Mít làm thơ là bài đọc 2 của Bài 3 (Bạn bè của em) trong sách Tiếng Việt lớp 2 Cánh diều tập 1, trang 25–26. Bài giải gồm Đọc hiểu, Luyện tập và các mục học ngay sau bài đọc ở trang 27–29: Kể chuyện, Bài viết 2 (danh sách học sinh, tên riêng) và Tự đọc sách báo về tình bạn.
Đọc: Mít làm thơ (trang 25–26)
Truyện viết theo nhà văn Nô-xốp, bản dịch của Vũ Ngọc Bình, gồm 2 đoạn. Đoạn 1: Mít tới nhà thi sĩ Hoa Giấy để học làm thơ và biết thế nào là vần. Đoạn 2: Mít đọc thơ tặng bạn, nhưng câu thơ chỉ có vần mà sai sự thật nên các bạn giận.
Từ ngữ SGK giải nghĩa:
- Ngộ nghĩnh: có những nét hay hay, khác lạ, buồn cười một cách đáng yêu.
- Thi sĩ: nhà thơ.
- Kì diệu: lạ và hay, làm người ta phải ca ngợi.
- Cá chuối (cá quả, cá lóc, cá tràu): loài cá sống ở nước ngọt, thân tròn, dài.
Gợi ý đọc: phân biệt giọng các nhân vật: Hoa Giấy chậm rãi như thầy giáo, Mít hồn nhiên, Biết Tuốt bực bội. Hai dòng thơ của Mít đọc nghiêng giọng, nhấn vào hai tiếng cuối dòng.
Nội dung chính bài Mít làm thơ
Mít học được rằng thơ phải có vần, nhưng lại chỉ chăm chăm tìm vần nên viết điều không có thật về bạn, khiến các bạn phật ý. Câu chuyện vui này nhắc em: nói hay viết về người khác phải đúng sự thật để giữ tình bạn.
Đọc hiểu (trang 26)
Câu 1 (trang 26): Ai dạy Mít làm thơ?
Trả lời: Thi sĩ Hoa Giấy là người dạy Mít làm thơ.
Câu 2 (trang 26): Mít tặng Biết Tuốt câu thơ như thế nào?
Trả lời: Mít tặng Biết Tuốt hai dòng thơ: “Một hôm, đi dạo qua dòng suối / Biết Tuốt nhảy qua con cá chuối”. Câu thơ có vần nhưng kể một chuyện Biết Tuốt chưa từng làm.
Câu 3 (trang 26): Vì sao các bạn tỏ thái độ giận dỗi với Mít?
Trả lời: Vì Mít viết về bạn những điều không đúng sự thật. Các bạn nghĩ Mít cố tình trêu chọc, chế giễu mình nên không muốn nghe thơ của Mít nữa.
Câu 4 (trang 26): Hãy nói 1 – 2 câu để giúp Mít giải thích cho các bạn hiểu và không giận Mít.
M: Xin lỗi các cậu. Tớ mới tập làm thơ mà.
Trả lời: Em có thể nói một trong các cách sau:
- Các cậu đừng giận nhé! Tớ chỉ mải tìm vần chứ không có ý trêu ai đâu.
- Tớ xin lỗi Biết Tuốt. Lần sau tớ sẽ viết những điều có thật và thật hay về các cậu.
Luyện tập (trang 27)
Câu 1 (trang 27): Theo lời Hoa Giấy, hai tiếng bắt vần với nhau là hai tiếng như thế nào?
Trả lời: Theo Hoa Giấy, hai tiếng bắt vần là hai tiếng mà phần cuối của chúng giống nhau. Ví dụ: bé – mẹ (cùng có vần e), cười – người (cùng có vần ươi).
Câu 2 (trang 27): Tìm những tiếng bắt vần với nhau trong câu thơ Mít tặng Biết Tuốt.
Trả lời: Hai tiếng bắt vần với nhau là suối và chuối (cùng có vần uôi, nằm ở cuối hai dòng thơ).
