậm. Em tự nhủ phải sống sao cho xứng với tình thương ấy.
Cảm nghĩ về hình ảnh Bác đắp chăn cho chiến sĩ – mẫu 2
Trong bài thơ Đêm nay Bác không ngủ, chi tiết làm em xúc động nhất là khổ thơ kể việc Bác đi đắp chăn cho bộ đội:
Rồi Bác đi dém chăn
Từng người từng người một
Sợ cháu mình giật thột
Bác nhón chân nhẹ nhàng
Cách nói lặp “từng người” cho em thấy Bác không bỏ quên một ai; ai cũng được Bác chăm như con cháu ruột thịt. Bác gọi các anh là “cháu”, và vì sợ các cháu thức giấc nên Bác nhón chân thật khẽ. Đọc đến đây, em nhớ tới những đêm mẹ lặng lẽ kéo chăn cho em lúc trời trở lạnh. Bác cũng vậy, nhưng Bác là người cha của cả một đoàn quân, của cả dân tộc. Chỉ một hành động nhỏ mà chứa cả một biển tình thương. Em hiểu vì sao các chiến sĩ thời ấy yêu Bác đến thế.
Cảm nghĩ về bài thơ Đêm nay Bác không ngủ ngắn gọn – mẫu 3
Thơ viết về Bác Hồ thì nhiều lắm, nhưng bài em nhớ nhất là bài thơ Minh Huệ kể về một đêm Bác thức trắng giữa rừng. Tác phẩm ra đời năm 1951, dựa trên một câu chuyện có thật thời kháng chiến chống Pháp. Đọc xong, em vừa xúc động vì tình thương Bác dành cho mọi người, vừa thấy mình hiểu được nỗi lòng người lính trẻ.
Mọi chuyện bắt đầu vào một đêm rừng mưa lạnh. Bộ đội nghỉ trong căn lều tranh sơ sài, ai cũng mệt nhoài sau một ngày hành quân. Một anh đội viên choàng dậy, ngạc nhiên vì Bác vẫn thức. Người ngồi cạnh bếp, gương mặt trầm ngâm. Rồi Bác lặng lẽ thêm lửa, kéo chăn cho các chiến sĩ, bước chân nhón nhẹ như sợ làm vỡ giấc ngủ của ai. Em hình dung một ông cụ tóc bạc đi giữa những người lính trẻ đang say ngủ, và thấy lòng ấm lại.
Anh đội viên thì thầm hỏi Bác, Bác chỉ bảo anh ngủ đi để mai đánh giặc. Anh nằm xuống mà không ngủ được vì lo Bác ốm. Đến gần sáng, thấy Bác vẫn ngồi im, anh vội vàng mời Bác đi nghỉ. Lúc ấy Bác mới nói: Bác thương những người dân công nằm giữa rừng, trời mưa ướt hết. Em rất cảm động, vì Bác không nghĩ tới mình mà chỉ nghĩ tới mọi người. Anh đội viên cũng vậy, hiểu lòng Bác rồi anh vui sướng thức cùng Bác.
Bài thơ viết theo thể năm chữ, có vần liền, đọc lên nhẹ nhàng như lời kể chuyện. Câu thơ làm nhan đề được nhắc lại ba lần, càng về sau càng sâu sắc. Ở khổ cuối, nhà thơ khẳng định việc Bác thức trắng chẳng có gì lạ, bởi đó là Hồ Chí Minh. Câu kết ấy làm em hiểu: thức vì dân, vì nước đã trở thành điều rất tự nhiên ở Bác.
Gấp trang sách, em thấy mình kính yêu Bác Hồ hơn. Em sẽ cố gắng học tập thật tốt, biết quan tâm tới mọi người xung quanh như Bác đã dạy.
Cảm nghĩ về bài thơ Đêm nay Bác không ngủ đầy đủ – mẫu 4
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đi vào thơ ca Việt Nam bằng nhiều hình ảnh đẹp: ông cụ ngồi làm việc bên dòng suối Pác Bó, vị lãnh tụ đọc bản Tuyên ngôn Độc lập giữa quảng trường Ba Đình. Nhưng với em, hình ảnh Bác thân thương nhất lại là ông cụ tóc bạc ngồi bên bếp lửa trong một căn lều tranh giữa rừng, trong bài thơ của Minh Huệ mà em vừa học. Tác phẩm viết năm 1951, từ một chuyện có thật hồi chiến dịch Biên giới, đã để lại trong em nhiều xúc động.
