Tóm tắt Thư lại dụ Vương Thông (Nguyễn Trãi) ngắn gọn, đầy đủ – 6 mẫu hay nhất

Nguyễn Trãi khẳng định người dùng binh giỏi phải biết thời thế, rồi chỉ ra quân Minh gian trá, trái mệnh trời, đang ở thế cùng với sáu điều tất phải thua. Từ đó, ông khuyên Vương Thông ra hàng để được về nước yên ổn; nếu không thì hãy ra quyết chiến một trận.

Bức thư mở đầu bằng nguyên lí: người giỏi dùng binh là người hiểu rõ thời thế; tướng Minh không hiểu thời thế lại nói lời dối trá thì chẳng đáng bàn việc binh. Tác giả vạch trần việc quân Minh giả vờ giảng hòa để chờ viện binh, dẫn chuyện nhà Tần tàn bạo mà mất nước để khẳng định nhà Minh hà khắc tất bại theo mệnh trời, nhất là khi trong nước đang rối ren. Tiếp đó, ông phân tích thế cùng của quân trong thành Đông Quan và nêu sáu điều khiến chúng tất phải thua. Cuối thư, tác giả đưa ra lối thoát: nếu nộp đầu Phương Chính, Mã Kỳ thì hai bên hòa hảo, quân Minh được cấp đường, thuyền về nước; bằng không thì ra đồng bằng quyết một trận thắng thua.

Phần 1 – Nguyên lí thời thế: Người dùng binh giỏi cốt ở chỗ biết thời thế; có thời thế thì nhỏ hóa lớn, mất thời thế thì mạnh hóa yếu, thay đổi chỉ trong chớp mắt. Tướng Minh không hiểu điều đó, lại dùng lời dối trá, nên bị chê là hạng thất phu.

Phần 2 – Vạch trần sự gian trá và thế khó của nhà Minh: Quân Minh ngoài miệng xin hòa, trong bụng chờ viện binh nên không thể tin. Nhà Tần mạnh mà không sửa đức đã mất nước; nhà Minh không bằng Tần mà hà khắc hơn, thất bại là mệnh trời. Nhà Minh còn lo giặc phương bắc, loạn phương nam, không đủ sức mưu đồ nước khác. Tác giả dẫn nhiều tấm gương lịch sử Trung Hoa để bác bỏ những lời lẽ khinh miệt của tướng Minh.

Phần 3 – Sáu điều tất phải thua: Quân trong thành sức cùng lực kiệt, thiếu lương, không viện binh, lòng người oán giận, tất sẽ tự giết lẫn nhau. Tác giả kể ra sáu điều thua: lũ lụt, thiếu củi cỏ, người ngựa ốm chết; viện binh bị chặn ở các cửa ải; quân tinh nhuệ phải giữ biên giới phía bắc; dân Minh khổ vì chiến tranh liên miên; triều đình Minh rối loạn; nghĩa quân trên dưới một lòng, còn quân trong thành mỏi mệt.

Phần 4 – Khuyên hàng: Giữ thành nhỏ để chờ thất bại là đáng tiếc. Nếu chém Phương Chính, Mã Kỳ đem nộp thì dân trong thành khỏi bị giết, hai nước hòa hảo; quân Minh muốn về thì được sửa đường, sắm thuyền đưa về. Nếu không thì hãy bày trận ở đồng bằng mà quyết một trận.

• Luận đề: quân Minh không hiểu thời thế nên tất bại; ra hàng là con đường tốt nhất.
• Luận điểm 1: người dùng binh giỏi phải biết thời thế – lí lẽ: thời thế làm yếu thành mạnh, mạnh thành yếu.
• Luận điểm 2: nhà Minh gian trá, tàn bạo, trái mệnh trời – dẫn chứng: giả hòa chờ viện binh; nhà Tần mất nước; giặc phương bắc, loạn Tầm Châu.
• Luận điểm 3: quân Minh trong thành ở thế cùng – dẫn chứng: thiếu lương, không viện binh, lòng người oán giận; sáu điều tất phải thua.
• Luận điểm 4: giải pháp cho cả hai bên – nộp đầu Phương Chính, Mã Kỳ, hòa hảo, được về nước; hoặc quyết chiến.

