Bỏ qua tới nội dung
Thư viện văn học số
Tra chính tả
Lớp mấy?
Là gì?

Đoản mệnh là gì? Nghĩa chữ 短命, nghĩa bóng và khác yểu mệnh

Cập nhật 22/10/2026·MMavrick Nguyễn·8 phút đọc
Nội dung chính
  • Đoản mệnh: một chữ ngắn, một chữ mạng
  • Hai cách hiểu đoản mệnh trong câu
  • Yểu mệnh, bạc mệnh, vắn số: gần mà không trùng
  • Đặt đoản mệnh vào câu cho đúng giọng

Đoản mệnh là có tuổi thọ ngắn, mất sớm, sống không được lâu. Từ này gốc Hán Việt, nghĩa đen là “mạng ngắn”, thường gặp trong văn viết, sách cũ và lời bàn về số phận. Khi dùng theo nghĩa bóng, đoản mệnh còn chỉ những thứ tồn tại chóng vánh: một triều đại, một tờ báo, một trào lưu. Hiểu đoản mệnh nghĩa là gì cũng cần đặt nó cạnh yểu mệnh và bạc mệnh, hai từ hay bị dùng lẫn.

Nghĩa ngắn Tuổi thọ ngắn, mất sớm; nghĩa bóng: tồn tại không lâu
Gốc từ Hán Việt 短命: đoản (ngắn) + mệnh (mạng sống)
Loại từ Tính từ; đôi khi dùng như danh từ (“cái đoản mệnh”)
Sắc thái Trang trọng, hơi văn chương, mang giọng tiếc nuối
Trái nghĩa Trường thọ, sống lâu
đoản mệnh là gì
đoản mệnh là gì? Tuổi thọ ngắn, mất sớm; không bền

Đoản mệnh: một chữ ngắn, một chữ mạng

Chữ đoản (短) là ngắn, đứng đối với trường (長) là dài. Người Việt gặp chữ này nhiều hơn mình tưởng: đoản kiếm là kiếm ngắn, đoản mạch là mạch điện bị chập, rút ngắn đường đi của dòng điện, còn cặp sở trường, sở đoản là chỗ mạnh và chỗ yếu của một người. Cặp từ này có bài riêng về chuyện sở trường và sở đoản.

Chữ mệnh (命) có hai lớp nghĩa: mạng sống (như trong tính mệnh, mất mệnh) và số phận, mệnh trời (như trong định mệnh, vận mệnh). Trong đoản mệnh, chữ này nghiêng về lớp thứ nhất. Ghép lại, đoản mệnh là “mạng ngắn”, tức đời người dừng lại sớm hơn lẽ thường.

Tiếng Nhật cũng dùng đúng hai chữ 短命 với nghĩa đời ngắn, và cũng mở rộng sang nghĩa “phù du”, chóng qua. Đối lại là 長命, mạng dài.

Hai cách hiểu đoản mệnh trong câu

Từ điển tiếng Việt giải nghĩa đoản mệnh gọn trong mấy chữ “có tuổi thọ ngắn”, kèm ví dụ quen trong sách tướng số xưa: tướng người đoản mệnh. Từ điển Hán Việt của Nguyễn Quốc Hùng thì nói rõ hơn: cuộc đời ngắn, chỉ sự chết sớm. Đó là nghĩa gốc, dùng cho người.

Từ nghĩa gốc ấy, người viết mượn sang sự vật, tổ chức, ý tưởng. Đây là cách dùng hay gặp hơn trên báo chí và sách sử:

  • Nhà Hồ là một triều đại đoản mệnh, chỉ tồn tại vài năm đầu thế kỉ XV.
  • Tờ tạp chí ấy khá đoản mệnh, ra được mấy số thì đình bản.
  • Phần lớn trào lưu trên mạng đều đoản mệnh: rộ lên một tuần rồi lặng.

Ở nghĩa bóng, đoản mệnh mất hẳn cái nặng nề của chuyện sinh tử, chỉ còn ý “không bền”. Ở nghĩa đen, nó giữ giọng trang nghiêm, thường đi với sự tiếc thương. Chuyện trò thường ngày, người Việt ít khi nói “anh ấy đoản mệnh”, mà nói “anh ấy mất sớm”, “vắn số” nghe gần gũi hơn.

