Gyaru là tên một phong cách thời trang và một nhóm văn hóa của giới trẻ Nhật Bản, nổi bật với tóc nhuộm sáng, trang điểm mắt đậm và cách ăn mặc rực rỡ, cá tính. Chữ này là cách người Nhật đọc từ tiếng Anh gal (cô gái). Ở Việt Nam, người ta hỏi “gyaru là gì” hay “phong cách gyaru là gì” chủ yếu khi gặp từ này trong anime, ảnh thời trang hoặc trend trang điểm.
| Nghĩa ngắn | Phong cách thời trang đường phố Nhật, tóc sáng màu, trang điểm mắt đậm |
| Gốc từ | Tiếng Nhật ギャル (gyaru), phiên âm từ tiếng Anh gal |
| Thời kỳ nổi bật | Thập niên 1990 và đầu những năm 2000, ở khu Shibuya, Tokyo |
| Sắc thái | Trung tính khi nói về thời trang; có lúc mang ý trêu khi gọi người khác |
Gyaru: từ gal tiếng Anh đến ギャル
Trong tiếng Anh, gal là cách nói thân mật của “girl”, nghe hơi xuề xòa, kiểu “cô nàng”. Người Nhật mượn chữ này, viết bằng chữ katakana ギャル và đọc thành gyaru. Về giả thuyết vì sao chữ này phổ biến, có ý kiến cho rằng nó gắn với quảng cáo quần jeans dành cho phụ nữ của các hãng Mỹ đầu thập niên 1970, nhưng chưa được xác nhận chắc chắn.
Lúc đầu, gyaru chỉ chung những cô gái trẻ năng động, ưa thời trang phương Tây. Dần dần, nghĩa của nó hẹp lại: gyaru thành tên của cả một phong cách với những dấu hiệu nhận ra ngay, và thành nhãn gọi những người theo phong cách đó. Tiếng Việt mượn nguyên chữ gyaru, đôi khi viết gyaru style hoặc gọi theo lối Nhật là gal.
Vì vậy, khi đọc “cô ấy là gyaru”, nên hiểu là cô ấy theo phong cách gyaru, chứ không đơn giản là “một cô gái”.
Nhìn thế nào thì biết là phong cách gyaru?
Phong cách này không có luật cứng, nhưng thường hội tụ vài nét sau:
- Tóc: tẩy hoặc nhuộm nâu sáng, vàng; hay uốn xoăn, làm phồng.
- Mắt: kẻ viền đen đậm, mi giả, có khi đeo lens màu cho mắt to và sáng.
- Da: nhiều nhánh ưa da rám nắng; có nhánh lại giữ da trắng.
- Trang phục: váy ngắn, màu tươi, phụ kiện lấp lánh, móng tay đắp cầu kỳ.
Cốt lõi của gyaru nằm ở thái độ hơn là ở món đồ. Phong cách này cố ý đi ngược hình mẫu con gái Nhật dịu dàng, nhẹ nhàng, chuộng da trắng mà xã hội khi ấy đề cao. Nhiều nguồn mô tả gyaru như một kiểu nổi loạn bằng thời trang của các bạn gái trẻ.
Lớp trang điểm đậm, kẻ mắt sắc và gu ăn mặc gợi cảm của các cô gái gốc Á ở phương Tây lại mang tên khác là ABG, tức Asian Baby Girl, đôi khi bị nhầm với gyaru.
Gyaru bắt đầu và nở rộ từ khi nào?
Không có mốc chính xác cho ngày gyaru ra đời. Các nguồn thống nhất ở chỗ phong cách này phát triển mạnh nhất trong thập niên 1990 và những năm đầu 2000, lấy khu Shibuya ở Tokyo làm trung tâm. Trung tâm thương mại Shibuya 109 và những tạp chí thời trang dành cho tuổi teen là nơi các trào lưu gyaru được nhân rộng.
Ca sĩ Amuro Namie thường được nhắc là người truyền cảm hứng lớn, nhất là mái tóc nhuộm nâu mà rất nhiều bạn gái thời ấy bắt chước. Sau đỉnh cao, phong cách này lắng xuống một thời gian, rồi gần đây được nhắc lại cùng làn sóng hoài niệm thời trang đầu thế kỷ, gần với trào lưu thời trang Y2K đầu những năm 2000.
