Bỏ qua tới nội dung
Thư viện văn học số
Tra chính tả
Lớp mấy?
Là gì?

Điêu khắc là gì? Nghệ thuật tạo khối, chữ 雕刻 và các dạng tượng

Cập nhật 22/10/2026·MMavrick Nguyễn·7 phút đọc
Nội dung chính
  • Điêu khắc là nghệ thuật của khối
  • Chạm khắc, tạc tượng, phù điêu: đâu là điêu khắc?
  • Chữ 雕 và câu gỗ mục không chạm được
  • Điêu khắc: từ pho tượng đá tới bức phù điêu

Điêu khắc là loại hình nghệ thuật tạo hình trong không gian ba chiều: người nghệ sĩ dùng đá, gỗ, đất, đồng hay nhiều chất liệu khác, đục bớt, nặn thêm hoặc đúc khuôn để thành những hình khối có thể đi vòng quanh mà ngắm. Nói “nghệ thuật điêu khắc” là nói cả nghề ấy lẫn những pho tượng, bức phù điêu nó làm ra.

Nghĩa ngắn Nghệ thuật làm ra hình khối từ đất, đá, gỗ, đồng…
Gốc từ Hán Việt 雕刻: điêu (chạm trổ) + khắc (khắc, khoét vào)
Loại từ Danh từ; hay đi trong cụm nhà điêu khắc, tác phẩm điêu khắc
Hai dạng chính Tượng tròn (đứng độc lập) và phù điêu (nổi trên một mặt nền)
điêu khắc là gì
điêu khắc là gì? Nghệ thuật tạo hình khối ba chiều

Điêu khắc là nghệ thuật của khối

Bức tranh chỉ có mặt trước. Pho tượng thì có lưng, có hai bên, có chỗ ánh sáng rơi xuống và chỗ chìm trong bóng. Đó là chỗ điêu khắc khác hẳn hội họa: nó không vẽ ra ảo giác về chiều sâu mà làm ra chiều sâu thật. Người xem đổi chỗ đứng là thấy một hình khác.

Từ điển tiếng Việt xếp điêu khắc là danh từ, chỉ loại hình nghệ thuật lấy đất, đá, gỗ hoặc kim loại làm nên hình thù trong không gian. Cách làm thì có hai hướng ngược nhau:

  • Bớt đi: có sẵn một khối đá, một súc gỗ, người thợ đục đẽo dần cho tới khi hình hiện ra. Tạc tượng đá, chạm gỗ thuộc lối này.
  • Thêm vào: đắp đất sét, sáp, thạch cao từng lớp thành hình; muốn bền thì làm khuôn rồi đúc đồng.

Từ thế kỷ trước, nhà điêu khắc còn hàn, ghép, lắp các vật có sẵn, có khi tạo những khối không mô tả vật gì cụ thể mà chỉ gợi cảm giác. Dù làm bằng cách nào, thứ họ theo đuổi vẫn là hình khối trong không gian.

Ở Việt Nam, điêu khắc gần hơn ta tưởng: những pho tượng gỗ sơn son trong chùa, mảng chạm rồng mây trên vì kèo đình làng, tượng đài giữa quảng trường, cả con nghê đá trước sân đền.

  • Lớp mĩ thuật được xem cô giáo nặn một cái đầu tượng bằng đất sét, thế là cả lớp mê điêu khắc.
  • Bảo tàng mở phòng trưng bày điêu khắc gỗ dân gian với hơn trăm hiện vật.

Chạm khắc, tạc tượng, phù điêu: đâu là điêu khắc?

Cả ba đều nằm trong điêu khắc, chỉ khác phạm vi. Bảng dưới đặt điêu khắc cạnh mấy từ hay đi cùng:

Từ Nghĩa Quan hệ với điêu khắc
Tạc Đẽo đá, gỗ thành hình Một thao tác của điêu khắc (tạc tượng)
Chạm khắc Chạm, khắc hình trên bề mặt gỗ, đá, kim loại Thường để trang trí; là một nhánh của điêu khắc
Phù điêu Hình đắp hoặc chạm nổi trên nền phẳng Một dạng tác phẩm điêu khắc, gắn với tường, bia, cột
Tượng tròn Tượng đứng riêng, xem được từ mọi phía Dạng tác phẩm điêu khắc tiêu biểu nhất
Hội họa Nghệ thuật vẽ trên mặt phẳng Cùng là mĩ thuật nhưng hai chiều; hay đặt cạnh điêu khắc để so

