Chiếc mũ miện dát đá be-rô là đoạn trích từ một truyện ngắn về thám tử Sơ-lốc Hôm của A-thơ Cô-nan Đoi-lơ, được học ở Bài 7 (Hành trình khám phá sự thật) sách Ngữ văn 9 Chân trời sáng tạo tập 2. Bài viết tổng hợp thông tin về tác giả, xuất xứ, bối cảnh vụ án, bố cục, nhân vật, giá trị nội dung, nghệ thuật, sơ đồ tư duy và hai mẫu tóm tắt.
Nội dung văn bản Chiếc mũ miện dát đá be-rô
Phần dẫn trước đoạn trích cho biết bối cảnh: ông Hôn-đơ, chủ một nhà băng ở Luân Đôn, nhận cầm cố một chiếc mũ miện nạm ba mươi chín viên đá be-rô, vốn là bảo vật quốc gia, và mang về nhà cất giữ. Ngay đêm ấy, ông bắt gặp con trai là A-thơ cầm chiếc mũ đã bị bẻ cong, mất ba viên đá. A-thơ nhất định không giải thích, cảnh sát vào cuộc mà không có kết quả; ông Hôn-đơ tìm đến Sơ-lốc Hôm.
Đoạn trích bắt đầu vào buổi sáng hôm sau. Ông Hôn-đơ đến, tiều tụy vì thêm một nỗi đau: cô cháu gái Me-ry đã bỏ nhà đi, để lại lá thư từ biệt. Hôm bình thản bảo ông viết một tờ chi phiếu rồi trao lại ba viên đá quý. Ông khẳng định A-thơ vô tội, còn thủ phạm là huân tước Gioóc Bơn-queo, kẻ đã quyến rũ Me-ry và cùng cô bỏ trốn. Hôm thuật lại đêm xảy ra vụ án: Me-ry lén đưa chiếc mũ qua cửa sổ cho tình nhân; A-thơ tình cờ chứng kiến, đuổi theo giành lại chiếc mũ trong cuộc vật lộn nhưng không thể nói ra vì muốn che giấu cho người con gái mình yêu. Ông Hôn-đơ bàng hoàng nhận ra mình đã nghi oan cho con.
Vì bản dịch còn bảo hộ, phần này chỉ tóm lược; lời giải các câu hỏi có trong bài soạn cùng tác phẩm.
Thông tin tác giả A-thơ Cô-nan Đoi-lơ
A-thơ Cô-nan Đoi-lơ (Arthur Conan Doyle, 1859 – 1930) là nhà văn người Xcốt-len, vốn là một bác sĩ. Ông học y tại Đại học Ê-đin-bơ-rơ, hành nghề y nhiều năm và bắt đầu viết truyện trong những lúc phòng khám vắng khách.
Sơ-lốc Hôm, nhân vật thám tử nổi tiếng nhất của ông, xuất hiện lần đầu năm 1887 trong Cuộc điều tra màu đỏ. Bộ truyện gồm 56 truyện ngắn cùng 4 tiểu thuyết, tiêu biểu là Dấu bộ tứ, Con chó của dòng họ Ba-xkơ-vin, các tập Những cuộc phiêu lưu của Sơ-lốc Hôm, Những hồi ức về Sơ-lốc Hôm.
Truyện của Cô-nan Đoi-lơ hấp dẫn nhờ những vụ án li kì, những manh mối nhỏ được cài khéo và đặc biệt nhờ phương pháp suy luận của Sơ-lốc Hôm. Ông được xem là một trong những người đặt nền móng cho truyện trinh thám hiện đại.
Thông tin tác phẩm Chiếc mũ miện dát đá be-rô
Các mục dưới đây trả lời những câu hỏi thường gặp khi tìm hiểu đoạn trích.
Xuất xứ và bối cảnh vụ án
Truyện có tên tiếng Anh là The Adventure of the Beryl Coronet, in năm 1892 và nằm trong tập Những cuộc phiêu lưu của Sơ-lốc Hôm. Văn bản SGK trích theo bản dịch in trong Sơ-lốc Hôm toàn tập, là phần cuối của truyện: lúc vụ án đã được Hôm làm sáng tỏ và ông giải thích cho thân chủ.
Thể loại, ngôi kể, phương thức biểu đạt
- Thể loại: truyện trinh thám.
- Ngôi kể: ngôi thứ nhất, người kể là bác sĩ Oát-sân, bạn của Hôm.
- Phương thức biểu đạt chính là tự sự, kết hợp miêu tả và biểu cảm.
Bố cục đoạn trích Chiếc mũ miện dát đá be-rô
Có thể chia đoạn trích thành 4 phần:
- Phần 1 (từ đầu đến lá thư từ biệt của Me-ry): sáng hôm sau, ông Hôn-đơ đến với vẻ tiều tụy và báo tin cháu gái bỏ nhà đi.
