Bỏ qua tới nội dung
Thư viện văn học số
Tra chính tả
Lớp mấy?

Truyện dân gian: Xứng tài đối đáp

Truyện dân gian·Khoảng 1.500 từ·7 phút đọc·Kể lại: Mavrick Nguyễn

Xứng tài đối đáp là một hồi trong chuỗi truyện Trạng Lợn (Chung Nhi): ở nhà Bùi tướng công, Chung Nhi thấy vế đối “Bát đao phân mễ phấn” của tiểu thư Phấn Khanh, chỉ viết bừa chữ “Chung” mà nàng lại tưởng chàng đối rất chỉnh.

Khi lên kinh đi thi, tình cờ Trạng Lợn (tên thật là Chung Nhi) làm quen được Bùi tướng công, tướng công có ý ngắm chàng làm rể bèn mở tiệc khoản đãi.

Canh khuya tàn cuộc, người nhà Bùi tướng công đưa Chung Nhi vào thư phòng nghỉ, chợt trông thấy trên tường có một vế câu đối: “Bát đao phân mễ phấn”, bốn chữ trên là từ chữ “Phấn” mà ra. Phấn Khanh viết mấy chữ này có ngầm thách những chàng trai đến hỏi nàng đối lại, nhằm “sát hạch” tài ba của ý trung nhân.

Chung Nhi nhìn năm chữ ấy, đọc thấy chữ “Phấn”, biết đó là tên của tiểu thư, sẵn trên án có nghiên bút, cũng viết một chữ thật to tên mình là “Chung” vào. Viết xong chàng quẳng bút lăn kềnh ra ngủ, không còn biết trời đất là gì.

xứng tài đối đáp
Xứng tài đối đáp

Đến sáng, Phấn Khanh vào trông thấy chữ “Chung”, cho rằng Chung Nhi đã đối là: “Thiên lý trọng kim chung”, bốn chữ này là từ chữ “Chung” mà ra. Nghĩa đen cả hai vế câu đối là:

“Tám đao chia hột gạo”, “Nghìn dặm nặng chuông vàng”, Chỉnh quá! Chỉnh quá! Nàng nức nở khen hay, cho là tài Chung Nhi đáng bậc khôi nguyên.

Bùi tướng công truyền gia nhân bày tiệc ở Thủy đình trên hồ bán nguyệt, cho tiểu thư một số vàng để biếu Chung Nhi làm lễ tiễn hành. Nàng lại đưa cho Chung Nhi một phong thư chúc chàng thượng lộ bình an.

Chung Nhi lên đường lòng mừng rỡ vô cùng. Nàng Phấn Khanh cũng đi theo tiễn mấy dặm đường mới quay trở lại.

Theo phép chiết tự, chữ Phấn – tên nàng con gái Bùi tướng công – là do chắp chữ Phân và chữ Mễ mới thành; nàng lại chia chữ Phân ra làm hai chữ: chữ Bát, chữ Đao chắp vào chữ Mễ đặt ra thành một vế đối. Còn chữ Chung tách ra theo phép chiết tự thành: Thiên + Lý = Trọng, ghép với chữ Kim thành chữ Chung, cũng là một vế đối rất chỉnh về luật, về chữ và về nghĩa.

Lời giải thích phép chiết tự ở cuối truyện cho thấy cái hay của cặp câu đối, cũng là cái may buồn cười của Trạng Lợn trong Xứng tài đối đáp.

Ý nghĩa truyện Xứng tài đối đáp

Một chữ viết bừa thành vế đối chỉnh

Chung Nhi không hiểu vế đối, chỉ thấy chữ “Phấn” là tên tiểu thư nên viết tên mình là chữ “Chung” bên cạnh. Phấn Khanh lại đọc ra cả một vế đối hoàn chỉnh. Tiếng cười nằm ở khoảng cách giữa sự vô tình của người viết và trí tưởng tượng của người đọc: người giỏi chữ tự gán cho kẻ dốt cái tài mà hắn không hề có.

