Bỏ qua tới nội dung
Thư viện văn học số
Tra chính tả
Lớp mấy?
Là gì?

Đối lập là gì? Chữ 對立 và khác tương phản, mâu thuẫn ở điểm nào?

Cập nhật 22/10/2026·MMavrick Nguyễn·8 phút đọc
Nội dung chính
  • Đối lập: hai người đứng đối mặt
  • Thế nào thì gọi là đối lập?
  • Đối lập, tương phản, mâu thuẫn khác nhau chỗ nào?
  • Những cặp đối lập trong tục ngữ

Đối lập là ở thế trái ngược hẳn nhau, đứng về hai phía chống lại nhau. Ngày và đêm, nóng và lạnh, ý kiến ủng hộ và ý kiến phản bác đều là những cặp đối lập. Từ này dùng được cho sự vật, tính cách, quan điểm, và trong môn Giáo dục công dân còn có khái niệm các mặt đối lập.

Nghĩa ngắn Trái ngược hẳn nhau; ở phía chống lại nhau
Gốc từ Hán Việt 對立: đối (đối mặt, hai bên song song) + lập (đứng)
Loại từ Động từ, tính từ; danh từ hóa: sự đối lập, mặt đối lập
Gần nghĩa Đối nghịch, đối chọi, trái ngược, tương phản
đối lập là gì
đối lập là gì? Trái ngược hẳn, đứng ở hai phía

Đối lập: hai người đứng đối mặt

Chữ Hán của từ này là 對立. Thiều Chửu giảng chữ đối (對) là hai bên sóng nhau, đặt ngang nhau, như hai vế của một câu đối. Chữ lập (立) là đứng thẳng, cùng gốc với độc lập, thành lập, lập trường.

Ghép hai chữ, ta có một hình ảnh: hai người đứng thẳng, mặt đối mặt. Hai bên ngang hàng, không ai đứng sau ai, nhưng hướng nhìn ngược chiều. Đó cũng là điều làm nên nghĩa của từ: đối lập không phải “khác nhau một chút” mà là đứng hẳn về hai đầu.

Thế nào thì gọi là đối lập?

Từ điển tiếng Việt giải nghĩa đối lập là đứng ở phía trái ngược, có quan hệ chống đối nhau, kèm ví dụ quan điểm đối lập. Từ điển của Hồ Ngọc Đức ghi ngắn gọn hơn: trái ngược hẳn nhau. Trong câu, từ này xuất hiện ở ba dạng quen:

  • Làm vị ngữ: Hai bạn có tính cách hoàn toàn đối lập, một người sôi nổi, một người trầm lặng.
  • Đi sau danh từ: ý kiến đối lập, màu sắc đối lập, phía đối lập.
  • Đi với “với”: Cảnh phố xá ồn ào đối lập với sự yên ắng trong căn phòng nhỏ.

Muốn biết hai thứ có đối lập không, thử đặt chúng lên cùng một trục. Nóng và lạnh cùng nằm trên trục nhiệt độ, ở hai đầu, nên đối lập. Nóng và xanh thì không chung trục nào, chỉ là khác nhau. Lạc quan và bi quan là một cặp nữa trên trục cách nhìn đời; bài tinh thần lạc quan và từ trái nghĩa của nó có ví dụ cụ thể.

Ở bậc THPT, học sinh gặp từ này trong cụm thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập. Mặt đối lập ở đây là những mặt có khuynh hướng biến đổi trái chiều nhau nhưng cùng tồn tại trong một sự vật, như đồng hóa và dị hóa trong cơ thể sống. Phần này được giảng kĩ ở bài khái niệm mâu thuẫn trong triết học.

Đối lập, tương phản, mâu thuẫn khác nhau chỗ nào?

