Bỏ qua tới nội dung
Thư viện văn học số
Tra chính tả
Lớp mấy?
Là gì?

Duy vật là gì? Nghĩa triết học, lối sống duy vật và khác duy tâm

Cập nhật 22/10/2026·MMavrick Nguyễn·10 phút đọc
Nội dung chính
  • Duy vật là gì, nói cho dễ hiểu?
  • Duy vật đặt cạnh duy tâm, thực dụng và vật chất
  • Một người sống duy vật thường ra sao?
  • Vì sao lối sống duy vật dễ bám rễ?

Duy vật là lập trường triết học cho rằng vật chất có trước, ý thức có sau và là sản phẩm của vật chất; đây là nghĩa trong sách triết, đối lập với duy tâm. Ngoài đời, khi nói ai đó “sống duy vật” hay “người duy vật”, người ta lại muốn chỉ người coi trọng tiền bạc, của cải hơn tình cảm và các giá trị tinh thần. Hai cách dùng chung một chữ nhưng nói về hai chuyện khác nhau.

Nghĩa triết học Vật chất là cái có trước, quyết định ý thức
Nghĩa đời thường Đặt tiền bạc, của cải lên trên tình cảm, tinh thần
Gốc từ Hán Việt 唯物: duy (chỉ, riêng) + vật (vật chất)
Loại từ Tính từ; “chủ nghĩa duy vật” là danh từ
Tiếng Anh materialist, materialism; materialistic (nghĩa lối sống)
duy vật là gì
duy vật là gì? Vật chất có trước, ý thức có sau

Duy vật là gì, nói cho dễ hiểu?

Chữ duy (唯) nghĩa là chỉ, riêng một; chữ vật (物) là vật, đồ vật, vật chất. Ghép lại, duy vật là “chỉ lấy vật chất làm gốc”. Cùng họ với nó là duy tâm, duy lí, duy ý chí.

Ở nghĩa triết học, duy vật trả lời một câu hỏi rất cũ: giữa vật chất và ý thức, cái nào có trước. Người theo lập trường duy vật trả lời: thế giới vật chất tồn tại khách quan, không phụ thuộc vào việc ta có nghĩ về nó hay không; còn suy nghĩ, cảm xúc của con người là hoạt động của bộ não và là sự phản ánh thế giới ấy. Không có bộ não, không có ý thức. Giáo trình triết học thường chia chủ nghĩa duy vật thành ba hình thức nối nhau trong lịch sử: duy vật chất phác thời cổ đại, duy vật siêu hình thời cận đại và duy vật biện chứng.

Ở nghĩa đời thường, chữ duy vật đã trượt sang chuyện lối sống. Câu “dạo này nó duy vật lắm” không bàn chuyện vật chất hay ý thức có trước, mà nhận xét rằng người ấy đánh giá mọi thứ qua tiền và đồ đạc. Từ điển tiếng Việt chỉ ghi nghĩa triết học; nghĩa lối sống là cách nói quen trong khẩu ngữ, tương ứng với chữ materialistic của tiếng Anh.

Duy vật đặt cạnh duy tâm, thực dụng và vật chất

Từ Ý chính Câu ví dụ
Duy vật (triết học) Vật chất có trước, ý thức có sau Quan điểm duy vật về nguồn gốc ý thức
Duy vật (lối sống) Coi của cải là thước đo chính Anh ta sống khá duy vật, quà phải đắt mới quý
Duy tâm Tinh thần có trước; khẩu ngữ: hay tin điều thiêng Bà tôi hơi duy tâm, đi xa phải xem ngày
Thực dụng Chỉ chuộng cái có lợi trước mắt Chọn ngành chỉ vì lương là hơi thực dụng
Ham vật chất Cách nói thuần Việt gần với “sống duy vật” Đừng vì ham vật chất mà bỏ bạn

Cần tách hai nghĩa cho rõ: một người theo quan điểm duy vật trong triết học hoàn toàn có thể sống giản dị, coi trọng tình nghĩa; ngược lại, một người tin chuyện tâm linh vẫn có thể rất ham của. Chữ “duy vật” của sách triết không phải lời chê. Bài chữ duy tâm và hai nghĩa của nó nói kỹ hơn về vế đối lập, còn chuyện chuộng cái lợi trước mắt có ở bài lối sống thực dụng là gì.

Một người sống duy vật thường ra sao?

Đây là những biểu hiện người ta hay nhắc tới khi chê ai đó “duy vật”, ở mức quan sát đời thường, không phải để dán nhãn:

  • Đo giá trị của người khác qua xe, điện thoại, chỗ ở; hỏi chuyện thu nhập trước khi hỏi chuyện tính nết.
  • Quý một món quà theo giá tiền hơn là theo tấm lòng người tặng.
  • Mua sắm để khoe, để không thua kém, rồi thấy hụt hẫng khi món đồ mới hết mới.
  • Chọn bạn, chọn người yêu chủ yếu theo điều kiện kinh tế.
  • Coi thời gian cho gia đình, cho sở thích không tạo ra tiền là phí.

