Bỏ qua tới nội dung
Thư viện văn học số
Tra chính tả
Lớp mấy?
Là gì?

Gần mực thì đen, gần đèn thì rạng nghĩa là gì? Rạng hay sáng?

Cập nhật 30/09/2025·MMavrick Nguyễn·8 phút đọc
Nội dung chính
  • Hiểu gần mực thì đen, gần đèn thì rạng
  • Rạng hay sáng, và một câu chữ Hán rất giống
  • Những câu cùng nhà và câu "cãi lại"
  • Gần mực có nhất thiết sẽ đen?

Gần mực thì đen, gần đèn thì rạng là câu tục ngữ nói rằng con người dễ bị nhiễm tính nết của môi trường và những người mình hay ở gần: gần người xấu dễ hóa xấu, gần người tốt thì học được điều hay. Nhiều nơi đọc vế sau là “gần đèn thì sáng”; hai cách nói cùng một nghĩa. Câu này thường được dùng để khuyên chọn bạn, chọn nơi sống.

Nghĩa ngắn Môi trường và bạn bè ảnh hưởng mạnh tới tính nết con người
Loại Tục ngữ, hai vế đối nhau (đen – rạng)
Dị bản Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng
Lời khuyên Chọn bạn mà chơi, chọn nơi mà ở
gần mực thì đen, gần đèn thì rạng là gì
gần mực thì đen, gần đèn thì rạng là gì? Ở gần ai thì dễ nhiễm tính người ấy

Hiểu gần mực thì đen, gần đèn thì rạng

Mực trong câu là mực tàu, thứ mực thỏi mà người đi học ngày trước phải mài với nước trong nghiên rồi chấm bút lông để viết. Ai từng mài mực đều biết nó dây ra tay, ra áo rất dễ, và đã dính thì khó gột. Đèn là ngọn đèn dầu, đèn nến soi sáng một góc nhà: ngồi càng gần thì mặt mũi, trang sách càng rõ. Chữ rạng có nghĩa là sáng ra, tỏ ra, như trong rạng sáng, rạng rỡ.

Từ hai vật quen thuộc ấy, câu tục ngữ đi sang nghĩa bóng:

  • Mực tượng trưng cho người xấu, thói xấu, môi trường không lành mạnh. Ở gần lâu thì “đen” theo, tức là nhiễm cái xấu mà nhiều khi không tự biết.
  • Đèn tượng trưng cho người tốt, người giỏi, nơi có nếp sống đẹp. Ở gần thì được “soi” cho sáng ra, học được cách nghĩ, cách làm của họ.

Điểm tinh của câu là hai động từ đều nhẹ nhàng: không ai cố ý bôi đen mình, cũng không ai cầm đèn soi vào mình. Chỉ cần gần là đủ. Ảnh hưởng diễn ra từ từ, qua thói quen hằng ngày.

Rạng hay sáng, và một câu chữ Hán rất giống

Trong sách vở và trên báo, cả “gần đèn thì rạng” lẫn “gần đèn thì sáng” đều gặp nhiều. “Rạng” nghe cổ hơn và vần với nhịp đọc dân gian; “sáng” thì dễ hiểu với học sinh nhỏ. Viết bài văn, em chọn dạng nào cũng được, miễn là trích nhất quán từ đầu tới cuối.

Tiếng Hán có câu 近朱者赤,近墨者黑 (cận chu giả xích, cận mặc giả hắc): gần son thì đỏ, gần mực thì đen. Câu này có trong bài châm Thái tử thiếu phó châm của Phó Huyền, người đời Tấn. Hình ảnh mực đen trùng với câu Việt, nhưng vế còn lại khác: người Trung Hoa dùng màu son đỏ, người Việt dùng ánh đèn. Chưa có tư liệu chắc chắn cho biết câu tục ngữ Việt mượn từ câu Hán hay tự hình thành, nên chỉ nên nói đây là hai câu cùng ý.

