Bỏ qua tới nội dung
Thư viện văn học số
Tra chính tả
Lớp mấy?
Là gì?

Lười biếng là gì? Nghĩa, từ trái nghĩa và tục ngữ về cái lười

Cập nhật 20/11/2025·MMavrick Nguyễn·8 phút đọc
Nội dung chính
  • Lười, biếng và lười biếng theo từ điển
  • Lười và biếng: hai tiếng cùng nghĩa ghép lại
  • Gần nghĩa, trái nghĩa và những chữ dễ lẫn với lười biếng
  • Tay làm hàm nhai: ông bà ta nói gì về cái lười

Lười biếng là tính từ chỉ trạng thái ngại làm việc, không thích bỏ công sức và ít chịu cố gắng, nói một cách khái quát. Nghĩa của nó rộng hơn chữ “lười” đứng riêng: “lười học”, “lười dậy sớm” chỉ một việc cụ thể, còn “lười biếng” thường nói về cả một thói quen, một nếp sống. Người ta hay gọi vui nó là “bệnh lười”.

Nghĩa ngắn Ngại làm, không chịu cố gắng (nói khái quát)
Cấu tạo Từ ghép thuần Việt: lười + biếng, hai tiếng gần nghĩa
Loại từ Tính từ; “sự lười biếng”, “thói lười biếng” là cách danh từ hóa
Trái nghĩa Chăm chỉ, siêng năng, cần cù
lười biếng là gì
lười biếng là gì? Ngại làm, ít chịu cố gắng

Lười, biếng và lười biếng theo từ điển

Từ điển tiếng Việt (Hoàng Phê) giảng lười là ở trạng thái không thích, ngại làm việc, ít chịu cố gắng, với ví dụ như lười học, lười suy nghĩ. Còn lười biếng được ghi là “lười (nói khái quát)”. Từ điển của Hồ Ngọc Đức cũng giảng y như vậy.

Chữ “nói khái quát” quan trọng hơn ta tưởng. Có thể nói em lười làm bài tập toán, nhưng nghe khá lạ nếu nói em lười biếng làm bài tập toán. Lười biếng thường đứng một mình để nhận xét tính nết: quen thói lười biếng, một anh chàng lười biếng, Mùa đông lạnh làm cả nhà lười biếng hẳn đi.

Lười biếng cũng có nhiều dạng. Lười vận động là kiểu dễ thấy nhất. Khó thấy hơn là lười nghĩ: chép lời giải có sẵn, chờ người khác quyết định thay, ngại đọc một trang sách dài hơn vài dòng.

Lười và biếng: hai tiếng cùng nghĩa ghép lại

Lười biếng thuộc kiểu từ ghép đẳng lập: hai tiếng đứng ngang nhau, mỗi tiếng đã mang sẵn nghĩa “ngại làm”. Bằng chứng là từ điển ghi biếng và nhác là từ đồng nghĩa của lười; ta vẫn nói biếng ăn, biếng chơi, làm biếng. Ghép hai tiếng gần nghĩa với nhau là cách tiếng Việt tạo ra nghĩa khái quát hơn, giống chăm chỉ, siêng năng ở phía ngược lại.

Từ Hán Việt tương ứng là lãn (懶), Thiều Chửu giảng là lười. Chữ này ít khi đứng riêng trong tiếng Việt, chủ yếu sống trong từ lãn công.

Gần nghĩa, trái nghĩa và những chữ dễ lẫn với lười biếng

Nhóm Từ Ghi chú
Đồng nghĩa lười nhác, biếng nhác, chây lười, làm biếng “Chây lười” nặng hơn, có ý cố tình dây dưa không làm
Trái nghĩa chăm chỉ, siêng năng, cần cù, chịu khó “Cần cù” hay dùng khi khen người lao động
Dễ lẫn trì hoãn Trì hoãn là vẫn định làm nhưng cứ lùi lại; lười biếng là không muốn bỏ sức
Dễ lẫn mệt mỏi, kiệt sức Muốn làm mà cơ thể, tinh thần không kham nổi; không phải chuyện tính nết

Cặp lười biếng và trì hoãn hay bị dùng như một. Người trì hoãn có khi rất bận, chỉ là bận việc khác, rồi dồn việc chính đến phút chót; xem thêm ở bài thói lần lữa việc cần làm. Cũng nên công bằng với người khác: nếu ai đó bỗng ngại làm mọi thứ trong thời gian dài, kèm buồn bã hay mất ngủ, đó có thể là dấu hiệu sức khỏe cần được bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý xem, chứ chưa chắc là lười.