Kogyaru, gyaru-o, ganguro: các nhánh hay nghe
| Tên gọi | Khác gì gyaru nói chung |
|---|---|
| Kogyaru | Nữ sinh trung học theo phong cách gyaru, hay gắn với đồng phục váy ngắn và tất lửng trễ. |
| Gyaru-o | Nam giới theo phong cách này: tóc nhuộm, tạo kiểu, da rám nắng. |
| Ganguro, manba | Nhánh cực đoan: da rám rất đậm, trang điểm trắng quanh mắt, môi tạo tương phản mạnh. |
| Shiro-gyaru | Giữ gần hết nét gyaru nhưng để da trắng, trông dịu hơn. |
| Hime-gyaru | Thiên về vẻ “công chúa”: tóc xoăn bồng, váy ren, hồng phấn. |
Gyaru cũng không nên nhầm với kawaii thuần dễ thương hay với cosplay. Người theo gyaru ăn mặc như vậy trong đời thường, không hóa thân thành nhân vật nào; còn cosplay là chuyện khác, giảng ở bài chơi hóa trang thành nhân vật hư cấu.
Gyaru trong bình luận, caption và anime
Với người Việt, chữ gyaru xuất hiện nhiều nhất trong ba chỗ: bình luận dưới ảnh trang điểm, caption khoe đồ và cộng đồng xem anime, manga. Trong anime, “nhân vật gyaru” là kiểu cô gái tóc sáng, nói chuyện sôi nổi, bề ngoài nổi bật nhưng thường tốt bụng. Ai mê kiểu nhân vật ấy thì có thể tìm hiểu thêm từ otaku và cộng đồng mê văn hóa Nhật.
- Bình luận: “Lớp eyeliner này đúng chất gyaru thập niên 90 luôn!”
- Caption: “Hôm nay thử makeup gyaru, mi giả hai lớp, tóc uốn phồng.”
- Nhắn tin: “Cosplay nhân vật đó phải hóa gyaru mới giống, cậu có lens nâu không?”
- Bàn chuyện phim: “Nhân vật nữ chính là gyaru nhưng học rất giỏi, phá hết định kiến.”
- Trò chuyện về thời trang: “Mẹ tớ bảo hồi xưa ở Nhật các chị gyaru tụ ở Shibuya đông lắm.”
Khi viết bài trang trọng, có thể thay bằng “phong cách gyaru của Nhật” hoặc “phong cách thời trang đường phố Nhật Bản” rồi giải thích ngắn trong ngoặc.
Gyaru: hỏi gì, đáp nấy
Phong cách gyaru là gì?
Là lối ăn mặc và trang điểm của giới trẻ Nhật: tóc nhuộm sáng, mắt kẻ đậm, mi giả, quần áo màu tươi và phụ kiện nổi bật. Người theo gyaru muốn mình thật nổi bật, khác hẳn hình mẫu dịu dàng truyền thống.
Gyaru có phải là từ xấu không?
Bản thân chữ này trung tính, nhiều người tự nhận mình là gyaru một cách tự hào. Tuy vậy, có lúc nó được dùng để chê ai đó ăn mặc lòe loẹt, nên khi gọi người khác vẫn cần tế nhị.
Gyaru và gal khác nhau không?
Về gốc là một: gyaru là cách người Nhật đọc chữ gal. Trên mạng tiếng Việt, hai chữ thường được dùng thay nhau khi nói về phong cách thời trang Nhật này.
Con trai có theo phong cách gyaru được không?
Được. Nam giới theo phong cách này được gọi là gyaru-o, thường nhuộm tóc, tạo kiểu tóc phồng và có làn da rám nắng.
Gal là gì ngoài nghĩa gyaru?
Trong tiếng Anh, gal vốn là cách phát âm địa phương của girl, dùng thân mật để gọi một cô gái hay người phụ nữ, gần với “cô nàng”. Chữ này nghe hơi cổ điển, hay gặp trong giọng miền Nam nước Mỹ và trong các cụm như guys and gals (các anh các chị) hay gal pal (bạn gái thân, theo nghĩa bạn bè). Với đồng nghiệp nữ ở chỗ làm, gọi “gal” có thể bị coi là suồng sã.
Trên nhãn chai lọ ở Mỹ, “gal” lại là viết tắt của gallon, khoảng 3,785 lít; còn trong vật lý, Gal viết hoa là đơn vị gia tốc, 1 Gal = 1 cm/s². Chỉ khi nói về anime, thời trang Nhật thì gal mới đồng nghĩa với gyaru.