Soạn bài Chiếc mũ miện dát đá be-rô (Cô-nan Đoi-lơ) – Ngữ văn 9 Chân trời sáng tạo

Theo em, một thám tử cần có những phẩm chất gì?

Trả lời:

• Óc quan sát tinh tường, nhận ra những chi tiết nhỏ mà người khác bỏ qua.
• Khả năng suy luận logic, liên kết manh mối để đi đến kết luận.
• Kiến thức rộng ở nhiều lĩnh vực (khoa học, tâm lí, pháp luật, đời sống).
• Bình tĩnh, kiên nhẫn, dũng cảm khi đối mặt nguy hiểm.
• Trung thực, công tâm, có tinh thần bảo vệ lẽ phải và người vô tội.

Điều gì xảy ra với Me-ry?

Trả lời:

Dự đoán: Me-ry đã bỏ nhà ra đi, để lại lá thư từ biệt bác. Lời lẽ trong thư (cảm thấy mình gây rắc rối, không còn thấy vui khi ở trong nhà bác, đã lo liệu xong tương lai, xin đừng tìm) gợi ra rằng cô có liên quan đến vụ mất đá quý và đã đi theo một người nào đó. Đọc tiếp, ta biết cô bỏ trốn cùng huân tước Gioóc Bơn-queo.

Dựa vào đâu mà Hôm khẳng định điều này?

Trả lời:

Hôm khẳng định Me-ry đã thông đồng với Gioóc Bơn-queo và đưa chiếc mũ cho hắn dựa vào:

• Những vết chân lún sâu trong tuyết ngay dưới khung cửa sổ trông ra lối dẫn tới chuồng ngựa, chứng tỏ có người đứng chờ ở đó khá lâu.
• Những dấu vết chân trần của A-thơ và dấu giày của kẻ lạ trên tuyết, cho thấy một cuộc rượt đuổi và giằng co.
• Việc Me-ry đã kể chuyện cô hầu hẹn hò người yêu để đánh lạc hướng, và việc cô bỏ đi ngay sau đó.
• Hiểu biết của Hôm về bản chất của Bơn-queo: một con bạc phá sản, kẻ không có lương tâm, chuyên dùng lời đường mật với phụ nữ.
• Lời xác nhận của A-thơ khi Hôm kể lại sự việc cho anh nghe.

Nêu nội dung bao quát của văn bản.

Trả lời:

Văn bản kể lại phần kết của vụ mất đá quý trên chiếc mũ miện: thám tử Sơ-lốc Hôm trả lại ba viên đá cho ông Hôn-đơ, chứng minh con trai ông là A-thơ vô tội, vạch mặt thủ phạm thực sự là huân tước Gioóc Bơn-queo cùng sự tiếp tay của Me-ry. Qua đó, truyện ca ngợi tài phá án của Hôm và gửi gắm bài học về lòng tin, sự cảnh giác và sự cao thượng.

Xác định một số chi tiết thể hiện manh mối quan trọng của vụ án, phân tích ý nghĩa của các chi tiết đó trong quá trình khám phá vụ án của thám tử Sơ-lốc Hôm.

Trả lời:

Nhân vật Sơ-lốc Hôm thể hiện những đặc điểm gì của nhân vật chính trong truyện trinh thám? Làm rõ ý kiến của em bằng những chi tiết trong văn bản.

Trả lời:

• Quan sát tỉ mỉ, suy luận sắc bén: từ dấu chân trên tuyết, Hôm dựng lại chính xác mọi hành động của ba người trong đêm vụ án.
• Hành động quyết đoán, linh hoạt: ông cải trang thành kẻ lang thang, mua lại giày của Bơn-queo, buộc hắn khai ra và chuộc lại ba viên đá chỉ trong một đêm.
• Bình tĩnh, làm chủ tình huống: ông thong thả dùng bữa sáng, bảo thân chủ viết chi phiếu rồi mới đặt ba viên đá lên bàn.
• Hiểu lòng người, giàu tình người: ông nói chuyện với A-thơ, hiểu vì sao anh im lặng; ông đòi ông Hôn-đơ một lời xin lỗi chân thành với con trai.

Đó đều là những phẩm chất tiêu biểu của một thám tử, nhân vật trung tâm đi tìm sự thật trong truyện trinh thám.