Từ Trọng tâm Ví dụ
Đối lập Hai phía trái ngược hẳn, có thể chống lại nhau hai luồng ý kiến đối lập
Tương phản Đặt cạnh nhau để làm nổi bật sự khác biệt; hay dùng trong nghệ thuật màu đen tương phản với nền trắng
Trái ngược Ngược chiều, khác hẳn; sắc thái trung tính, đời thường kết quả trái ngược với dự đoán
Mâu thuẫn Hai điều loại trừ nhau, không thể cùng đúng; hoặc hai bên xích mích lời khai mâu thuẫn với nhau
Đối xứng Không phải trái nghĩa: hai phần cân nhau qua một trục hình đối xứng qua đường thẳng

Người ta hay viết “thủ pháp đối lập” và “thủ pháp tương phản” như nhau khi phân tích văn. Về đại thể là cùng một việc: đặt hai hình ảnh trái ngược cạnh nhau để cái này làm sáng cái kia. Muốn xem cách gọi tên và tác dụng của biện pháp ấy, đọc bài thủ pháp tương phản trong văn học.

Trái nghĩa của đối lập là những từ chỉ sự hòa hợp: thống nhất, tương đồng, hài hòa, nhất trí.

Những cặp đối lập trong tục ngữ

Ông bà ta rất chuộng lối nói đặt hai vế ngược nhau. Câu Gần mực thì đen, gần đèn thì rạng có tới hai cặp đối lập: mực với đèn, đen với rạng. Câu Một miếng khi đói bằng một gói khi no lại dựa trên cặp đói và no để nói về giá trị của sự giúp đỡ đúng lúc. Lời khuyên chọn bạn mà chơi gói trong câu đầu được bàn kỹ ở bài gần mực thì đen, gần đèn thì rạng nghĩa là gì.

Lối đối lập này giúp câu dễ nhớ, vì tai người nghe bắt được nhịp “bên này, bên kia”. Trong thơ Đường luật, kiểu sắp xếp hai vế cân nhau còn được nâng thành luật đối chặt chẽ ở các cặp câu thực và luận.

Dù vậy, một câu có hai vế đối nhau chưa chắc đã chứa ý đối lập. “Ăn có nơi, ngủ có chốn” có hai vế cân nhau rất chỉnh, nhưng nơi và chốn là hai từ gần nghĩa, ăn với ngủ cũng chẳng chống lại nhau chút nào. Khi làm bài, cần tách bạch: đối là chuyện sắp xếp câu chữ, còn đối lập là chuyện nghĩa.

Đối lập qua vài tình huống quen

Từ đối lập là gì?

Cách gọi này thường dùng để chỉ từ trái nghĩa: những từ có nghĩa ngược nhau trên cùng một phương diện, như cao và thấp, chăm và lười, mở và đóng.

Tính cách đối lập nghĩa là gì?

Là hai người có nét tính cách ngược hẳn nhau, ví dụ người hướng ngoại và người hướng nội, người cẩn thận và người xuề xòa. Tính cách đối lập không có nghĩa là không thể làm bạn; nhiều cặp bạn thân bù trừ cho nhau chính nhờ khác biệt ấy.

Đối lập tiếng Anh là gì?

Tính từ thường dịch là opposite hoặc opposing (opposing views: quan điểm đối lập). Danh từ “sự đối lập” có thể là opposition hay contrast, tùy câu đang nhấn vào sự chống đối hay sự khác biệt.

Mặt đối lập trong triết học là gì?

Là những mặt, những thuộc tính có khuynh hướng biến đổi trái ngược nhau nhưng cùng nằm trong một sự vật, hiện tượng. Chúng vừa gắn bó vừa đấu tranh với nhau, và theo quan điểm duy vật biện chứng, đó là nguồn gốc của sự vận động.