Điêu khắc thường được kể trong nhóm bảy loại hình quen thuộc, cùng kiến trúc, hội họa, âm nhạc, văn chương, sân khấu, điện ảnh; muốn xem các loại hình ấy khác nhau ra sao có bài giải nghĩa nghệ thuật và cách chia loại hình. Còn người làm nghề thì có khi gọi là nhà điêu khắc, có khi là nghệ nhân chạm gỗ, tùy họ sáng tác tác phẩm riêng hay giữ một nghề truyền thống; ranh giới ấy được bàn trong bài phân biệt nghệ sĩ với nghệ nhân.

Chữ 雕 và câu gỗ mục không chạm được

Chữ điêu (雕) xưa vốn là tên một loài chim dữ, con diều hâu; nghĩa thứ hai của nó là chạm khắc ngọc, rồi mở rộng ra mọi lối chạm trổ. Chữ khắc (刻) là khắc, khoét sâu vào vật, như trong khắc ghi, khắc dấu. Hai chữ đi với nhau chỉ đúng cái việc dùng dao, dùng đục làm cho vật liệu mang hình.

Trong Luận ngữ, thiên Công Dã Tràng, Khổng Tử chê người học trò ngủ ngày bằng một câu có chữ điêu: “Hủ mộc bất khả điêu dã” (朽木不可雕也), nghĩa là gỗ mục thì không chạm khắc được. Ý ông: chất liệu đã hỏng thì tay thợ giỏi mấy cũng chịu. Câu nói hơn hai nghìn năm tuổi mà nghe như lời của một người thợ chạm.

Cần tách chữ này khỏi hai chữ “điêu” đồng âm. Điêu tàn dùng chữ 凋, nghĩa là héo rụng. Điêu ngoa, nói điêu lại thuộc một chữ khác nữa, chỉ sự gian dối. Vì thế “nhà điêu khắc” chẳng dính gì tới chuyện nói sai sự thật, dù đọc lên cùng một âm.

Điêu khắc: từ pho tượng đá tới bức phù điêu

Nghệ thuật điêu khắc là gì?

Là cách gọi đầy đủ của điêu khắc, nhấn vào nghĩa một loại hình nghệ thuật: tạo ra tác phẩm có hình khối thật trong không gian, bằng cách đục, chạm, nặn, đắp, đúc hay lắp ghép chất liệu. Tác phẩm có thể là tượng tròn, phù điêu hoặc khối trang trí.

Điêu khắc khác hội họa thế nào?

Hội họa làm việc trên mặt phẳng, chiều sâu chỉ là ảo giác do màu và đường nét tạo ra. Điêu khắc có chiều sâu thật, xem được từ nhiều phía, và chịu tác động của ánh sáng thật chiếu lên khối.

Điêu khắc tiếng Anh là gì?

Nghệ thuật điêu khắc là sculpture, nhà điêu khắc là sculptor; động từ “tạc, nặn tượng” là sculpt. Chạm khắc trang trí trên gỗ, đá hay gọi là carving.

Vietnammm
VJOL
Lu88
https://sunwin.vision/
hitclub
hitclub
manclub
zowin
yo88
cakhiatv
xoilac
gavangtv
trực tiếp bóng đá
xoilac tv
xoilac tv
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
xem bóng đá trực tiếp
socolive
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
thapcamtv
90phut
luongsontv
Socolive
Cakhiatv
Tiếu lâm tv
90phut
Thapcamtv
Luongsontv
sunwin
hitclub
go88
lô đề uy tín
https://hitclub3.jp.net/
kqbd
7m
789club
b52
bomwin
https://trangcacuocbongda.bio/
iwin
vaobet
hitclub
https://tylekeonhacai.top/
https://sunwinn.za.com/
https://go881.jp.net/
7m
game bài đổi thưởng
Rikvip
kèo nhà cái
rikvip
game bài đổi thưởng
kèo nhà cái
hitclub
sunwin
789club
Kèo nhà cái
b52 club
b52 club
sunwin
kèo nhà cái
kèo bóng đá hôm nay
cá cược bóng đá
cakhiatv
socolive
Kèo nhà cái
game bài
Go88
Hitclub
Nhà cái uy tín
Bongdalu
iwinclub
rikvip
go88
sunwin
789club
b52
kèo nhà cái
kqbd
b52 club
ok9
https://fly88h.com/
bắn cá đổi thưởng
tỷ lệ bóng đá hôm nay
tỷ lệ bóng đá hôm nay
Twin68
new88
new88
Xóc đĩa
ww88
tylekeonhacai
https://tylekeonhacai.co.com/
sin88
V9bet
nổ hũ
hitclub
Game bài 789club
BongdaNET
keonhacai5
Game bài 789club
7m
sun win
https://lucky88.us/
8xbet
Sunwin
Game Go88
sunwin
https://keonhacai5.us.org/
B52 CLUB
Hit Club
https://keonhacai.gb.net/
kèo nhà cái
Iwin68
dn88
go8
cakhiatv
xôi lạc tv
socolive
bóng đá tv
lv88
gg88
https://vuaxocdia.me/
JBO
CakhiaTV
Socolive
b52club
nổ hũ
lô đề online
https://mm88.blog/
88xx
au88
sc88
go8
go99
mb88
mu88
new88
bet88
tỷ lệ kèo
tỷ lệ kèo nhà cái
Go88
nowgoal
tỷ lệ kèo bóng đá anh
https://keonhacai6.io/
Luck8
B29
Rikvip
B52club
hitclub
bet168
w 88
Kqbd
ee88
https://mm88.press/
kèo bóng đá
sunwin
f168
uu88
rikvip
xocdia88
Tài xỉu online
188bet
kqbd
sonclub
alo789
xóc đĩa online
88vin
bay789
kwin
sunwin
https://sunwin35.io/
mu88
sunwin
https://sunwins.eu.com
hitclub
Game bài đổi thưởng
v9bet
go88
b52 club
https://98win.kiwi/
au88
B52club
https://sunwinkt.com/
AE888
Sunwin
go88
go88
e39
kqbd
Socolive TV
B33
Go88
link tải sunwin
kèo nhà cái
hit club
Keonhacai
febet
kèo nhà cái 5
https://keonhacaim88.info/
https://keonhacaim88.info/
kèo nhà cái
go88
B52
kèo nhà cái
kèo nhà cái
kết quả bóng đá
789bet
cakhiatv
trực tiếp bóng đá
Sunwin
sunwin
ok9
789Club
Sumclub
Xóc đĩa
Sunwin
sun win
bet88
u88
cm88
Tai xiu
go 88
https://sunwinvy.com/
xoilactv
http://taixiuonline.markets/
go 88
23win
game bai doi thuong
tài xỉu 789club
Tỷ lệ kèo
kèo nhà cái
Hitclub
https://vuaxocdia.me/
Sunwin
hitclub
789club
trực tiếp bóng đá socolive
cm88
tỷ lệ kèo
kèo nhà cái uy tín
tỷ lệ kèo
nhận định bóng đá
Sunwin
kqbd
Xóc đĩa
cm88
kèo nhà cái
cá cược bóng đá
789WIN
tỷ lệ kèo nhà cái
hitclub
kèo nhà cái
789Club
Nhà cái Xocdia88
sunwin
HITCLUB
đánh đề online
qq8876 net
tg88
kubet
fv88
68gamebai
qq88
Sunwin
Socolive
tỷ lệ kèo
kết quả bóng đá
sunwin
ta88
https://go88n.co/
kèo bóng đá hôm nay
kèo nhà cái
hello88
hitclub
KÈO NHÀ CÁI
XÓC ĐĨA ONLINE
lô đề trực tuyến
đánh bài
kèo nhà cái 5
Xóc đĩa
tỷ lệ kèo nhà cái
Kèo nhà cái
game bài đổi thưởng
https://ae888.co.com/
bắn cá đổi thưởng
au88
789bet
rikvip
hitclub
sunwin
lô đề online
Exness
kubet
GG88 COM
kết quả bóng đá
FB88
fb88
kèo nhà cái
kèo nhà cái
lô đề online
AO88
kèo bóng đá
lô đề online
hitclub
go88
Tải go88
go88
hitclub
hit club
KQBD
Vb88
X8
tỷ lệ kèo
s666
s66
kèo nhà cái 5