Điều đầu tiên em cảm nhận được là không khí rất thật của câu chuyện. Đêm đã khuya, mưa rơi lâm thâm, mái lều tranh xác xơ. Những chi tiết ấy cho em thấy cuộc kháng chiến khi ấy gian khổ biết bao: bộ đội hành quân suốt ngày, đêm đến chỉ có một mái lều mỏng che mưa. Giữa khung cảnh lạnh lẽo đó, ngọn lửa bên Bác trở thành nơi ấm áp nhất. Em đọc mà tưởng như nghe được cả tiếng mưa rả rích bên ngoài và tiếng củi tí tách trong bếp.
Em nhìn thấy Bác qua đôi mắt người đội viên trẻ. Bác ngồi yên lặng, đôi mắt đăm chiêu, như đang cân nhắc một việc hệ trọng. Anh đội viên nhìn Bác và gọi Bác bằng hai tiếng thiêng liêng:
Người Cha mái tóc bạc
Đốt lửa cho anh nằm
Chữ “Cha” được viết hoa. Với người lính xa nhà, Bác không chỉ là lãnh tụ mà còn là người cha ruột thịt. Mái tóc bạc gợi cho em biết bao năm tháng Bác bôn ba, lo toan cho đất nước. Vậy mà giữa đêm khuya, Bác vẫn tự tay giữ lửa cho các con nằm ấm. Rồi Bác lần lượt kéo chăn cho mọi người, nhón chân nhẹ nhàng vì sợ các cháu giật mình. Em đã đọc đi đọc lại đoạn này, vì thấy ở đó sự chăm chút mà chỉ những người yêu thương mình nhất mới có. Trong cơn mơ màng, anh đội viên thấy bóng Bác in lên vách lều cao vời vợi, tỏa hơi ấm còn hơn bếp lửa đang reo. Bác lớn lao mà vẫn gần gũi, như ông Bụt hiền hậu bước ra từ câu chuyện cổ tích.
Em cũng rất thích nhân vật anh đội viên. Anh thương Bác, lo cho Bác như con lo cho cha. Lần đầu thấy Bác thức, anh thổn thức, thì thầm hỏi han. Được Bác khuyên đi ngủ, anh vâng lời nhưng trong lòng bồn chồn không yên, nghĩ tới chặng đường chiến dịch còn dài mà Bác không ngủ thì lấy sức đâu. Tới lúc trời sắp sáng, anh lại choàng dậy, thấy Bác vẫn ngồi im phăng phắc, anh hốt hoảng, khẩn khoản xin Bác đi nghỉ. Những cung bậc cảm xúc ấy rất thật, giống như chính em nếu được ở cạnh Bác cũng sẽ lo lắng như vậy.
Điều làm em xúc động nhất là lí do Bác thức trắng. Bác nghĩ tới đoàn dân công đêm ấy phải nằm giữa rừng, trải lá làm chiếu, đắp áo thay chăn, trời mưa không biết có bị ướt không. Bác nóng ruột, chỉ mong trời mau sáng. Những người dân công ấy Bác không nhìn thấy, vậy mà Bác vẫn nghĩ tới họ suốt đêm. Em hiểu rằng tình thương ấy không dừng lại ở những người ngủ quanh Bác mà trải rộng tới khắp mọi nơi. Khi hiểu ra điều đó, anh đội viên thấy lòng vui sướng mênh mang và thức luôn cùng Bác. Em nghĩ niềm vui ấy là niềm hạnh phúc được hiểu và được sẻ chia với người mình kính yêu.
Bài thơ khép lại bằng một khổ thơ giản dị: Bác thức là lẽ tự nhiên, vì đó là Hồ Chí Minh. Câu trả lời ấy ngắn gọn mà đầy đủ. Em hiểu rằng đêm thức trắng được kể lại chỉ là một đêm giữa rất nhiều đêm Bác thức vì dân, vì nước.
Về nghệ thuật, Minh Huệ đã chọn thể thơ năm chữ với vần liền, nhịp nhàng như lời kể. Bài thơ có nhân vật, sự việc, lời thoại như một câu chuyện; có nhiều từ láy gợi tả như lồng lộng, xơ xác, lâm thâm, trầm ngâm; có phép ẩn dụ, so sánh và câu thơ nhan đề được lặp lại ba lần như sợi chỉ nối cả bài. Nhờ vậy, câu chuyện vừa dễ hiểu vừa sâu lắng.
