Tóm tắt Tuyên ngôn Độc lập (Hồ Chí Minh) ngắn gọn, đầy đủ – 7 mẫu hay nhất

Dựa trên quyền bình đẳng, tự do được ghi trong tuyên ngôn của Mĩ và Pháp, Hồ Chí Minh kể tội thực dân Pháp, chỉ ra rằng nhân dân ta đã giành lại đất nước từ tay Nhật, từ đó tuyên bố với thế giới nước Việt Nam đã độc lập và toàn dân quyết giữ vững nền độc lập ấy.

Văn kiện được mở ra bằng hai câu bất hủ trong Tuyên ngôn Độc lập của Mĩ (1776) và Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền của Pháp (1791), từ đó suy ra mọi dân tộc đều có quyền bình đẳng, quyền sống và quyền tự do. Thế nhưng suốt hơn tám mươi năm, thực dân Pháp nhân danh tự do, bình đẳng, bác ái để cướp nước ta, gây biết bao tội ác về chính trị và kinh tế. Năm 1940, chúng đầu hàng Nhật; năm 1945, chúng bỏ chạy, để nhân dân ta chịu hai tầng áp bức và hơn hai triệu người chết đói. Nhân dân ta đã nổi dậy giành chính quyền từ tay Nhật, lập nên nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Vì vậy, Chính phủ lâm thời tuyên bố thoát li hẳn với Pháp, kêu gọi các nước Đồng minh công nhận quyền độc lập của Việt Nam, và khẳng định toàn dân sẵn sàng hi sinh tất cả để giữ vững tự do, độc lập.

Phần 1 – Nêu nguyên lí chung: Tác giả dẫn lời hai bản tuyên ngôn của Mĩ và Pháp về quyền con người, rồi khái quát thành quyền của các dân tộc. Đó là những lẽ phải mà không ai chối cãi được.

Phần 2 – Đối chiếu với thực tế: Thực dân Pháp đã làm trái hẳn những lẽ phải ấy: tước đoạt tự do, đàn áp đẫm máu, thi hành chính sách ngu dân, vơ vét tài nguyên và bần cùng hóa người lao động. Chúng hèn nhát dâng nước ta cho Nhật, khủng bố Việt Minh, giết tù chính trị. Trong khi đó, nhân dân ta vẫn đối xử nhân đạo với người Pháp, đã đứng lên giành chính quyền từ tay Nhật, xóa bỏ chế độ thuộc địa và chế độ quân chủ. Một dân tộc như thế phải được tự do, độc lập.

Phần 3 – Tuyên bố độc lập: Chính phủ lâm thời trịnh trọng tuyên bố nước Việt Nam có quyền hưởng tự do, độc lập và đã thực sự là một nước tự do, độc lập; toàn dân quyết đem tinh thần, lực lượng, tính mệnh và của cải để bảo vệ quyền ấy.

• Luận điểm 1: Các dân tộc sinh ra đều bình đẳng, dân tộc nào cũng “có quyền sống, quyền sung sướng và quyền tự do”. Đây là chân lí đã được hai cuộc cách mạng lớn của nhân loại khẳng định.
• Luận điểm 2: Thực dân Pháp phản bội chân lí ấy. Hơn tám mươi năm, chúng áp bức dân ta về chính trị và bóc lột tàn tệ về kinh tế.
• Luận điểm 3: Pháp đã mất hết tư cách bảo hộ: hai lần đầu hàng, đem nước ta trao cho Nhật, gây nên thảm họa đói kém.
• Luận điểm 4: Nhân dân ta giành lại nước Việt Nam từ tay Nhật, lật đổ cả ách thực dân lẫn ngai vua, lập ra chế độ dân chủ cộng hòa.
• Luận điểm 5: Dân tộc đã gan góc chống Pháp và đứng về phe Đồng minh thì phải được độc lập; các nước Đồng minh, theo nguyên tắc họ đã cam kết, không thể không công nhận điều đó.
• Kết luận: Việt Nam tuyên bố độc lập và quyết tâm bảo vệ độc lập bằng mọi giá.

Mở đầu văn bản, Chủ tịch Hồ Chí Minh nhắc lại tư tưởng của bản Tuyên ngôn Độc lập nước Mĩ năm 1776: con người sinh ra bình đẳng, được Tạo hóa ban cho quyền sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc. Người suy rộng ra rằng các dân tộc trên thế giới cũng đều bình đẳng, đều được sống, được sung sướng và tự do. Người dẫn thêm Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền năm 1791 của Cách mạng Pháp, khẳng định con người phải luôn được tự do, bình đẳng về quyền lợi.

