Từ đồng nghĩa với chất lượng (danh từ) là phẩm chất, phẩm cấp, và trong khẩu ngữ là chữ “chất” (món này có chất). Khi chất lượng được dùng như tính từ khen (hàng chất lượng), nó gần với tốt, xịn. Từ trái nghĩa với chất lượng theo cách khen ấy là dỏm, rởm, kém chất lượng; còn số lượng chỉ là vế đối trong cặp phạm trù.
| Đồng nghĩa | phẩm chất, phẩm cấp, chất (danh từ); tốt, xịn (nghĩa khen) |
| Trái nghĩa | dỏm, rởm, kém chất lượng; vế đối: số lượng |
| Nghĩa gốc | danh từ: cái làm nên phẩm chất, giá trị của sự vật. Xem chất lượng khác số lượng ở đâu |
Phẩm chất, phẩm cấp hay chữ chất: đổi chất lượng sao cho vừa
| Từ | Sắc thái | Dùng khi nào |
|---|---|---|
| phẩm chất | với đồ vật thì hơi cũ, nay hay dùng cho người | gạo phẩm chất tốt; phẩm chất đạo đức |
| phẩm cấp | chuyên môn, chỉ hạng chất lượng | chè được chia nhiều phẩm cấp |
| chất | khẩu ngữ, trẻ, ý khen | giọng hát có chất |
| tốt, xịn | tính từ; xịn là khẩu ngữ | đôi giày xịn, vải tốt |
Phẩm chất của người (trung thực, dũng cảm) không đổi thành chất lượng được, và không ai nói “phẩm chất giảng dạy”. Ranh giới hai chữ được tách kĩ ở bài về phẩm chất.
Hàng dỏm, hàng rởm và cặp chất lượng – số lượng
Danh từ chất lượng không có một từ trái nghĩa đơn. Người ta nói chất lượng thấp, kém chất lượng; trong khẩu ngữ là dỏm, rởm (hàng rởm, đồ dỏm), đối với hàng xịn.
Số lượng thường được đặt đối diện (trọng chất lượng hơn số lượng), nhưng hai chữ đo hai mặt khác nhau của sự vật, không phải hai đầu của một thang. Gọi số lượng là vế đối thì chính xác hơn.
Mấy câu có chất lượng và chữ thay
- Xưởng chỉ nhận cà phê đạt phẩm cấp loại một.
- Chiếc áo rẻ mà đường may chắc, đúng là hàng chất lượng.
- Mua phải cái sạc rởm, dùng ba hôm đã nóng ran.
- Thầy dặn làm ít bài mà kĩ: trọng chất lượng hơn số lượng.
Chất lượng: câu hỏi đồng nghĩa, trái nghĩa
Đồng nghĩa với chất lượng là gì?
Phẩm chất, phẩm cấp, khẩu ngữ là chất; theo nghĩa khen thì tốt, xịn.
Trái nghĩa với chất lượng có phải số lượng?
Số lượng là vế đối trong cặp phạm trù, không phải trái nghĩa đúng nghĩa. Trái với hàng chất lượng là hàng dỏm, hàng rởm, hàng kém chất lượng. Xem thêm điều kiện của một cặp trái nghĩa.