Đêm nay Bác không ngủ đã cho em hiểu thêm về Bác Hồ: vĩ đại mà giản dị, luôn nghĩ cho người khác trước khi nghĩ cho mình. Em sẽ nhớ mãi hình ảnh ông cụ tóc bạc bên bếp lửa đêm ấy, và cố gắng sống tốt hơn để không phụ lòng Bác.
Cảm nghĩ về hình ảnh Bác Hồ trong bài thơ – mẫu 5
Nhắc đến Bác Hồ, em thường nghĩ tới một vị lãnh tụ ở rất xa, chỉ thấy qua ảnh và phim tư liệu. Nhưng bài thơ của Minh Huệ, Đêm nay Bác không ngủ, đã đưa Bác về rất gần với em, gần như một người ông trong gia đình.
Bác hiện lên trước hết qua dáng ngồi. Giữa đêm khuya, khi mọi người đã ngủ, Bác vẫn ngồi lặng yên bên bếp, gương mặt trầm tư. Bên ngoài trời mưa, mái lều rách nát, gió lạnh lùa vào. Cảnh vật càng hiu quạnh thì dáng ngồi của Bác càng nổi bật, như một điểm tựa vững chãi giữa đêm rừng. Em đoán Bác đang lo nghĩ nhiều điều: cho trận đánh sắp tới, cho bộ đội, cho cả đất nước.
Rồi Bác hiện lên qua những việc làm rất nhỏ. Bác nhóm lửa cho các chiến sĩ nằm ấm. Bác đi khắp lều, kéo chăn đắp cho từng người, lại còn nhón chân bước khẽ để không ai giật mình. Những việc ấy người bà, người mẹ vẫn làm cho con cháu mỗi đêm đông. Vị Chủ tịch nước làm những việc ấy một cách tự nhiên, không ai nhờ, không ai thấy, chỉ có một anh lính tình cờ tỉnh giấc. Em thấy Bác giản dị và chu đáo vô cùng.
Hình ảnh Bác còn mang vẻ đẹp lớn lao, kì diệu. Trong mắt anh đội viên đang mơ màng, bóng Bác hắt lên vách lều thật cao, thật rộng, và tỏa hơi ấm còn hơn ngọn lửa. Em tưởng tượng cái bóng ấy như che chở cho cả căn lều, cho tất cả những người lính đang ngủ. Bác bình dị nhưng không hề nhỏ bé; sự lớn lao của Bác nằm chính trong tình thương.
Đỉnh cao của hình ảnh Bác là lời giãi bày lúc gần sáng. Bác thức trắng vì nghĩ tới những người dân công đang nằm ngoài rừng mưa, không có chăn chiếu. Bác càng nghĩ càng nóng ruột, chỉ mong trời mau sáng. Đọc đến đây, em hiểu vì sao Bác ngồi bất động suốt đêm: trái tim Bác đang ở cùng những người đang chịu khổ ngoài kia. Tình thương ấy rộng hơn căn lều, rộng hơn cả khu rừng, ôm lấy cả những người Bác chưa từng gặp mặt.
Khổ thơ cuối cho em câu trả lời đẹp nhất về Bác: việc Bác thức trắng chỉ là chuyện tự nhiên, bởi đó là Hồ Chí Minh. Với Bác, lo cho dân đã trở thành lẽ sống. Hình ảnh Bác trong bài thơ khiến em kính yêu Bác hơn bao giờ hết và muốn học theo Bác từ những việc nhỏ nhất: biết quan tâm, biết nhường nhịn, biết nghĩ cho người khác.
Cảm nghĩ về anh đội viên và cách kể chuyện bằng thơ – mẫu 6
Có những bài thơ đọc một lần là nhớ mãi, không phải vì lời lẽ cầu kì mà vì câu chuyện nó kể. Với em, bài thơ Minh Huệ viết về đêm Bác thức trắng chính là một bài như thế. Viết năm 1951, khi nhà thơ mới hai mươi tư tuổi, bài thơ không ca ngợi Bác bằng những lời lớn lao mà để một anh đội viên bình thường kể lại một đêm bình thường. Chính sự bình thường ấy lại làm em xúc động lạ lùng.