Kể chuyện: Mít làm thơ (trang 27)
Câu 1 (trang 27): Phân vai, đọc lại truyện Mít làm thơ (các vai: người dẫn chuyện, Mít, Hoa Giấy, Biết Tuốt).
Trả lời: Nhóm 4 bạn, mỗi bạn nhận một vai và chỉ đọc lời của vai mình:
- Người dẫn chuyện: đọc các câu kể, giọng thong thả.
- Hoa Giấy: giọng chậm, rõ ràng như đang giảng bài.
- Mít: giọng hồn nhiên, khi hiểu ra thì reo lên vui sướng.
- Biết Tuốt: giọng ngạc nhiên rồi bực bội.
Câu 2 (trang 27): Kể lại một đoạn truyện em thích.
a) Đoạn 1: Mít là ai? Mít đến gặp thi sĩ Hoa Giấy làm gì? Mít học được điều gì về thơ?
b) Đoạn 2: Mít mời ai đến để tặng thơ? Mít tặng Biết Tuốt câu thơ thế nào? Vì sao các bạn giận Mít?
Trả lời: Em chọn một đoạn và kể bằng lời của mình. Ví dụ kể đoạn 1:
Mít là cậu bé rất đáng yêu và hay làm những chuyện buồn cười. Một hôm, cậu tìm tới chỗ thi sĩ Hoa Giấy để xin học làm thơ. Hoa Giấy dạy rằng làm thơ phải có vần, tức là phần cuối của hai tiếng phải giống nhau. Khi Mít tìm tiếng vần với “bé” mà đáp một tiếng chẳng có nghĩa gì, Hoa Giấy dặn thêm: vần cũng phải có nghĩa. Mít mừng rỡ vì đã hiểu, về nhà nghĩ suốt đến tối mới xong bài thơ.
Bài viết 2: Viết tên riêng theo thứ tự bảng chữ cái (trang 27–28)
Câu 1 (trang 27): Đọc bản danh sách học sinh dưới đây:
Bản Danh sách học sinh tổ 1, lớp 2A có 8 bạn: Nguyễn Việt Anh, Lê Thị Thanh Bình, Hoàng Quốc Cường, Trần Phương Dung, Nguyễn Hoàng Giang, Bùi Thu Hiền, Ngô Văn Hưng, Lê Hoàng Đức Thắng; mỗi bạn có ghi nam hay nữ, ngày sinh (năm 2014) và nơi ở. SGK hỏi:
- Bản danh sách gồm những cột nào?
- Tên học sinh trong danh sách được xếp theo thứ tự nào?
- Đọc danh sách theo hàng ngang (không đọc tên cột).
Trả lời:
- Bản danh sách có 5 cột. Cột đầu ghi số thứ tự, tiếp theo là họ và tên, rồi đến nam hay nữ, ngày sinh và cuối cùng là nơi ở.
- Các bạn được xếp lần lượt theo bảng chữ cái, dựa vào tên (chữ cuối cùng): Anh, Bình, Cường, Dung, Giang, Hiền, Hưng, Thắng – tức là A, B, C, D, G, H, T.
- Đọc theo hàng ngang, ví dụ hàng 1: Một – Nguyễn Việt Anh – nữ – mười lăm tháng hai năm hai nghìn không trăm mười bốn – 5 phố Quang Trung. Các hàng sau đọc tương tự.
Câu 2 (trang 28): Cách viết các từ ở nhóm (1) và nhóm (2) khác nhau thế nào? Vì sao?
Nhóm (1) là tên chung: học sinh, phố, quận, thành phố, sông, núi. Nhóm (2) là tên riêng: (học sinh) Nguyễn Việt Anh, (phố) Quang Trung, (quận) Nam Từ Liêm, (thành phố) Huế, (sông) Cửu Long, (núi) Ba Vì.
