Phong cách sáng tác của Xuân Diệu vừa tinh tế vừa sôi nổi: một cái tôi khát sống, khát yêu, luôn sợ thời gian trôi qua, được nói bằng những cảm giác và nhịp điệu mới mẻ chưa từng có trong thơ Việt. Chính phong cách ấy làm nên người mà bạn đọc vẫn quen gọi là “ông hoàng thơ tình”.
Phong cách sáng tác của Xuân Diệu – Tinh tế, nồng nàn
Xuân Diệu (1916 – 1985) là một trong những gương mặt tiêu biểu nhất của phong trào Thơ mới, tác giả hai tập Thơ thơ (1938) và Gửi hương cho gió (1945). Có thể nhận ra phong cách thơ ông qua mấy điểm:
- Một cái tôi cá nhân được khẳng định mạnh mẽ, đắm say với cuộc đời, tuổi trẻ và tình yêu, khác hẳn cái “ta” chung của thơ cũ.
- Ý thức gay gắt về thời gian: vì yêu đời nên ông sợ mọi thứ phai tàn, từ đó có giọng thơ “vội vàng”, muốn níu giữ, muốn tận hưởng từng khoảnh khắc. Bài Vội vàng là ví dụ rõ nhất.
- Chủ đề ông viết nhiều nhất là tình yêu, mùa xuân và tuổi trẻ; thiên nhiên trong thơ ông cũng tình tứ như người đang yêu.
- Lối cảm nhận bằng mọi giác quan: ông “nếm”, “ngửi”, “nghe” cảnh vật, dùng nhiều phép chuyển đổi cảm giác, những kết hợp từ lạ và cách ngắt nhịp mới.
- Có khi thơ ông rực rỡ, nồng nàn, có khi lại trầm buồn, cô đơn; hai giọng ấy song song trong cả hai tập thơ trước Cách mạng.
Hai câu mở đầu bài Vội vàng cho thấy cái tôi muốn níu giữ thời gian ấy:
Tôi muốn tắt nắng đi
Cho màu đừng nhạt mất;
Nguồn gốc hình thành phong cách sáng tác Xuân Diệu
Lý do lớn nhất khiến thơ Xuân Diệu đi sâu vào lòng người là chính tính cách và nội tâm của ông. Ông yêu đời đến cuồng nhiệt nhưng cũng mang nỗi cô đơn và nỗi lo âu trước sự hữu hạn của đời người; mâu thuẫn ấy tạo nên một Xuân Diệu phong cách sáng tác không giống ai.
Ngoài ra, thơ Xuân Diệu chịu ảnh hưởng rõ của văn học Pháp, nhất là thơ lãng mạn và tượng trưng, ở cách cảm nhận và cách tổ chức câu thơ. Nhưng ông vẫn giữ được hồn Việt, nhiều bài như Thơ duyên, Đây mùa thu tới vẫn đượm vẻ đẹp cổ điển.
Sau Cách mạng tháng Tám, giọng thơ ông chuyển sang ca ngợi cách mạng, đất nước, đời sống mới, với các tập Ngọn quốc kỳ, Riêng chung, Mũi Cà Mau – Cầm tay… Ông còn là nhà phê bình thơ cổ điển nhiệt thành, đọc thơ người khác bằng con mắt của người làm thơ.
Đánh giá của giới văn nghệ sĩ về phong cách thơ Xuân Diệu
Những nhận định có nguồn rõ ràng về Xuân Diệu phần lớn đến từ Thi nhân Việt Nam (1942) của Hoài Thanh và Hoài Chân:
- Hoài Thanh gọi ông là người “mới nhất trong các nhà thơ mới”, và nói thêm rằng vì thế chỉ những người còn trẻ mới thích đọc Xuân Diệu, “mà đã thích thì phải mê”.
- Cũng trong sách ấy, Hoài Thanh viết: “Thơ Xuân Diệu còn là một nguồn sống rào rạt chưa từng thấy ở chốn nước non lặng lẽ này.” Đoạn viết về Xuân Diệu này nay được học trong sách Ngữ văn 12 Chân trời sáng tạo.
- Thế Lữ, người đi trước trong Tự Lực văn đoàn, sớm nhận ra tài năng của ông: theo nhà nghiên cứu Vương Trí Nhàn, Thế Lữ đã cho đăng nhiều bài trong Thơ thơ trên báo Ngày nay và tự tay viết lời tựa khi tập thơ được in.
Kết luận
Phong cách sáng tác của Xuân Diệu mang cốt cách riêng của ông mà khó ai bắt chước được. Với người yêu văn học Việt, ông vẫn là “ông hoàng thơ tình” với những bài thơ được nhiều thế hệ chép tay, học thuộc.
Xem thêm:
- Tại sao Xuân Diệu được mệnh danh là ông hoàng thơ tình yêu?
- Nhà thơ Xuân Diệu nhận xét về Nguyễn Khuyến như thế nào?
- Tập thơ đầu tay của xuân diệu là gì? Những tác phẩm tiêu biểu của ông.
- Tuyển tập các tác phẩm thơ Xuân Diệu về tình yêu hay nhất.
- Tiểu sử đầy đủ: tác giả Xuân Diệu, từ Gò Bồi, Trảo Nha đến thi đàn Thơ mới.