Các yếu tố không gian, thời gian có tác động như thế nào đến quá trình phá án của Hôm?

Trả lời:

• Không gian: ngôi nhà của ông Hôn-đơ với hành lang, phòng thay đồ, cửa sổ nhìn ra lối đi đến chuồng ngựa; bên ngoài là nền tuyết phủ. Tuyết giữ lại nguyên vẹn dấu chân, trở thành tấm bản đồ để Hôm đọc diễn biến vụ án. Cấu trúc ngôi nhà giúp lí giải vì sao Me-ry có thể lén đưa chiếc mũ ra ngoài và A-thơ có thể nấp sau rèm quan sát.
• Thời gian: mọi việc diễn ra lúc nửa đêm, khi mọi người đã ngủ, nên kẻ gian dễ hành động; ánh trăng giúp A-thơ nhận ra bóng đen của kẻ lạ. Hôm phá án rất nhanh, chỉ trong khoảng một ngày đêm, khi dấu vết trên tuyết còn rõ và đá quý chưa bị tẩu tán đi xa, nhờ vậy chuộc được ba viên đá.

Xác định đâu là lời của người kể chuyện, đâu là lời của nhân vật và tác dụng của chúng trong đoạn trích được dẫn (đoạn Oát-sân xuống ăn sáng và Hôm nói về cuộc hẹn).

Trả lời:

• Lời người kể chuyện: đoạn Oát-sân xưng “tôi”, kể việc không biết mấy giờ Hôm mới về, sáng hôm sau thấy anh đang uống cà phê, đọc báo, trông tươi tỉnh; và cụm từ dẫn lời “anh nói”.
• Lời nhân vật: câu Hôm xin lỗi vì đã ăn sáng trước và nhắc cuộc hẹn sớm với thân chủ.
• Tác dụng: lời người kể dẫn dắt, miêu tả bối cảnh và trạng thái của Hôm (vẻ tươi tỉnh hé lộ rằng anh đã giải xong vụ án), tạo sự tò mò; lời nhân vật thể hiện trực tiếp phong thái ung dung, chủ động của thám tử. Sự đan xen hai loại lời làm cho câu chuyện tự nhiên, sinh động.

Câu chuyện được kể lại bằng lời của ai? Nhận xét về việc sử dụng lời kể của nhân vật này đối với nội dung câu chuyện.

Trả lời:

Người kể chuyện là bác sĩ Oát-sân, bạn và trợ thủ lâu năm của Hôm. Cách kể này có nhiều tác dụng:

• Oát-sân là người chứng kiến nhưng không biết trước lời giải, nên người đọc cùng ông hồi hộp chờ đợi; bí ẩn được giữ cho đến khi Hôm giải thích.
• Qua cái nhìn ngưỡng mộ của Oát-sân, tài năng của Hôm được tôn lên một cách khách quan, không phải tự khen.
• Lời kể ngôi thứ nhất tạo cảm giác chân thực như một ghi chép về vụ án có thật.

Thám tử Sơ-lốc Hôm cho rằng A-thơ là chàng trai cao thượng, hào hiệp vì đã giấu cha về việc thấy Me-ry lấy chiếc mũ miện để đưa cho Gioóc Bơn-queo. Em có đồng ý với nhận xét đó không? Vì sao?

Trả lời:

Gợi ý: Em đồng ý. A-thơ đã liều mình, chân trần chạy trên tuyết, vật lộn với Bơn-queo để giành lại chiếc mũ, cứu danh dự và tài sản cho cha. Khi bị cha mắng chửi và nghi oan, anh vẫn im lặng vì không muốn phơi bày lỗi lầm của Me-ry, người anh yêu, dù cô không xứng đáng. Anh chấp nhận chịu tiếng xấu thay cho người khác: đó là sự cao thượng.

Tuy vậy, em cũng nghĩ sự im lặng ấy có mặt chưa hợp lí: nó khiến cha anh đau khổ, khiến cuộc điều tra khó khăn hơn và suýt để kẻ gian thoát tội. Nếu anh nói ra sự thật một cách tế nhị, có lẽ mọi việc đã được giải quyết sớm hơn. Cao thượng là phẩm chất đáng quý, nhưng cũng cần đi cùng sự tỉnh táo.