Lười nhác, chây lười, làm biếng chê nặng nhẹ khác nhau thế nào được so sánh trong bài đồng nghĩa, trái nghĩa với lười biếng.

Giới trẻ còn tự trào bằng chữ cá mặn, mượn hình con cá muối nằm im để nói mình chẳng muốn phấn đấu.

Tay làm hàm nhai: ông bà ta nói gì về cái lười

Kho tục ngữ, ca dao của người Việt chê cái lười khá thẳng. Câu quen thuộc nhất có lẽ là:

Tay làm hàm nhai, tay quai miệng trễ.

Tay làm thì miệng có cái nhai; tay buông thõng thì miệng cũng trễ xuống vì chẳng có gì ăn. Hai vế đối nhau chan chát, đọc lên là nhớ. Một câu khác nói cùng ý, mềm hơn:

Có làm thì mới có ăn,

Không dưng ai dễ đem phần đến cho.

Nhiều câu cùng chủ đề được gom ở trang tục ngữ khen người chăm làm lụng. Học sinh hay gặp thêm một câu nói hiện đại về sự lười trên đường tới thành công; nguồn gốc của câu đó được bàn ở bài ai là tác giả câu nói về kẻ lười biếng.

Gợi ý khi viết đoạn văn về bệnh lười

Đề “Viết đoạn văn trình bày suy nghĩ về thói lười biếng của học sinh” rất hay gặp. Một mạch ý gọn:

  1. Giải thích: lười biếng là ngại làm, ngại nghĩ, thích hưởng mà không muốn bỏ công.
  2. Biểu hiện: không làm bài về nhà, chép đáp án trên mạng, ngủ nướng, việc nhà đẩy cho người khác.
  3. Tác hại: kiến thức hổng dần; quen dựa dẫm; mất lòng tin của người xung quanh.
  4. Cách sửa: chia việc lớn thành việc nhỏ, đặt giờ cố định, có người cùng học để nhắc nhau; dần dần thành nếp tự giác, điều mà bài tinh thần kỉ luật với chính bản thân nói kĩ hơn.

Đừng quên một ý phản đề cho bài viết sâu hơn: nghỉ ngơi hợp lí không phải là lười.

Lười biếng: vài câu hỏi thường gặp

Từ đồng nghĩa với lười biếng là gì?

Có thể dùng lười nhác, biếng nhác, chây lười, hay khẩu ngữ làm biếng. Trong đó “chây lười” có sắc thái nặng nhất, chỉ người cố tình dây dưa.

Trái nghĩa với lười biếng là gì?

Các từ trái nghĩa hay dùng là chăm chỉ, siêng năng, cần cù, chịu khó. Từ điển ghi trực tiếp hai từ đầu.

Bệnh lười là gì?

Đó là cách nói ví von, coi thói lười biếng như một căn bệnh vì nó lây, kéo dài và khó bỏ. Đây không phải tên một bệnh trong y học.

Lười biếng tiếng Anh là gì?

Từ thông dụng nhất là lazy; danh từ là laziness. Văn viết trang trọng đôi khi dùng idle hoặc slothful.