Yểu mệnh, bạc mệnh, vắn số: gần mà không trùng

Từ Trọng tâm nghĩa Dùng khi
Đoản mệnh Đời ngắn, mất sớm; nghĩa bóng là không bền Văn viết, sử sách, bàn về người hoặc vật
Yểu mệnh, chết yểu Mất khi còn rất nhỏ hoặc còn trẻ (yểu 夭 là non, chết non) Nói về người; “chết yểu” dân dã hơn
Vắn số Số ngắn, sống không lâu Khẩu ngữ, giọng xót thương
Bạc mệnh Số phận mỏng, nhiều bất hạnh; không nhất thiết mất sớm Văn chương, nhất là nói về phụ nữ
Trường thọ, sống lâu Trái nghĩa: sống được nhiều tuổi Lời chúc, lời khen

Chỗ dễ lẫn nhất là đoản mệnh với bạc mệnh. Một người bạc mệnh có thể sống rất lâu mà đời vẫn lận đận; một người đoản mệnh có thể đã sống những năm ngắn ngủi rất hạnh phúc. Thành ngữ hồng nhan bạc phận và cách hiểu đúng thuộc về nhóm thứ hai, nói về phận chứ không nói về tuổi.

Đoản mệnh cũng khác đoản thọ rất ít. Hai từ gần như đồng nghĩa; đoản thọ thiên về số năm sống, đoản mệnh mang thêm chút màu số phận.

Đặt đoản mệnh vào câu cho đúng giọng

Vài lưu ý nhỏ khi dùng:

  • Nói về người cụ thể, nhất là người vừa mất, nên tránh nói thẳng “đoản mệnh” trước mặt gia đình họ. Cách nói nhẹ hơn là “đi sớm”, “ra đi khi còn trẻ”.
  • Viết bài nghị luận, bài sử, dùng nghĩa bóng sẽ tự nhiên: một chính sách đoản mệnh, một liên minh đoản mệnh.
  • “Tướng đoản mệnh”, “số đoản mệnh” là lối nói của sách tướng số cũ. Đọc để hiểu nghĩa từ là đủ, đừng xem đó là lời phán về một người thật.

Muốn hiểu vì sao tiếng Việt có cả một lớp từ trang trọng như thế bên cạnh lời nói thường, có thể đọc thêm về lớp từ Hán Việt trong tiếng Việt. Một mẹo nhỏ để nhớ: thấy chữ “đoản” là nghĩ tới “ngắn”, như trong đoản kiếm; câu “cây đàn này đoản mệnh quá, mới mua đã đứt dây” vì thế là dùng đúng, chỉ hơi đùa.

Đoản mệnh ở trang sử, trang báo và trong tiếng Anh

Đoản mệnh nghĩa là gì khi nói về một triều đại?

Là triều đại tồn tại rất ngắn so với các triều khác, thường chỉ vài năm hay vài chục năm. Chữ “mệnh” ở đây được hiểu như tuổi đời của cả một vương triều, không liên quan tới tuổi thọ của nhà vua.

Đoản mệnh và yểu mệnh khác nhau thế nào?

Hai từ đều nói về việc mất sớm. Yểu mệnh nhấn vào việc mất khi còn non trẻ, chỉ dùng cho người. Đoản mệnh rộng hơn, dùng được cho cả người lẫn sự vật theo nghĩa bóng.

Đoản mệnh tiếng Anh là gì?

Nói về người có thể dịch là short-lived hoặc to die young; danh từ là a short life, an early death. Nói về sự vật, tổ chức thì short-lived là cách dịch tự nhiên nhất.

Đoản mệnh có phải từ xấu, nên kiêng không?

Không phải từ thô tục, nhưng mang ý buồn. Dùng trong bài viết, sách sử thì bình thường; nói về một người cụ thể trong chuyện trò thì nên chọn cách nói nhẹ nhàng hơn.