Tiếp đó, văn bản chỉ ra rằng thực dân Pháp đã giương cao ngọn cờ tự do, bình đẳng, bác ái chỉ để che đậy việc cướp nước. Về chính trị, chúng không cho dân ta chút tự do nào, đặt luật lệ dã man, chia nước làm ba kì, mở nhiều nhà tù hơn trường học, dìm các cuộc khởi nghĩa trong máu, bưng bít dư luận, dùng thuốc phiện và rượu làm suy yếu giống nòi. Về kinh tế, chúng chiếm ruộng đất, tài nguyên, giữ độc quyền tiền tệ và ngoại thương, đặt ra vô số thứ thuế, kìm hãm giới tư sản và vắt kiệt sức công nhân.

Mùa thu năm 1940, khi Nhật kéo vào Đông Dương, Pháp quỳ gối đầu hàng; dân ta chịu cảnh một cổ hai tròng, đến nỗi cuối năm 1944 đầu năm 1945 hơn hai triệu người chết đói. Ngày 9/3/1945, Nhật đánh Pháp, Pháp hoặc chạy hoặc hàng. Như vậy, trong năm năm Pháp đã hai lần bán nước ta cho Nhật. Trước đó Việt Minh nhiều lần đề nghị Pháp cùng chống Nhật nhưng Pháp từ chối, còn khủng bố Việt Minh và giết tù chính trị ở Yên Bái, Cao Bằng. Dù vậy, Việt Minh vẫn giúp nhiều người Pháp thoát nạn.

Sự thật là từ năm 1940 nước ta đã là thuộc địa của Nhật. Khi Nhật đầu hàng Đồng minh, nhân dân cả nước vùng lên, đoạt lại non sông từ tay phát xít. Pháp chạy, Nhật hàng, vua Bảo Đại thoái vị; dân ta xóa bỏ cả xiềng xích thực dân gần một thế kỉ lẫn chế độ quân chủ hàng chục thế kỉ.

Vì thế, Chính phủ lâm thời tuyên bố thoát li hẳn quan hệ với Pháp, xóa bỏ mọi hiệp ước và đặc quyền của Pháp ở Việt Nam. Toàn dân đồng lòng chống lại âm mưu của thực dân Pháp. Chính phủ tin rằng các nước Đồng minh, vốn đã công nhận nguyên tắc bình đẳng giữa các dân tộc, sẽ thừa nhận nền độc lập của nước ta. Cuối cùng, văn bản trịnh trọng tuyên bố Việt Nam có quyền tự do, độc lập, đã trở thành nước tự do, độc lập, và cả dân tộc sẵn lòng hiến dâng mọi thứ để bảo vệ quyền ấy.

Cuối tháng 8 năm 1945, Cách mạng tháng Tám thành công, nhưng quân đội nhiều nước đang chuẩn bị kéo vào Đông Dương và thực dân Pháp lăm le trở lại. Trong căn gác nhỏ ở phố Hàng Ngang, Hồ Chí Minh viết bản Tuyên ngôn, rồi đọc tại Ba Đình ngày 2/9/1945. Văn kiện lấy quyền bình đẳng của con người và dân tộc làm nền tảng, vạch trần sự phản bội của thực dân Pháp, khẳng định nhân dân Việt Nam tự tay giành độc lập từ phát xít Nhật. Từ đó, Chính phủ lâm thời tuyên bố khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, đề nghị thế giới công nhận và bày tỏ quyết tâm giữ gìn nền độc lập vừa giành được.

Kính thưa các thầy cô và các bạn! Hơn tám mươi năm trước, tại vườn hoa Ba Đình, Bác Hồ đã đọc một văn kiện thay đổi số phận dân tộc. Bác bắt đầu bằng những chân lí mà cả người Mĩ lẫn người Pháp đều phải thừa nhận: ai sinh ra cũng bình đẳng, dân tộc nào cũng có quyền sống và quyền tự do. Rồi Bác chỉ ra rằng chính những kẻ tự nhận là người khai hóa, bảo hộ đã biến nước ta thành nhà tù lớn, rồi lại bỏ mặc chúng ta trước phát xít Nhật. Bác khẳng định nhân dân mình đã tự đứng dậy, giành lại đất nước từ tay Nhật, và một dân tộc kiên cường như vậy xứng đáng được độc lập. Lời kết của Bác vang lên như một lời thề: cả dân tộc sẵn sàng đem tất cả để giữ lấy tự do. Mỗi ngày Quốc khánh, chúng ta lại nhớ về lời thề ấy.

Kết luận

Khi tóm tắt Tuyên ngôn Độc lập, em cần giữ đúng mạch ba phần: cơ sở pháp lí, cơ sở thực tế và lời tuyên bố. Mẫu 1, 2 phù hợp với câu hỏi ngắn; mẫu 3, 4 giúp ôn bố cục và luận điểm; mẫu 5 dùng khi cần nắm đầy đủ các chi tiết lịch sử trong văn bản.

Xem thêm:

• Tìm hiểu phong cách sáng tác của Hồ Chí Minh
• Tóm tắt Bình Ngô đại cáo (Nguyễn Trãi)