Nghệ thuật chiết tự

Truyện là một ví dụ đẹp về lối chơi chữ chiết tự của chữ Hán. Chữ Phấn (粉) gồm chữ Phân (分) và chữ Mễ (米); chữ Phân lại tách được thành Bát (八) và Đao (刀): “Bát đao phân mễ phấn”. Chữ Chung (鍾) gồm Kim (金) và Trọng (重); chữ Trọng tách thành Thiên (千) và Lý (里): “Thiên lý trọng kim chung”. Hai vế đối nhau cả về cách tách chữ lẫn về nghĩa.

Định mệnh dành sẵn cho Trạng Lợn

Vế đối hôm nay sẽ trở lại cứu Trạng sau này: ở hồi “Chân Trạng Nguyên”, nhà vua ra đúng câu “Thiên lý trọng kim chung”, và Trạng đối lại bằng câu của Phấn Khanh. Cái may của Trạng Lợn được người kể sắp đặt có trước có sau, khiến chuỗi truyện vừa buồn cười vừa chặt chẽ.

Nguồn gốc truyện Xứng tài đối đáp

Đây là một hồi trong truyện Trạng Lợn, nhân vật tục truyền tên thật là Dương Đình Chung. Đoạn câu đối chiết tự này có trong bản “Truyện Trạng Lợn” khuyết danh trên vi.wikisource; trên đó còn bản “Trạng Lợn” 19 hồi của Mộng Quế Thư Hiên ghi năm 1920.

Chuỗi truyện Trạng Lợn

Các hồi truyện Trạng Lợn trên Văn VN, xếp theo thứ tự diễn biến:

  1. Gốc tích Trạng Lợn: cha mẹ Chung Nhi, thầy Tả Ao đặt đất
  2. Bắt trộm: bỏ nhà đi, nằm mê đuổi được trộm
  3. Làm thơ: gặp Bùi tướng công và tiểu thư Phấn Khanh
  4. Xứng tài đối đáp (bài này): chữ “Chung” thành vế đối
  5. Trạng gặp người Tiên: được ông lão dạy phép bói
  6. Trạng lợn xem bói: mở hàng bói ở kinh
  7. Quýt làm Cam chịu: tìm đôi vòng ngọc của công chúa
  8. Cứu vua: cõng hoàng đệ chạy thoát khi kinh thành binh biến
  9. Chân Trạng Nguyên: được vua ban danh Trạng Nguyên
  10. Đoạn kết: về trí sĩ, gặp lại ông thầy ở bãi Tự Nhiên

Học sinh tìm hiểu thêm về câu đối và lối chơi chữ: Chàng Rể hay chữ, Đối đáp với Đoàn Thị Điểm.

Câu hỏi thường gặp

Câu đối “Bát đao phân mễ phấn” nghĩa là gì?

Nghĩa đen là “tám đao chia hột gạo”; đây là câu chiết tự chữ Phấn (tên tiểu thư), gồm Bát, Đao thành chữ Phân, thêm chữ Mễ thành chữ Phấn.

Chung Nhi đối lại thế nào?

Chàng chỉ viết chữ “Chung” (tên mình); Phấn Khanh hiểu đó là vế “Thiên lý trọng kim chung” (nghìn dặm nặng chuông vàng), chiết tự chữ Chung.