Điều em chú ý đầu tiên là nhà thơ chọn đứng ở chỗ của anh đội viên. Mọi thứ đều hiện ra qua mắt anh: anh tỉnh giấc, anh nhìn, anh thương, anh hỏi, anh lo. Nhờ vậy, người đọc cũng như đang nằm trong lều, he hé mắt nhìn Bác. Hình ảnh Bác vì thế không xa cách, mà hiện lên từng chút một: dáng ngồi, gương mặt, mái tóc, đôi bàn tay đắp chăn, bước chân nhón khẽ. Một cách kể rất khéo, vì tình cảm của người kể dẫn đường cho tình cảm của người đọc.
Anh đội viên cũng là một nhân vật đáng yêu. Lúc đầu anh chỉ ngạc nhiên vì trời khuya mà Bác còn ngồi. Rồi anh nhìn Bác mãi, càng nhìn càng thấy thương, gọi Bác là người Cha. Khi Bác đi đắp chăn, anh mơ màng như lạc vào giấc mộng, thấy bóng Bác lớn lao, ấm áp. Anh thổn thức, thì thầm hỏi Bác có lạnh không. Được Bác dặn ngủ đi, anh vâng lời nhưng lòng không yên, cứ nằm lo Bác ốm, lo chiến dịch còn dài. Những dòng thơ này cho em thấy anh lính trẻ ấy thương Bác bằng một tình thương rất mộc mạc, rất trẻ con, giống như cậu con trai lo cho người cha già.
Cảm xúc của anh dâng cao nhất khi trời gần sáng. Trời sắp sáng, Bác vẫn ngồi im, chòm râu không động. Anh hốt hoảng, rồi cuống quýt, nài nỉ Bác đi nghỉ. Những từ chỉ cảm xúc dồn dập như nhịp tim của anh lúc ấy. Và khi nghe Bác giãi bày nỗi lo về những người dân công, anh chuyển hẳn sang một trạng thái khác: vui sướng, mênh mông. Anh không giục Bác ngủ nữa mà thức luôn cùng Bác. Em rất thích chi tiết này. Anh vui vì đã hiểu Bác, và vì được cùng Bác chia sẻ nỗi lo cho mọi người. Từ một người được chăm sóc, anh trở thành người cùng thức, cùng lo với Bác. Đó cũng là con đường của biết bao người lính, người dân thời ấy: hiểu Bác, yêu Bác rồi đi theo Bác.
Bài thơ thành công nhờ lối kể chuyện bằng thơ tự nhiên, mộc mạc. Có thời gian, không gian, nhân vật, sự việc; có lời hỏi lời đáp đặt sau dấu gạch đầu dòng như trong truyện. Thể thơ năm chữ với vần liền giúp câu chuyện trôi đi nhẹ nhàng, ấm áp. Những từ láy như lâm thâm, xơ xác, trầm ngâm, phăng phắc vừa tả cảnh, tả người, vừa gợi tâm trạng. Câu thơ làm nhan đề được nhắc lại ba lần, mỗi lần một ý: ngạc nhiên, lo lắng rồi khẳng định. Và khổ cuối, nhà thơ như hòa giọng mình vào giọng anh đội viên để nói lên điều mà ai cũng nghĩ: Bác thức vì dân là điều thường tình, bởi đó là Hồ Chí Minh.
Gấp sách lại, em vẫn thấy mình như vừa đi qua một đêm dài trong căn lều nhỏ, bên ngọn lửa và bên Bác. Bài thơ dạy em rằng tình thương thật sự thường được thể hiện qua những việc làm âm thầm, và yêu một người là biết lo lắng, biết sẻ chia với người ấy. Em biết ơn nhà thơ Minh Huệ đã giữ lại cho chúng em một đêm không ngủ đẹp đến như vậy.
Kết luận
Khi viết cảm nghĩ về bài thơ Đêm nay Bác không ngủ, em nên bám vào mạch kể theo những lần anh đội viên tỉnh giấc, chọn vài chi tiết khiến mình xúc động nhất (Bác đốt lửa, đắp chăn, lời giãi bày về đoàn dân công, khổ thơ cuối) và nói rõ vì sao chi tiết ấy chạm tới mình. Đừng quên nhận xét ngắn về nghệ thuật kể chuyện bằng thơ và liên hệ với bản thân ở phần kết.
Xem thêm: