Từ đồng nghĩa với phù hợp là thích hợp, hợp, ăn khớp, ăn nhập; trong kĩ thuật hay dùng tương thích. Phù hợp không có một từ trái nghĩa đơn cố định. Cách nói thông dụng nhất là “không phù hợp”; theo ngữ cảnh, trái nghĩa với phù hợp có thể là mâu thuẫn, trái ngược, lạc lõng, vênh.
| Đồng nghĩa | thích hợp, hợp, ăn khớp, ăn nhập, tương thích |
| Trái nghĩa | theo ngữ cảnh: mâu thuẫn, trái ngược, lạc lõng, vênh |
| Nghĩa gốc | hai thứ khớp với nhau, hợp với nhau (thường đi với “với”) |
Thích hợp, ăn khớp, ăn nhập: mỗi từ ghép đôi theo cách riêng
| Từ | Sắc thái | Dùng khi |
|---|---|---|
| thích hợp | đáp ứng đúng yêu cầu, điều kiện | thời điểm, khí hậu, phương pháp |
| hợp | ngắn gọn, giọng nói thường ngày | áo hợp dáng, hai bạn hợp tính |
| ăn khớp | các phần khít vào nhau, không lệch | lời khai, số liệu, kế hoạch |
| ăn nhập | hay đứng trong câu phủ định | “chẳng ăn nhập gì với đề bài” |
| tương thích | thuật ngữ kĩ thuật | phần mềm, linh kiện, thiết bị |
Vừa vặn chỉ thay được khi nói kích cỡ. Xứng đáng không cùng nghĩa: đó là đáng được nhận, không phải khớp nhau.
Không phù hợp còn nói được bằng chữ gì?
- Lời nói và việc làm không khớp: mâu thuẫn.
- Hai ý kiến, hai kết quả đi ngược chiều: trái ngược.
- Một người, một vật đặt sai chỗ: lạc lõng, cảm giác được tả kĩ ở bài về nỗi lạc lõng giữa đám đông.
- Hai con số lệch nhau, giọng khẩu ngữ: vênh.
Đây là đối lập theo ngữ cảnh, không phải cặp trái nghĩa cố định kiểu cao – thấp. Muốn biết vì sao, xem lại khái niệm cặp từ trái nghĩa.
Phù hợp nói chuyện khớp với hoàn cảnh, còn đúng đắn là khớp với lẽ phải; các chữ thay và nhóm sai lầm đối lại có ở đồng nghĩa, trái nghĩa với đúng đắn.
Đặt câu với phù hợp, thích hợp và mâu thuẫn
- Chiếc bàn gấp này phù hợp với căn phòng nhỏ.
- Tháng ba là thời điểm thích hợp để gieo hạt đậu.
- Lời khai của hai nhân chứng không ăn khớp với nhau.
- Bạn ấy hứa một đằng làm một nẻo, lời nói mâu thuẫn với việc làm.
Câu hỏi quanh chữ phù hợp
Đồng nghĩa với phù hợp là từ nào?
Thích hợp, hợp, ăn khớp, ăn nhập; nói về máy móc thì tương thích.
Phù hợp và thích hợp có thay nhau được không?
Phần lớn câu thay được. Riêng khi so hai thứ với nhau (“nội dung phù hợp với hình thức”), phù hợp tự nhiên hơn.
Trái nghĩa với phù hợp là gì?
Thường nói “không phù hợp”; theo ngữ cảnh là mâu thuẫn, trái ngược, lạc lõng.