Những câu cùng nhà và câu “cãi lại”

Câu Quan hệ với câu gốc Ghi chú
Chọn bạn mà chơi, chọn nơi mà ở Cùng ý Nói thẳng lời khuyên mà câu gốc ngụ ý
Ở bầu thì tròn, ở ống thì dài Cùng ý Con người thay đổi theo hoàn cảnh như nước theo bình chứa
Ngưu tầm ngưu, mã tầm mã Gần, nhưng khác chiều Giống nhau rồi mới tìm đến nhau
Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn Ngược ý Câu ca dao về hoa sen: người có bản lĩnh không bị môi trường làm hỏng

Hay bị lẫn nhất là cặp với ngưu tầm ngưu. Một câu nói về việc tìm đến nhau vì đã giống nhau, câu kia nói về việc trở nên giống nhau vì ở gần; chỗ khác nhau này được phân tích ở bài ngưu tầm ngưu, mã tầm mã. Một câu khác cũng nói về sức ảnh hưởng của người bên cạnh, nhưng theo hướng tích cực hơn, là câu học thầy không tày học bạn.

Khi cả nhóm bạn cùng hư như nhau, ông bà ta còn gọi gọn là cá mè một lứa, lời chê nhắm vào cả hội chứ không riêng một ai.

Gần mực có nhất thiết sẽ đen?

Đây là câu hỏi hay gặp trong đề nghị luận lớp 7, lớp 8. Một bài viết đủ ý thường đi qua ba bước:

  1. Khẳng định: môi trường có sức ảnh hưởng thật. Một học sinh chơi với nhóm bạn trốn học dễ bỏ học theo; vào một lớp chăm chỉ thì tự thấy ngại khi lười.
  2. Mở rộng: “đèn” hôm nay không chỉ là người thật. Một kênh video, một nhóm chat, những trang mạng mình lướt mỗi tối cũng là chỗ ta “ở gần”.
  3. Phản biện: ảnh hưởng không phải định mệnh. Câu ca dao về hoa sen “gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn” cho thấy người có lập trường vẫn giữ được mình. Ngược lại, có người được ở gần đèn mà vẫn không chịu học.

Kết luận thường rút ra: nên chọn bạn, chọn nơi, nhưng quan trọng hơn là tự rèn bản lĩnh, và chính mình cũng cố làm một ngọn đèn cho người bên cạnh. Kho câu dân gian về chuyện kết bạn có ở trang ca dao tục ngữ về tình bạn.

Ví dụ dùng trong lời nói: “Mẹ không cấm con chơi với ai, nhưng gần mực thì đen, gần đèn thì rạng, con để ý xem bạn ấy rủ con làm những gì.”

Mực, đèn và bạn bè: vài điều học trò cần

Câu tục ngữ gần mực thì đen, gần đèn thì rạng khuyên chúng ta điều gì?

Câu này khuyên ta chọn bạn tốt, chọn môi trường lành mạnh để sống và học tập, vì con người dễ chịu ảnh hưởng từ những gì ở quanh mình. Đồng thời, nó nhắc ta tránh xa những thói xấu trước khi chúng thành thói quen.

Gần mực thì đen gần đèn thì sáng hay rạng mới đúng?

Cả hai đều được dùng và cùng nghĩa. “Rạng” là cách nói dân gian quen thuộc, “sáng” phổ biến trong nhiều sách học sinh. Khi làm bài, chỉ cần giữ một dạng từ đầu đến cuối.

Gần mực thì đen, gần đèn thì rạng là thành ngữ hay tục ngữ?

Đây là tục ngữ, vì câu nói trọn một nhận xét và một lời khuyên về cách sống. Thành ngữ chỉ là cụm từ cố định, phải ghép vào câu khác mới đủ nghĩa.

Câu này có nghĩa trái ngược nào không?

Có. Câu ca dao về hoa sen trong đầm, “gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn”, nói điều ngược lại: người có phẩm chất vững vàng thì không bị môi trường xấu làm thay đổi.

