Từ đồng nghĩa với hay tùy nghĩa: khen phim, bài hát thì có hấp dẫn, lôi cuốn, đặc sắc; nói việc lặp lại thì có năng, thường; nối hai khả năng thì có hoặc, hay là. Trái nghĩa với hay ở nghĩa khen là dở; ở nghĩa “thường” là ít khi, hiếm khi.
| Đồng nghĩa | hấp dẫn, lôi cuốn, đặc sắc (khen); năng, thường (tần suất); hoặc, hay là (kết từ) |
| Trái nghĩa | dở, nhạt (khen – chê); ít khi, hiếm khi (tần suất); kết từ hay không có trái nghĩa |
Hay để khen, để đếm số lần, để nối: chọn từ thay nào?
| Nghĩa của hay | Từ thay | Sắc thái, dùng khi |
|---|---|---|
| khen (bộ phim hay) | hấp dẫn, lôi cuốn, đặc sắc | hấp dẫn, lôi cuốn nói sức kéo người xem; đặc sắc nhấn vào nét riêng |
| có hiệu quả (thuốc hay) | hiệu quả | cách làm, phương thuốc |
| tần suất (hay về quê) | năng, thường | năng hơi khẩu ngữ (“năng về thăm bà”); thường trung tính |
| kết từ (đi hay ở) | hoặc, hay là | hoặc hợp câu kể, văn bản; hay là hợp câu hỏi |
“Hát hay” gần “hát giỏi”, nhưng không ai nói “bộ phim giỏi”. Thú vị gần hay ở nghĩa khen; các nấc của nó có ở bài so sánh lí thú, hấp dẫn với thú vị.
Dở, ít khi: hai hướng đối lại với hay
Dở là trái nghĩa từ điển của hay: hát dở, phim dở, nước cờ dở. Mức chê nhẹ hơn là nhạt: bộ phim hơi nhạt. Dở cũng đối với giỏi; khác biệt giữa kém, dốt, dở có trong bài đồng nghĩa, trái nghĩa với giỏi.
Đối lại “hay về quê” là ít khi, hiếm khi về quê. Kết từ hay chỉ nối hai khả năng nên không có trái nghĩa.
Câu mẫu với ba nghĩa của hay
- Bộ phim hấp dẫn đến mức cả nhà xem quên cả cơm tối.
- Bài hát thì hay, nhưng tối nay ca sĩ hát hơi dở.
- Hồi nhỏ em năng sang nhà bà ngoại; lên thành phố rồi thì hiếm khi về.
- Mai cậu đi xe buýt hoặc đi bộ đều kịp giờ.
- Con muốn ăn phở hay là ăn bún?
Thắc mắc quanh chữ hay
Từ đồng nghĩa với từ hay là những từ nào?
Hấp dẫn, lôi cuốn, đặc sắc (khen); năng, thường (tần suất); hoặc, hay là (kết từ).
Trái nghĩa với hay là gì?
Dở, ở nghĩa khen – chê; ít khi, hiếm khi, ở nghĩa tần suất.
Hay và hoặc dùng khác nhau chỗ nào?
Câu hỏi quen dùng hay (“Trà hay cà phê?”); câu kể, văn bản hành chính hợp với hoặc.