- Phần 2 (tiếp theo đến “sự thật đã được phơi bày”): Hôm trao lại ba viên đá quý và khẳng định A-thơ vô tội.
- Phần 3 (tiếp theo đến “một cách tàn nhẫn làm sao!”): Hôm thuật lại diễn biến đêm vụ án, vạch mặt Gioóc Bơn-queo và Me-ry.
- Phần 4 (đoạn lược thuật cuối): cách Hôm tìm ra thủ phạm và chuộc lại đá quý; ông Hôn-đơ xin lỗi con trai.
Nhân vật trong đoạn trích
- Sơ-lốc Hôm: nhân vật chính, thám tử thông minh, bình tĩnh, hiểu lòng người, trọng lẽ phải.
- Ông Hôn-đơ: chủ nhà băng, thân chủ, người cha nóng vội đã nghi oan con trai.
- A-thơ: con trai ông Hôn-đơ, ham chơi nhưng tốt bụng, cao thượng, chịu oan để giữ bí mật cho người mình yêu.
- Me-ry: cháu gái ông Hôn-đơ, bị tình yêu mù quáng biến thành công cụ của kẻ xấu.
- Gioóc Bơn-queo: huân tước, con bạc phá sản, kẻ chủ mưu.
- Oát-sân: người kể chuyện.
Giá trị nội dung
- Ca ngợi tài quan sát, suy luận và lòng chính trực của Sơ-lốc Hôm.
- Đề cao lòng cao thượng của A-thơ; cảnh báo về tình yêu mù quáng và lòng tham của kẻ xấu.
- Gửi bài học về sự thận trọng, lòng tin và sự thấu hiểu giữa những người thân: không nên vội vàng phán xét chỉ dựa vào vẻ bề ngoài.
Giá trị nghệ thuật
- Tình huống bất ngờ, kết thúc lật ngược nhận định ban đầu (người bị nghi là người cứu chiếc mũ).
- Kể theo ngôi thứ nhất qua điểm nhìn của Oát-sân, giữ được sự hồi hộp.
- Lời kể của Hôm vừa là lời giải vụ án vừa là một câu chuyện lồng trong truyện, chặt chẽ và giàu chi tiết.
- Miêu tả tâm lí nhân vật sinh động, nhất là sự thay đổi cảm xúc của ông Hôn-đơ.
Sơ đồ tư duy Chiếc mũ miện dát đá be-rô
Tóm tắt Chiếc mũ miện dát đá be-rô
Hai mẫu dưới đây giúp em nắm nhanh cốt truyện đoạn trích.
Mẫu 1 – Tóm tắt Chiếc mũ miện dát đá be-rô ngắn nhất
Sáng hôm sau ngày nhận điều tra, ông Hôn-đơ đến gặp Sơ-lốc Hôm với tin cháu gái Me-ry bỏ nhà đi. Hôm trả lại ba viên đá quý đã chuộc về và cho biết A-thơ vô tội: chính Me-ry đã lấy chiếc mũ đưa cho tình nhân là huân tước Gioóc Bơn-queo, còn A-thơ giành lại chiếc mũ nhưng im lặng để giữ thể diện cho cô. Ông Hôn-đơ ân hận vì đã nghi oan con.
Mẫu 2 – Tóm tắt Chiếc mũ miện dát đá be-rô theo diễn biến
Ông Hôn-đơ, người cất giữ chiếc mũ miện quý, bắt gặp con trai A-thơ cầm chiếc mũ đã thiếu ba viên đá nên nhờ Hôm điều tra. Sáng hôm sau, ông đến trong bộ dạng tiều tụy vì cháu gái Me-ry đã bỏ đi. Hôm bảo ông viết chi phiếu bốn nghìn bảng rồi đặt ba viên đá lên bàn. Ông giải thích: Gioóc Bơn-queo, một kẻ bạc tình, đã dụ Me-ry trao chiếc mũ cho hắn qua cửa sổ; A-thơ thấy, đuổi theo, giằng co với hắn và giành lại được chiếc mũ, nhưng vì thương Me-ry mà không nói ra. Hôm đã lần theo dấu chân trên tuyết, mua lại đôi giày của Bơn-queo để đối chiếu và chuộc lại đá quý. Ông Hôn-đơ vội đi xin lỗi con trai.
Lời kết
Chiếc mũ miện dát đá be-rô là một vụ án tiêu biểu cho tài phá án nhanh và sâu sắc của Sơ-lốc Hôm. Khi học, em cần nắm bối cảnh vụ án, các manh mối then chốt, tính cách những nhân vật chính và tác dụng của ngôi kể thứ nhất.
Xem thêm:
- Mục lục Ngữ văn 9 Chân trời sáng tạo
- Soạn bài Tình yêu và thù hận (Ngữ văn 9 Chân trời sáng tạo tập 2)