Từ đồng nghĩa với tác động sát nhất là ảnh hưởng; mạnh hơn là chi phối, có chủ ý xen vào là can thiệp. Khi nói văn chương chạm tới lòng người, có thể đổi sang lay động. Tác động không có từ trái nghĩa trực tiếp; muốn nói phía ngược, ta dùng “chịu tác động” hoặc “đứng ngoài”.
| Đồng nghĩa | ảnh hưởng, chi phối (mức mạnh), can thiệp (có chủ ý), lay động (cảm xúc) |
| Trái nghĩa | không có cặp trực tiếp; đối theo vai: chịu tác động |
| Loại từ | động từ (gây biến đổi cho đối tượng) và danh từ (điều gây biến đổi) |
Tác động lặp trong bài văn: thay theo đối tượng chịu tác động
| Từ thay | Khác tác động ở đâu | Câu hợp |
|---|---|---|
| ảnh hưởng | gần như trùng, trung tính | thời tiết ảnh hưởng đến mùa màng |
| chi phối | mạnh tới mức điều khiển | đồng tiền chi phối suy nghĩ của hắn |
| can thiệp | xen vào việc của người khác, có mục đích | thầy can thiệp khi hai bạn cãi nhau |
| lay động | chỉ dùng cho cảm xúc, giọng văn mềm | câu thơ lay động người đọc |
Tác dụng thì khác: đó là kết quả của tác động, như “thuốc đã có tác dụng”. Còn với tương tác, hai phía tác động qua lại, xem tương tác khác tác động thế nào. Bảng chia vai danh từ, động từ của chữ gần nhất nằm ở các từ thay cho ảnh hưởng.
Tác động có từ trái nghĩa hay không?
Không có từ trái nghĩa với tác động theo đúng nghĩa, vì đây là quan hệ một bên làm, một bên chịu:
- chịu tác động, bị tác động: đổi vai, không phải trái nghĩa.
- đứng ngoài, để mặc: theo ngữ cảnh, ý là không xen vào.
Thế nào mới tính là cặp trái nghĩa, có ở bài về từ trái nghĩa.
Câu mẫu với tác động, chi phối, lay động
- Tiếng ồn kéo dài tác động xấu đến giấc ngủ của trẻ.
- Đừng để lời bàn tán chi phối quyết định của mình.
- Bài thơ lay động em bằng hình ảnh người mẹ đội nón ra đồng.
- Khi thấy bạn bị bắt nạt, Hùng đã can thiệp kịp thời.
Hỏi đáp về chữ tác động
Đồng nghĩa với tác động là gì?
Ảnh hưởng là từ thay được nhiều nhất. Chi phối, can thiệp, lay động chỉ thay được trong từng hoàn cảnh nêu ở bảng.
Tác động và ảnh hưởng có giống hệt nhau không?
Gần như vậy. Tác động nhấn vào lực gây ra; ảnh hưởng còn có nghĩa uy tín, sức nặng mà tác động không có.