Mỗi biểu hiện đứng riêng chưa nói lên điều gì. Ai cũng có lúc thích món đồ đắt, ai cũng cần tính chuyện tiền nong. Người ta chỉ gọi là duy vật khi tiền và đồ vật trở thành thước đo gần như duy nhất.

Vì sao lối sống duy vật dễ bám rễ?

Quảng cáo và mạng xã hội là nguyên nhân hay được nhắc nhất. Mỗi ngày người dùng lướt qua hàng trăm hình ảnh nhà đẹp, xe sang, kỳ nghỉ xa xỉ, và khó tránh việc lấy đó làm chuẩn để so với mình. Áp lực bạn bè cùng trang lứa đẩy thêm một lực: không có món đồ mà cả nhóm có, nhiều bạn trẻ thấy mình bị bỏ lại.

Hoàn cảnh riêng cũng góp phần. Người từng sống thiếu thốn có khi bám chặt vào của cải như một cách để thấy an toàn. Gia đình chỉ khen con khi con mang về điểm số, giải thưởng, quà đắt tiền cũng vô tình dạy con rằng giá trị nằm ở những thứ đếm được.

Về tác động, một tổng hợp lớn công bố năm 2014 trên một tạp chí tâm lý học của Mỹ, gộp kết quả của hơn hai trăm nhóm khảo sát, ghi nhận mối liên hệ ngược chiều giữa việc đề cao của cải và cảm giác hạnh phúc, sức khỏe tinh thần. Mức liên hệ không lớn và đó là tương quan, chưa chứng minh được cái này gây ra cái kia. Nhưng hướng đi của kết quả khá nhất quán. Nếu thấy mình thường xuyên trống rỗng, lo âu vì chuyện so bì mà không tự gỡ ra được, nói chuyện với một chuyên gia tâm lý là lựa chọn đáng cân nhắc.

Gợi ý bàn về lối sống duy vật trong bài nghị luận

Đề kiểu “Suy nghĩ về lối sống chạy theo vật chất của một bộ phận giới trẻ” thường cần giữ thế cân bằng. Một khung ý có thể dùng:

  • Giải thích: sống duy vật là đặt của cải lên trên tình cảm, đạo đức, lý tưởng.
  • Thừa nhận mặt hợp lý: vật chất là điều kiện để sống tử tế, như câu có thực mới vực được đạo; muốn đủ đầy không phải là sai.
  • Chỉ ra cái hại: khi tiền thành thước đo duy nhất, quan hệ trở nên mỏng, con người dễ so bì, dễ bất mãn.
  • Bài học: làm ra của cải bằng sức mình, dùng nó để chăm lo cho người thân, và giữ chỗ cho những thứ tiền không mua được.

Dẫn chứng gần gũi có thể lấy từ xu hướng sống tối giản, sống chậm mà nhiều người trẻ đang chọn, được bàn trong văn bản Lối sống đơn giản – Xu thế của thế kỉ XXI.

Duy vật trong lớp triết, trong lời trêu và trong bài văn

Duy vật là gì trong triết học?

Là lập trường cho rằng vật chất có trước, quyết định ý thức; ý thức là sự phản ánh thế giới khách quan vào bộ óc con người. Lập trường đối lập là duy tâm.

Người duy vật là người như thế nào?

Tùy ngữ cảnh. Trong sách triết, đó là người theo quan điểm duy vật. Trong lời nói hằng ngày, đó là người coi trọng tiền bạc, của cải hơn tình cảm và tinh thần.

Sống duy vật có xấu không?

Quan tâm đến vật chất là bình thường và cần thiết. Lối sống bị chê là duy vật khi của cải trở thành thước đo gần như duy nhất cho giá trị con người và các mối quan hệ.

Duy vật tiếng Anh là gì?

Nghĩa triết học dùng materialist, materialism. Nghĩa lối sống thường dịch là materialistic, ví dụ “a materialistic lifestyle”.

Một câu dễ dùng sai: “Ông ấy là nhà triết học duy vật nên rất ham tiền”. Câu này ghép nhầm hai nghĩa vào nhau; nghĩa triết học nói về cách nhìn thế giới, không nói gì về cái ví của người theo nó.