Vietnammm
VJOL
Lu88
https://sunwin.vision/
hitclub
hitclub
manclub
zowin
yo88
cakhiatv
xoilac
gavangtv
trực tiếp bóng đá
xoilac tv
xoilac tv
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
xem bóng đá trực tiếp
socolive
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
thapcamtv
90phut
luongsontv
Socolive
Cakhiatv
Tiếu lâm tv
90phut
Thapcamtv
Luongsontv
sunwin
hitclub
go88
lô đề uy tín
https://hitclub3.jp.net/
kqbd
7m
789club
b52
bomwin
https://trangcacuocbongda.bio/
iwin
vaobet
hitclub
https://tylekeonhacai.top/
https://sunwinn.za.com/
https://go881.jp.net/
7m
game bài đổi thưởng
Rikvip
kèo nhà cái
rikvip
game bài đổi thưởng
kèo nhà cái
hitclub
sunwin
789club
Kèo nhà cái
b52 club
b52 club
sunwin
kèo nhà cái
kèo bóng đá hôm nay
cá cược bóng đá
cakhiatv
socolive
Kèo nhà cái
game bài
Go88
Hitclub
Nhà cái uy tín
Bongdalu
iwinclub
rikvip
go88
sunwin
789club
b52
kèo nhà cái
kqbd
b52 club
ok9
https://fly88h.com/
tỷ lệ bóng đá hôm nay
tỷ lệ bóng đá hôm nay
Twin68
new88
new88
Xóc đĩa
ww88
tylekeonhacai
https://tylekeonhacai.co.com/
sin88
V9bet
nổ hũ
hitclub
Game bài 789club
BongdaNET
keonhacai5
Game bài 789club
7m
sun win
https://lucky88.us/
8xbet
Sunwin
Game Go88
sunwin
https://keonhacai5.us.org/
B52 CLUB
Hit Club
https://keonhacai.gb.net/
kèo nhà cái
Iwin68
dn88
go8
cakhiatv
xôi lạc tv
socolive
bóng đá tv
lv88
gg88
https://vuaxocdia.me/
JBO
CakhiaTV
Socolive
b52club
nổ hũ
lô đề online
https://mm88.blog/
88xx
au88
sc88
go8
go99
mb88
mu88
new88
bet88
tỷ lệ kèo
kèo nhà cái
Go88
nowgoal
tỷ lệ kèo bóng đá anh
https://keonhacai6.io/
Luck8
B29
Rikvip
B52club
hitclub
bet168
w 88
Kqbd
kèo bóng đá
sunwin
f168
uu88
rikvip
xocdia88
Tài xỉu online
188bet
kqbd
sonclub
alo789
xóc đĩa online
88vin
bay789
kwin
sunwin
https://sunwin35.io/
mu88
sunwin
https://sunwins.eu.com
hitclub
Game bài đổi thưởng
v9bet
go88
b52 club
https://98win.kiwi/
au88
B52club
https://sunwinkt.com/
AE888
Sunwin
go88
go88
e39
kqbd
Socolive TV
B33
Go88
link tải sunwin
kèo nhà cái
hit club
Keonhacai
febet
kèo nhà cái 5
https://keonhacaim88.info/
https://keonhacaim88.info/
kèo nhà cái
go88
B52
kèo nhà cái
kèo nhà cái
kết quả bóng đá
789bet
cakhiatv
trực tiếp bóng đá
Sunwin
sunwin
ok9
789Club
Sumclub
Xóc đĩa
Sunwin
sun win
bet88
u88
cm88
Tai xiu
go 88
https://sunwinvy.com/
xoilactv
http://taixiuonline.markets/
go 88
23win
game bai doi thuong
tài xỉu 789club
Tỷ lệ kèo
kèo nhà cái
Hitclub
Sunwin
hitclub
789club
trực tiếp bóng đá socolive
cm88
tỷ lệ kèo
kèo nhà cái uy tín
tỷ lệ kèo
nhận định bóng đá
Sunwin
kqbd
Xóc đĩa
cm88
kèo nhà cái
cá cược bóng đá
789WIN
tỷ lệ kèo nhà cái
kèo nhà cái
789Club
Nhà cái Xocdia88
sunwin
HITCLUB
đánh đề online
qq8876 net
tg88
kubet
Sunwin
Socolive
tỷ lệ kèo
kết quả bóng đá
sunwin
ta88
https://go88n.co/
kèo bóng đá hôm nay
kèo nhà cái
hello88
hitclub
KÈO NHÀ CÁI
XÓC ĐĨA ONLINE
lô đề trực tuyến
đánh bài
kèo nhà cái 5
Xóc đĩa
tỷ lệ kèo nhà cái
Kèo nhà cái
game bài đổi thưởng
https://ae888.co.com/
bắn cá đổi thưởng
au88
https://789betlove.com/
rikvip
hitclub
sunwin
lô đề online
Exness
kubet
GG88 COM
kết quả bóng đá
FB88
fb88
kèo nhà cái
hitclub
go88
Tải go88
go88
hitclub
hit club
KQBD
Vb88
X8
tỷ lệ kèo
s666
s66
kèo nhà cái 5