Phần trọng tâm của bức thư là sáu nguyên nhân khiến quân Minh chắc chắn thất bại. Một là thiên tai: nước lũ mùa hạ tràn về, cầu sập lũy lở, thiếu củi cỏ, ngựa chết quân ốm. Hai là viện binh vô vọng: đường sá, cửa ải hiểm yếu đều có quân và voi của nghĩa quân chặn giữ; viện binh đến sẽ thua, viện binh thua thì quân trong thành bị bắt. Ba là quân mạnh ngựa khỏe của nhà Minh phải dồn lên biên giới phía bắc chống quân Nguyên, không thể lo cho phía nam. Bốn là nhà Minh liên tục gây chiến, dân chúng không yên, thất vọng. Năm là triều đình Minh rối loạn: gian thần nắm quyền, vua bạo ngược, anh em ruột thịt hại nhau. Sáu là nghĩa quân Lam Sơn trên dưới đồng lòng, quân càng luyện càng giỏi, vừa cày ruộng vừa đánh giặc, trong khi quân trong thành đã mỏi mệt. Sáu điều ấy bao quát cả thiên thời, địa lợi, nhân hòa, cho thấy thất bại của giặc là tất yếu.

Thay lời Lê Lợi, Nguyễn Trãi kính cẩn gửi thư tới Tổng binh Vương Thông và các tướng Minh đang bị vây ở thành Đông Quan. Ông mở đầu bằng một nguyên lí của nghề binh: người dùng binh giỏi là người biết rõ thời thế. Có thời có thế thì mất hóa còn, nhỏ hóa lớn; mất thời thất thế thì mạnh hóa yếu, yên thành nguy, sự thay đổi diễn ra rất nhanh. Tướng Minh không hiểu thời thế lại nói lời dối trá, nên tác giả coi họ là hạng thất phu, không đáng cùng bàn việc binh.

Tiếp theo, tác giả vạch trần hành động hai mặt của quân Minh: ngoài thì giả vờ giảng hòa, trong thì đào hào đắp lũy chờ viện binh, lòng dạ không minh bạch nên không thể tin. Ông dẫn chuyện nhà Tần thôn tính sáu nước mà không sửa đức nên mất nước, rồi khẳng định nhà Minh sức không bằng Tần mà còn hà khắc hơn, thất bại là mệnh trời chứ không phải do sức người. Huống hồ nhà Minh đang bị giặc phương bắc đe dọa, phía nam có loạn, tự giữ còn chưa xong. Tác giả chế giễu việc tướng Minh thua trận mà vẫn mượn danh Trương Phụ để dọa, khẳng định dù nhà Minh có dốc quân cả nước sang cũng chỉ làm bại vong đến nhanh hơn. Ông dẫn gương Lưu Bị dựng lại nghiệp Hán, Y Doãn, Thái Công xuất thân cày ruộng, câu cá mà làm nên nghiệp lớn để bác bỏ những lời lẽ khinh miệt của đối phương, khẳng định con cháu nhà Trần được mệnh trời và lòng người ủng hộ.

Sau đó, ông chỉ ra thế cùng của quân Minh: sức hết kế cùng, thiếu lương, không viện binh, bám giữ một tòa thành trơ trọi như cá nằm trên thớt. Người trong thành, cả người Nam lẫn người Minh, đều oán giận, có kẻ đã tìm cách trốn ra hoặc hiến kế hạ thành; chẳng cần nghĩa quân ra tay, chúng cũng sẽ giết lẫn nhau. Tác giả liệt kê sáu điều tất phải thua: thiên tai, người ngựa ốm chết; viện binh bị chặn; quân mạnh phải giữ biên giới phía bắc; dân Minh khổ vì chiến tranh; triều đình Minh loạn lạc; nghĩa quân đồng lòng trong khi quân giặc mỏi mệt.

Cuối cùng, Nguyễn Trãi bày tỏ sự tiếc cho các tướng Minh khi cố giữ thành nhỏ để chờ thất bại. Ông đề nghị họ chém đầu Phương Chính, Mã Kỳ – những kẻ tàn bạo gây bao oan khổ cho dân – đem nộp; khi ấy dân trong thành được sống, hai nước hòa hảo, binh đao chấm dứt. Nếu muốn về nước, quân Minh sẽ được sửa đường, sắm thuyền, đưa về yên ổn; phía Đại Việt vẫn giữ lễ triều cống. Còn nếu không nghe, hãy ra đồng bằng bày trận quyết một trận thắng thua, chứ đừng co cụm trong thành mà mang nhục.

Kết luận

Dù ngắn hay dài, bản tóm tắt Thư lại dụ Vương Thông cần giữ đủ bốn ý theo trình tự lập luận: nguyên lí thời thế, sự gian trá và thế khó của nhà Minh, sáu điều tất phải thua và lời khuyên hàng. Nắm chắc mạch này, em sẽ trả lời tốt các câu hỏi về luận đề, luận điểm, lí lẽ, bằng chứng của văn bản.

Xem thêm:

• Soạn bài Thư lại dụ Vương Thông
• Tóm tắt Bình Ngô đại cáo (8 mẫu)
• Tác giả Nguyễn Trãi: cuộc đời và sự nghiệp