Vietnammm
VJOL
Lu88
https://sunwin.vision/
hitclub
hitclub
manclub
zowin
yo88
cakhiatv
xoilac
gavangtv
trực tiếp bóng đá
xoilac tv
xoilac tv
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
xem bóng đá trực tiếp
socolive
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
thapcamtv
90phut
luongsontv
Socolive
Cakhiatv
Tiếu lâm tv
90phut
Thapcamtv
Luongsontv
sunwin
hitclub
go88
lô đề uy tín
https://hitclub3.jp.net/
kqbd
7m
789club
b52
bomwin
https://trangcacuocbongda.bio/
iwin
vaobet
hitclub
https://tylekeonhacai.top/
https://sunwinn.za.com/
https://go881.jp.net/
7m
game bài đổi thưởng
Rikvip
kèo nhà cái
rikvip
game bài đổi thưởng
kèo nhà cái
hitclub
sunwin
789club
Kèo nhà cái
b52 club
b52 club
sunwin
kèo nhà cái
kèo bóng đá hôm nay
cá cược bóng đá
cakhiatv
socolive
Kèo nhà cái
game bài
Go88
Hitclub
Nhà cái uy tín
Bongdalu
iwinclub
rikvip
go88
sunwin
789club
b52
kèo nhà cái
kqbd
b52 club
ok9
https://fly88h.com/
tỷ lệ bóng đá hôm nay
tỷ lệ bóng đá hôm nay
Twin68
new88
new88
Xóc đĩa
ww88
tylekeonhacai
https://tylekeonhacai.co.com/
sin88
V9bet
nổ hũ
hitclub
Game bài 789club
BongdaNET
keonhacai5
Game bài 789club
7m
sun win
https://lucky88.us/
8xbet
Sunwin
Game Go88
sunwin
https://keonhacai5.us.org/
B52 CLUB
Hit Club
https://keonhacai.gb.net/
kèo nhà cái
Iwin68
dn88
go8
cakhiatv
xôi lạc tv
socolive
bóng đá tv
lv88
gg88
https://vuaxocdia.me/
JBO
CakhiaTV
Socolive
b52club
nổ hũ
lô đề online
https://mm88.blog/
88xx
au88
sc88
go8
go99
mb88
mu88
new88
bet88
tỷ lệ kèo
kèo nhà cái
Go88
nowgoal
tỷ lệ kèo bóng đá anh
https://keonhacai6.io/
Luck8
B29
Rikvip
B52club
hitclub
bet168
w 88
Kqbd
kèo bóng đá
sunwin
f168
uu88
rikvip
xocdia88
Tài xỉu online
188bet
kqbd
sonclub
alo789
xóc đĩa online
88vin
bay789
kwin
sunwin
https://sunwin35.io/
mu88
sunwin
https://sunwins.eu.com
hitclub
Game bài đổi thưởng
v9bet
go88
b52 club
https://98win.kiwi/
au88
B52club
https://sunwinkt.com/
AE888
Sunwin
go88
go88
e39
kqbd
Socolive TV
B33
Go88
link tải sunwin
kèo nhà cái
hit club
Keonhacai
febet
kèo nhà cái 5
https://keonhacaim88.info/
https://keonhacaim88.info/
kèo nhà cái
go88
B52
kèo nhà cái
kèo nhà cái
kết quả bóng đá
789bet
cakhiatv
trực tiếp bóng đá
Sunwin
sunwin
ok9
789Club
Sumclub
Xóc đĩa
Sunwin
sun win
bet88
u88
cm88
Tai xiu
go 88
https://sunwinvy.com/
xoilactv
http://taixiuonline.markets/
go 88
23win
game bai doi thuong
tài xỉu 789club
Tỷ lệ kèo
kèo nhà cái
Hitclub
Sunwin
hitclub
789club
trực tiếp bóng đá socolive
cm88
tỷ lệ kèo
kèo nhà cái uy tín
tỷ lệ kèo
nhận định bóng đá
Sunwin
kqbd
Xóc đĩa
cm88
kèo nhà cái
cá cược bóng đá
789WIN
tỷ lệ kèo nhà cái
kèo nhà cái
789Club
Nhà cái Xocdia88
sunwin
HITCLUB
đánh đề online
qq8876 net
tg88
kubet
Sunwin
Socolive
tỷ lệ kèo
kết quả bóng đá
sunwin
ta88
https://go88n.co/
kèo bóng đá hôm nay
kèo nhà cái
hello88
hitclub
KÈO NHÀ CÁI
XÓC ĐĨA ONLINE
lô đề trực tuyến
đánh bài
kèo nhà cái 5
Xóc đĩa
tỷ lệ kèo nhà cái
Kèo nhà cái
game bài đổi thưởng
https://ae888.co.com/
bắn cá đổi thưởng
au88
https://789betlove.com/
rikvip
hitclub
sunwin
lô đề online
Exness
kubet
GG88 COM
kết quả bóng đá
FB88
fb88
kèo nhà cái
hitclub
go88
Tải go88
go88
hitclub
hit club
KQBD
Vb88
X8
tỷ lệ kèo
s666
s66
kèo nhà cái 5