Tóm tắt Ý nghĩa văn chương (Hoài Thanh) ngắn gọn, đầy đủ – 6 mẫu hay nhất

Hoài Thanh cho rằng văn chương bắt nguồn từ lòng thương người và thương muôn loài. Văn chương vừa phản ánh vừa sáng tạo ra sự sống, đồng thời bồi đắp tình cảm, làm cho đời sống tinh thần của mỗi người và cả nhân loại thêm phong phú.

Mở đầu bằng câu chuyện nhà thơ Ấn Độ khóc thương con chim bị thương, Hoài Thanh khẳng định gốc rễ của văn chương là tình yêu thương. Nhà văn có nhiệm vụ khám phá những điều đẹp đẽ, kì lạ ẩn trong tạo vật và lòng người để ai cũng được cảm nhận. Văn chương vừa là hình ảnh của cuộc sống phong phú, vừa tạo ra những thế giới mới, như Nguyễn Du đã thổi sự sống của mình vào Thúy Kiều. Không chỉ thế, văn chương làm nảy sinh và rèn luyện tình cảm, khiến đời sống của từng cá nhân sâu sắc, rộng mở hơn. Nếu thiếu thi nhân, văn nhân, tâm hồn loài người sẽ vô cùng nghèo nàn. Vì vậy, văn chương có ích ngay khi làm tròn bổn phận tự nhiên của nó.

• Phần 1: Từ một câu chuyện cổ, tác giả chỉ ra rằng văn chương trước hết sinh ra từ tình thương dành cho con người và vạn vật. Văn chương có nhiệm vụ tìm và truyền đến mọi người cái đẹp của tạo vật và tâm hồn; nó vừa mô tả cuộc sống vừa tạo nên cuộc sống mới; do đó nó nuôi dưỡng tình thương, lòng vị tha.
• Phần 2: Văn chương đem đến những cảm xúc ta chưa có, mài giũa những cảm xúc sẵn có; người xưa có thiên tài đã tạo nên phần lớn tình cảm của người nay. Thiếu văn chương, đời sống tinh thần nhân loại sẽ trống trải. Cái đẹp của văn chương tự thân đã có ích cho con người.

Bài viết bàn về ý nghĩa của văn chương qua ba ý chính.

Về nguồn gốc, tác giả kể chuyện một thi sĩ Ấn Độ rơi nước mắt trước con chim sắp chết để chứng minh rằng văn chương khởi đầu từ lòng trắc ẩn, mở rộng tới cả muôn loài; muốn viết hay, người viết cần biết quên bản thân để hòa vào thế giới bên ngoài.

Về nhiệm vụ, ông ví cảnh trời và lòng người như khu rừng sâu nhiều hương sắc mà người đời mải mưu sinh nên bỏ qua. Nghệ thuật, trong đó có văn chương, làm nhiệm vụ vén tấm màn che, đưa cái đẹp đến với mọi người. Văn chương phản ánh đời sống đa dạng và còn tạo dựng những thế giới chưa có, cũng từ tình yêu thương mà ra.

Về công dụng, văn chương làm giàu tình cảm con người, biến cảm xúc của những bậc thiên tài thành cảm xúc chung của nhiều thế hệ. Hoài Thanh không đồng tình với quan niệm cho rằng cái đẹp phải là thứ vô dụng; ông tin vẻ đẹp văn chương vốn đã hữu ích bởi nó làm đời người thêm đẹp, thêm sâu.

Hoài Thanh mở bài bằng một câu chuyện được kể từ thời xưa: một nhà thơ Ấn Độ thấy con chim bị thương rơi bên chân mình, thương xót đến bật khóc, trái tim ông như run lên cùng con chim sắp chết, và tiếng khóc ấy trở thành khởi nguồn của thơ ca. Câu chuyện có thể không có thật, nhưng ý nghĩa của nó thì đúng: văn chương bắt nguồn từ lòng yêu thương con người, rồi mở rộng ra yêu thương mọi vật, mọi loài; người viết phải biết quên mình để sống cùng ngoại cảnh.

Tiếp đó, tác giả nói về nhiệm vụ của văn chương. Thiên nhiên và tâm hồn con người giống như một khu rừng sâu đầy hoa thơm cỏ lạ, nhưng người đời vì lo sinh kế mà chỉ biết tìm cái ăn, bỏ qua bao điều kì thú. Nghệ sĩ vén tấm màn ấy, tìm ra cái hay, cái đẹp rồi dùng lời văn, tiếng hát, bức tranh, tượng đá để mọi người cùng nghe, cùng thấy. Làm được như vậy, nhà văn thoát khỏi cái tôi nhỏ hẹp, văn chương trở thành tấm gương phản chiếu cuộc sống muôn màu. Hơn thế, khi thế giới thực không đủ chứa tình cảm dồi dào của mình, nhà văn tạo ra những thế giới, những con người khác. Nguyễn Du chính là người yêu Thúy Kiều nhiều nhất, đã trao cả sự sống cho nhân vật. Do đó, dù phản ánh hay sáng tạo, văn chương đều khởi đi từ tấm lòng vị tha, và trở lại vun đắp chính tấm lòng ấy.

Phần cuối khẳng định văn chương đem đến tình cảm mới và rèn giũa tình cảm cũ, khiến cuộc đời nhỏ bé của mỗi người trở nên sâu rộng gấp bội. Phần lớn cảm xúc của người hôm nay là do những bậc thiên tài thời trước tạo ra rồi truyền lại; nhờ thơ văn mà núi non, hoa cỏ, tiếng chim, tiếng suối như đẹp hơn. Nếu lịch sử không còn bóng dáng các nhà thơ, nhà văn, thế giới tinh thần của con người sẽ trơ trụi biết bao. Phản bác ý kiến của Gâu-chê, Hoài Thanh kết luận: cái đẹp văn chương chẳng cần gì thêm cũng đã có ích, vì nó giúp đời người thêm sâu sắc, rộng mở.

Đọc bài của Hoài Thanh, mình hiểu ra vì sao người ta viết văn và đọc văn. Theo ông, mọi trang viết bắt đầu từ một trái tim biết thương, như nhà thơ Ấn Độ khóc vì một con chim nhỏ. Người viết giống như người dẫn đường, chỉ cho chúng ta thấy những vẻ đẹp mình vô tình bỏ qua, và còn tạo ra cả những nhân vật sống mãi như Thúy Kiều. Khi đọc, mình được biết thêm những cảm xúc chưa từng trải và nuôi lớn những cảm xúc đã có. Một thế giới không có văn chương, theo ông, sẽ là một thế giới nghèo nàn đến đáng sợ.

Kết luận

Tóm tắt Ý nghĩa văn chương cần nêu đủ ba ý: nguồn gốc là lòng yêu thương, nhiệm vụ là phản ánh và sáng tạo sự sống, công dụng là bồi đắp tình cảm cho con người. Khi viết, em giữ đúng trình tự lập luận của Hoài Thanh và có thể nhắc đến những dẫn chứng tiêu biểu như câu chuyện thi sĩ Ấn Độ hay Nguyễn Du với Thúy Kiều.

Xem thêm:

• Ý nghĩa văn chương (Hoài Thanh): tác giả, tác phẩm, bố cục
• Tóm tắt Một thời đại trong thi ca (Hoài Thanh)
• Mục lục Ngữ văn 9 Chân trời sáng tạo