Vietnammm
VJOL
Lu88
https://sunwin.vision/
hitclub
hitclub
manclub
zowin
yo88
cakhiatv
xoilac
gavangtv
trực tiếp bóng đá
xoilac tv
xoilac tv
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
xem bóng đá trực tiếp
socolive
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
thapcamtv
90phut
luongsontv
Socolive
Cakhiatv
Tiếu lâm tv
90phut
Thapcamtv
Luongsontv
sunwin
hitclub
go88
lô đề uy tín
https://hitclub3.jp.net/
kqbd
7m
789club
b52
bomwin
https://trangcacuocbongda.bio/
iwin
vaobet
hitclub
https://tylekeonhacai.top/
https://sunwinn.za.com/
https://go881.jp.net/
7m
game bài đổi thưởng
Rikvip
kèo nhà cái
rikvip
game bài đổi thưởng
kèo nhà cái
hitclub
sunwin
789club
Kèo nhà cái
b52 club
b52 club
sunwin
kèo nhà cái
kèo bóng đá hôm nay
cá cược bóng đá
cakhiatv
socolive
Kèo nhà cái
game bài
Go88
Hitclub
Nhà cái uy tín
Bongdalu
iwinclub
rikvip
go88
sunwin
789club
b52
kèo nhà cái
kqbd
b52 club
ok9
https://fly88h.com/
tỷ lệ bóng đá hôm nay
tỷ lệ bóng đá hôm nay
Twin68
new88
new88
Xóc đĩa
ww88
tylekeonhacai
https://tylekeonhacai.co.com/
sin88
V9bet
nổ hũ
hitclub
Game bài 789club
BongdaNET
keonhacai5
Game bài 789club
7m
sun win
https://lucky88.us/
8xbet
Sunwin
Game Go88
sunwin
https://keonhacai5.us.org/
B52 CLUB
Hit Club
https://keonhacai.gb.net/
kèo nhà cái
Iwin68
dn88
go8
cakhiatv
xôi lạc tv
socolive
bóng đá tv
lv88
gg88
https://vuaxocdia.me/
JBO
CakhiaTV
Socolive
b52club
nổ hũ
lô đề online
https://mm88.blog/
88xx
au88
sc88
go8
go99
mb88
mu88
new88
bet88
tỷ lệ kèo
kèo nhà cái
Go88
nowgoal
tỷ lệ kèo bóng đá anh
https://keonhacai6.io/
Luck8
B29
Rikvip
B52club
hitclub
bet168
w 88
Kqbd
kèo bóng đá
sunwin
f168
uu88
rikvip
xocdia88
Tài xỉu online
188bet
kqbd
sonclub
alo789
xóc đĩa online
88vin
bay789
kwin
sunwin
https://sunwin35.io/
mu88
sunwin
https://sunwins.eu.com
hitclub
Game bài đổi thưởng
v9bet
go88
b52 club
https://98win.kiwi/
au88
B52club
https://sunwinkt.com/
AE888
Sunwin
go88
go88
e39
kqbd
Socolive TV
B33
Go88
link tải sunwin
kèo nhà cái
hit club
Keonhacai
febet
kèo nhà cái 5
https://keonhacaim88.info/
https://keonhacaim88.info/
kèo nhà cái
go88
B52
kèo nhà cái
kèo nhà cái
kết quả bóng đá
789bet
cakhiatv
trực tiếp bóng đá
Sunwin
sunwin
ok9
789Club
Sumclub
Xóc đĩa
Sunwin
sun win
bet88
u88
cm88
Tai xiu
go 88
https://sunwinvy.com/
xoilactv
http://taixiuonline.markets/
go 88
23win
game bai doi thuong
tài xỉu 789club
Tỷ lệ kèo
kèo nhà cái
Hitclub
https://vuaxocdia.me/
Sunwin
hitclub
789club
trực tiếp bóng đá socolive
cm88
tỷ lệ kèo
kèo nhà cái uy tín
tỷ lệ kèo
nhận định bóng đá
Sunwin
kqbd
Xóc đĩa
cm88
kèo nhà cái
cá cược bóng đá
789WIN
tỷ lệ kèo nhà cái
hitclub
kèo nhà cái
789Club
Nhà cái Xocdia88
sunwin
HITCLUB
đánh đề online
qq8876 net
tg88
kubet
fv88
68gamebai
Sunwin
Socolive
tỷ lệ kèo
kết quả bóng đá
sunwin
ta88
https://go88n.co/
kèo bóng đá hôm nay
kèo nhà cái
hello88
hitclub
KÈO NHÀ CÁI
XÓC ĐĨA ONLINE
lô đề trực tuyến
đánh bài
kèo nhà cái 5
Xóc đĩa
tỷ lệ kèo nhà cái
Kèo nhà cái
game bài đổi thưởng
https://ae888.co.com/
bắn cá đổi thưởng
au88
https://789betlove.com/
rikvip
hitclub
sunwin
lô đề online
Exness
kubet
GG88 COM
kết quả bóng đá
FB88
fb88
kèo nhà cái
hitclub
go88
Tải go88
go88
hitclub
hit club
KQBD
Vb88
X8
tỷ lệ kèo
s666
s66
kèo nhà cái 5