Vietnammm
VJOL
Lu88
https://sunwin.vision/
hitclub
hitclub
manclub
zowin
yo88
cakhiatv
xoilac
gavangtv
trực tiếp bóng đá
xoilac tv
xoilac tv
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
xem bóng đá trực tiếp
socolive
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
thapcamtv
90phut
luongsontv
Socolive
Cakhiatv
Tiếu lâm tv
90phut
Thapcamtv
Luongsontv
sunwin
hitclub
go88
lô đề uy tín
https://hitclub3.jp.net/
kqbd
7m
789club
b52
bomwin
https://trangcacuocbongda.bio/
iwin
vaobet
hitclub
https://tylekeonhacai.top/
https://sunwinn.za.com/
https://go881.jp.net/
7m
game bài đổi thưởng
Rikvip
kèo nhà cái
rikvip
game bài đổi thưởng
kèo nhà cái
hitclub
sunwin
789club
Kèo nhà cái
b52 club
b52 club
sunwin
kèo nhà cái
kèo bóng đá hôm nay
cá cược bóng đá
cakhiatv
socolive
Kèo nhà cái
game bài
Go88
Hitclub
Nhà cái uy tín
Bongdalu
iwinclub
rikvip
go88
sunwin
789club
b52
kèo nhà cái
kqbd
b52 club
ok9
https://fly88h.com/
tỷ lệ bóng đá hôm nay
tỷ lệ bóng đá hôm nay
Twin68
new88
new88
Xóc đĩa
ww88
tylekeonhacai
https://tylekeonhacai.co.com/
sin88
V9bet
nổ hũ
hitclub
Game bài 789club
BongdaNET
keonhacai5
Game bài 789club
7m
sun win
https://lucky88.us/
8xbet
Sunwin
Game Go88
sunwin
https://keonhacai5.us.org/
B52 CLUB
Hit Club
https://keonhacai.gb.net/
kèo nhà cái
Iwin68
dn88
go8
cakhiatv
xôi lạc tv
socolive
bóng đá tv
lv88
gg88
https://vuaxocdia.me/
JBO
CakhiaTV
Socolive
b52club
nổ hũ
lô đề online
https://mm88.blog/
88xx
au88
sc88
go8
go99
mb88
mu88
new88
bet88
tỷ lệ kèo
kèo nhà cái
Go88
nowgoal
tỷ lệ kèo bóng đá anh
https://keonhacai6.io/
Luck8
B29
Rikvip
B52club
hitclub
bet168
w 88
Kqbd
kèo bóng đá
sunwin
f168
uu88
rikvip
xocdia88
Tài xỉu online
188bet
kqbd
sonclub
alo789
xóc đĩa online
88vin
bay789
kwin
sunwin
https://sunwin35.io/
mu88
sunwin
https://sunwins.eu.com
hitclub
Game bài đổi thưởng
v9bet
go88
b52 club
https://98win.kiwi/
au88
B52club
https://sunwinkt.com/
AE888
Sunwin
go88
go88
e39
kqbd
Socolive TV
B33
Go88
link tải sunwin
kèo nhà cái
hit club
Keonhacai
febet
kèo nhà cái 5
https://keonhacaim88.info/
https://keonhacaim88.info/
kèo nhà cái
go88
B52
kèo nhà cái
kèo nhà cái
kết quả bóng đá
789bet
cakhiatv
trực tiếp bóng đá
Sunwin
sunwin
ok9
789Club
Sumclub
Xóc đĩa
Sunwin
sun win
bet88
u88
cm88
Tai xiu
go 88
https://sunwinvy.com/
xoilactv
http://taixiuonline.markets/
go 88
23win
game bai doi thuong
tài xỉu 789club
Tỷ lệ kèo
kèo nhà cái
Hitclub
Sunwin
hitclub
789club
trực tiếp bóng đá socolive
cm88
tỷ lệ kèo
kèo nhà cái uy tín
tỷ lệ kèo
nhận định bóng đá
Sunwin
kqbd
Xóc đĩa
cm88
kèo nhà cái
cá cược bóng đá
789WIN
tỷ lệ kèo nhà cái
kèo nhà cái
789Club
Nhà cái Xocdia88
sunwin
HITCLUB
đánh đề online
qq8876 net
tg88
kubet
Sunwin
Socolive
tỷ lệ kèo
kết quả bóng đá
sunwin
ta88
https://go88n.co/
kèo bóng đá hôm nay
kèo nhà cái
hello88
hitclub
KÈO NHÀ CÁI
XÓC ĐĨA ONLINE
lô đề trực tuyến
đánh bài
kèo nhà cái 5
Xóc đĩa
tỷ lệ kèo nhà cái
Kèo nhà cái
game bài đổi thưởng
https://ae888.co.com/
bắn cá đổi thưởng
au88
https://789betlove.com/
rikvip
hitclub
sunwin
lô đề online
Exness
kubet
GG88 COM
kết quả bóng đá
FB88
fb88
kèo nhà cái
hitclub
go88
Tải go88
go88
hitclub
hit club
KQBD
Vb88
X8
tỷ lệ kèo
s666
s66
kèo nhà cái 5