Vietnammm
VJOL
Lu88
https://sunwin.vision/
hitclub
hitclub
manclub
zowin
yo88
cakhiatv
xoilac
gavangtv
trực tiếp bóng đá
xoilac tv
xoilac tv
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
xem bóng đá trực tiếp
socolive
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
thapcamtv
90phut
luongsontv
Socolive
Cakhiatv
Tiếu lâm tv
90phut
Thapcamtv
Luongsontv
sunwin
hitclub
go88
lô đề uy tín
https://hitclub3.jp.net/
kqbd
7m
789club
b52
bomwin
https://trangcacuocbongda.bio/
iwin
vaobet
hitclub
https://tylekeonhacai.top/
https://sunwinn.za.com/
https://go881.jp.net/
7m
game bài đổi thưởng
Rikvip
kèo nhà cái
rikvip
game bài đổi thưởng
kèo nhà cái
hitclub
sunwin
789club
Kèo nhà cái
b52 club
b52 club
sunwin
kèo nhà cái
kèo bóng đá hôm nay
cá cược bóng đá
cakhiatv
socolive
Kèo nhà cái
game bài
Go88
Hitclub
Nhà cái uy tín
Bongdalu
iwinclub
rikvip
go88
sunwin
789club
b52
kèo nhà cái
kqbd
b52 club
ok9
https://fly88h.com/
tỷ lệ bóng đá hôm nay
tỷ lệ bóng đá hôm nay
Twin68
new88
new88
Xóc đĩa
ww88
tylekeonhacai
https://tylekeonhacai.co.com/
sin88
V9bet
nổ hũ
hitclub
Game bài 789club
BongdaNET
keonhacai5
Game bài 789club
7m
sun win
https://lucky88.us/
8xbet
Sunwin
Game Go88
sunwin
https://keonhacai5.us.org/
B52 CLUB
Hit Club
https://keonhacai.gb.net/
kèo nhà cái
Iwin68
dn88
go8
cakhiatv
xôi lạc tv
socolive
bóng đá tv
lv88
gg88
https://vuaxocdia.me/
JBO
CakhiaTV
Socolive
b52club
nổ hũ
lô đề online
https://mm88.blog/
88xx
au88
sc88
go8
go99
mb88
mu88
new88
bet88
tỷ lệ kèo
kèo nhà cái
Go88
nowgoal
tỷ lệ kèo bóng đá anh
https://keonhacai6.io/
Luck8
B29
Rikvip
B52club
hitclub
bet168
w 88
Kqbd
ee88
kèo bóng đá
sunwin
f168
uu88
rikvip
xocdia88
Tài xỉu online
188bet
kqbd
sonclub
alo789
xóc đĩa online
88vin
bay789
kwin
sunwin
https://sunwin35.io/
mu88
sunwin
https://sunwins.eu.com
hitclub
Game bài đổi thưởng
v9bet
go88
b52 club
https://98win.kiwi/
au88
B52club
https://sunwinkt.com/
AE888
Sunwin
go88
go88
e39
kqbd
Socolive TV
B33
Go88
link tải sunwin
kèo nhà cái
hit club
Keonhacai
febet
kèo nhà cái 5
https://keonhacaim88.info/
https://keonhacaim88.info/
kèo nhà cái
go88
B52
kèo nhà cái
kèo nhà cái
kết quả bóng đá
789bet
cakhiatv
trực tiếp bóng đá
Sunwin
sunwin
ok9
789Club
Sumclub
Xóc đĩa
Sunwin
sun win
bet88
u88
cm88
Tai xiu
go 88
https://sunwinvy.com/
xoilactv
http://taixiuonline.markets/
go 88
23win
game bai doi thuong
tài xỉu 789club
Tỷ lệ kèo
kèo nhà cái
Hitclub
https://vuaxocdia.me/
Sunwin
hitclub
789club
trực tiếp bóng đá socolive
cm88
tỷ lệ kèo
kèo nhà cái uy tín
tỷ lệ kèo
nhận định bóng đá
Sunwin
kqbd
Xóc đĩa
cm88
kèo nhà cái
cá cược bóng đá
789WIN
tỷ lệ kèo nhà cái
hitclub
kèo nhà cái
789Club
Nhà cái Xocdia88
sunwin
HITCLUB
đánh đề online
qq8876 net
tg88
kubet
fv88
68gamebai
Sunwin
Socolive
tỷ lệ kèo
kết quả bóng đá
sunwin
ta88
https://go88n.co/
kèo bóng đá hôm nay
kèo nhà cái
hello88
hitclub
KÈO NHÀ CÁI
XÓC ĐĨA ONLINE
lô đề trực tuyến
đánh bài
kèo nhà cái 5
Xóc đĩa
tỷ lệ kèo nhà cái
Kèo nhà cái
game bài đổi thưởng
https://ae888.co.com/
bắn cá đổi thưởng
au88
https://789betlove.com/
rikvip
hitclub
sunwin
lô đề online
Exness
kubet
GG88 COM
kết quả bóng đá
FB88
fb88
kèo nhà cái
kèo nhà cái
lô đề online
hitclub
go88
Tải go88
go88
hitclub
hit club
KQBD
Vb88
X8
tỷ lệ kèo
s666
s66
kèo nhà cái 5