Vietnammm
VJOL
Lu88
https://sunwin.vision/
hitclub
hitclub
manclub
zowin
yo88
cakhiatv
xoilac
gavangtv
trực tiếp bóng đá
xoilac tv
xoilac tv
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
xem bóng đá trực tiếp
socolive
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
thapcamtv
90phut
luongsontv
Socolive
Cakhiatv
Tiếu lâm tv
90phut
Thapcamtv
Luongsontv
sunwin
hitclub
go88
lô đề uy tín
https://hitclub3.jp.net/
kqbd
7m
789club
b52
bomwin
https://trangcacuocbongda.bio/
iwin
vaobet
hitclub
https://tylekeonhacai.top/
https://sunwinn.za.com/
https://go881.jp.net/
7m
game bài đổi thưởng
Rikvip
kèo nhà cái
rikvip
game bài đổi thưởng
kèo nhà cái
hitclub
sunwin
789club
Kèo nhà cái
b52 club
b52 club
sunwin
kèo nhà cái
kèo bóng đá hôm nay
cá cược bóng đá
cakhiatv
socolive
Kèo nhà cái
game bài
Go88
Hitclub
Nhà cái uy tín
Bongdalu
iwinclub
rikvip
go88
sunwin
789club
b52
kèo nhà cái
kqbd
b52 club
ok9
https://fly88h.com/
tỷ lệ bóng đá hôm nay
tỷ lệ bóng đá hôm nay
Twin68
new88
new88
Xóc đĩa
ww88
tylekeonhacai
https://tylekeonhacai.co.com/
sin88
V9bet
nổ hũ
hitclub
Game bài 789club
BongdaNET
keonhacai5
Game bài 789club
7m
sun win
https://lucky88.us/
8xbet
Sunwin
Game Go88
sunwin
https://keonhacai5.us.org/
B52 CLUB
Hit Club
https://keonhacai.gb.net/
kèo nhà cái
Iwin68
dn88
go8
cakhiatv
xôi lạc tv
socolive
bóng đá tv
lv88
gg88
https://vuaxocdia.me/
JBO
CakhiaTV
Socolive
b52club
nổ hũ
lô đề online
https://mm88.blog/
88xx
au88
sc88
go8
go99
mb88
mu88
new88
bet88
tỷ lệ kèo
kèo nhà cái
Go88
nowgoal
tỷ lệ kèo bóng đá anh
https://keonhacai6.io/
Luck8
B29
Rikvip
B52club
hitclub
bet168
w 88
Kqbd
kèo bóng đá
sunwin
f168
uu88
rikvip
xocdia88
Tài xỉu online
188bet
kqbd
sonclub
alo789
xóc đĩa online
88vin
bay789
kwin
sunwin
https://sunwin35.io/
mu88
sunwin
https://sunwins.eu.com
hitclub
Game bài đổi thưởng
v9bet
go88
b52 club
https://98win.kiwi/
au88
B52club
https://sunwinkt.com/
AE888
Sunwin
go88
go88
e39
kqbd
Socolive TV
B33
Go88
link tải sunwin
kèo nhà cái
hit club
Keonhacai
febet
kèo nhà cái 5
https://keonhacaim88.info/
https://keonhacaim88.info/
kèo nhà cái
go88
B52
kèo nhà cái
kèo nhà cái
kết quả bóng đá
789bet
cakhiatv
trực tiếp bóng đá
Sunwin
sunwin
ok9
789Club
Sumclub
Xóc đĩa
Sunwin
sun win
bet88
u88
cm88
Tai xiu
go 88
https://sunwinvy.com/
xoilactv
http://taixiuonline.markets/
go 88
23win
game bai doi thuong
tài xỉu 789club
Tỷ lệ kèo
kèo nhà cái
Hitclub
https://vuaxocdia.me/
Sunwin
hitclub
789club
trực tiếp bóng đá socolive
cm88
tỷ lệ kèo
kèo nhà cái uy tín
tỷ lệ kèo
nhận định bóng đá
Sunwin
kqbd
Xóc đĩa
cm88
kèo nhà cái
cá cược bóng đá
789WIN
tỷ lệ kèo nhà cái
hitclub
kèo nhà cái
789Club
Nhà cái Xocdia88
sunwin
HITCLUB
đánh đề online
qq8876 net
tg88
kubet
fv88
68gamebai
Sunwin
Socolive
tỷ lệ kèo
kết quả bóng đá
sunwin
ta88
https://go88n.co/
kèo bóng đá hôm nay
kèo nhà cái
hello88
hitclub
KÈO NHÀ CÁI
XÓC ĐĨA ONLINE
lô đề trực tuyến
đánh bài
kèo nhà cái 5
Xóc đĩa
tỷ lệ kèo nhà cái
Kèo nhà cái
game bài đổi thưởng
https://ae888.co.com/
bắn cá đổi thưởng
au88
https://789betlove.com/
rikvip
hitclub
sunwin
lô đề online
Exness
kubet
GG88 COM
kết quả bóng đá
FB88
fb88
kèo nhà cái
hitclub
go88
Tải go88
go88
hitclub
hit club
KQBD
Vb88
X8
tỷ lệ kèo
s666
s66
kèo nhà cái 5