Trả lời:
- Khác nhau: các từ ở nhóm (1) viết bằng chữ thường; các từ ở nhóm (2) viết hoa chữ cái đầu của mỗi tiếng.
- Vì sao: nhóm (1) là tên gọi chung cho nhiều người, nhiều vật cùng loại; nhóm (2) là tên riêng của một người, một con phố, một nơi, một dòng sông, một ngọn núi cụ thể, nên phải viết hoa.
Câu 3 (trang 28): Viết họ, tên 5 bạn học sinh tổ em, xếp tên theo thứ tự trong bảng chữ cái.
Trả lời: Em xem chữ cái đầu của tên từng bạn, bạn nào có chữ đứng trước trong bảng chữ cái thì viết trước. Ví dụ tổ em có:
| Số thứ tự | Họ và tên |
| 1 | Phạm Quỳnh Anh |
| 2 | Đỗ Gia Bảo |
| 3 | Lê Minh Đức |
| 4 | Trần Thu Hà |
| 5 | Nguyễn Đăng Khoa |
Nhớ viết hoa chữ cái đầu của mỗi tiếng trong họ và tên.
Tự đọc sách báo: Đọc sách báo viết về tình bạn (trang 28–29)
Câu 1 (trang 28): Em hãy mang đến lớp một quyển sách (tờ báo) viết về tình bạn. Giới thiệu sách (báo) với các bạn.
Tranh gợi ý bìa bốn quyển sách: Những ngôi sao trên bầu trời thành phố (Nguyễn Phan Quế Mai), Truyện đọc lớp 2, Trên đôi cánh chuồn chuồn (Trần Đức Tiến), Những giấc mơ xanh (Nguyễn Công Kiệt).
Trả lời: Em giới thiệu tên sách, tác giả, sách nói về ai và điều em thích. Ví dụ: Tớ mang đến quyển Trên đôi cánh chuồn chuồn của nhà văn Trần Đức Tiến, Nhà xuất bản Kim Đồng. Bìa sách vẽ một chú chuồn chuồn với đôi cánh nhiều màu. Tớ mang sách đến để các bạn cùng đọc những câu chuyện về tình bạn trong đó.
Câu 2 (trang 29): Tra mục lục, tìm đọc một truyện (hoặc một bài thơ). Viết vào vở hoặc phiếu đọc sách (theo mẫu của trường) 1 – 2 câu về nhân vật hoặc câu thơ em thích.
Bài mẫu trong SGK là truyện “Sinh nhật của Ma-ri-ca” (theo A-mô-na-svi-li, Vũ Nho dịch): thầy và cả lớp cùng chúc mừng sinh nhật bạn Ma-ri-ca bằng nhiều món quà, trò chơi, lời chúc.
Trả lời: Ví dụ, sau khi đọc truyện mẫu, em ghi vào phiếu đọc sách:
- Tên truyện: “Sinh nhật của Ma-ri-ca”.
- Nhân vật em thích: thầy giáo. Thầy rất quan tâm đến học trò, đã nghĩ ra một bài tập giải ô chữ thật bất ngờ để cả lớp cùng chúc mừng Ma-ri-ca.
Nếu đọc bài thơ, em chép câu thơ mình thích và viết một câu nói vì sao em thích.
Câu 3 (trang 29): Đọc lại (hoặc kể lại) một đoạn truyện, bài thơ, bài báo em thích (hoặc những gì em đã viết) cho các bạn nghe.
Trả lời: Em chọn đoạn mình thích nhất, đọc trước ở nhà vài lần cho trôi chảy. Lên lớp, em nói tên truyện (bài thơ), đọc hoặc kể to, rõ, nhìn các bạn, rồi chia sẻ một câu về điều em học được. Ví dụ, em kể lại đoạn cả lớp tặng quà sinh nhật Ma-ri-ca và nói: bạn bè biết quan tâm nhau thì lớp học sẽ rất vui.
Bài đọc mở đầu sách: Làm việc thật là vui lớp 2 Cánh diều.