Tóm tắt Hịch tướng sĩ giúp em nắm nhanh mạch lập luận của bài hịch Trần Quốc Tuấn viết khoảng năm 1284, trước cuộc kháng chiến chống Mông – Nguyên lần thứ hai. Văn bản được học trong Ngữ văn 8 Kết nối tri thức, Ngữ văn 8 Cánh diều và Ngữ văn 10 Chân trời sáng tạo. Dưới đây là 8 mẫu tóm tắt với độ dài và cách triển khai khác nhau: rất ngắn, theo bố cục, theo luận điểm, theo lời nhân vật.
Sơ đồ tư duy tóm tắt Hịch tướng sĩ
Bài hịch đi theo bốn bước: nêu gương – vạch tội giặc – phân tích phải trái – kêu gọi hành động. Sơ đồ sau giúp em nhớ ý chính của từng phần.
Tóm tắt Hịch tướng sĩ ngắn nhất – mẫu 1
Trước nguy cơ quân Mông – Nguyên xâm lược lần thứ hai, Trần Quốc Tuấn viết bài hịch gửi tướng sĩ. Ông nêu gương những người trung nghĩa xả thân vì nước, vạch tội ác của sứ giặc và bày tỏ nỗi căm giận của mình. Tiếp đó, ông phê phán thói bàng quan, hưởng lạc của tướng sĩ, chỉ ra hậu quả khi mất nước và viễn cảnh khi thắng giặc. Cuối cùng, ông yêu cầu mọi người chuyên tập Binh thư yếu lược để bảo vệ đất nước.
Tóm tắt Hịch tướng sĩ ngắn gọn – mẫu 2
Hịch tướng sĩ mở đầu bằng những tấm gương bề tôi trung nghĩa trong sử sách như Kỷ Tín, Do Vu, Dự Nhượng và những vị tướng đương thời như Vương Công Kiên, Cốt Đãi Ngột Lang, để khẳng định người dám bỏ mình vì nước thì được lưu danh. Trần Quốc Tuấn tố cáo sứ giặc ngang ngược, sỉ mắng triều đình, vơ vét của cải, đồng thời bộc bạch nỗi đau quên ăn mất ngủ và ý nguyện hi sinh. Ông nhắc lại sự quan tâm chu đáo mình dành cho tướng sĩ, rồi nghiêm khắc chỉ ra thái độ thờ ơ trước nỗi nhục nước và những thú vui vô bổ như chọi gà, cờ bạc, rượu ngon. Nếu giặc tràn sang, tất cả sẽ mất hết; còn nếu biết cảnh giác, luyện quân thì chủ và tướng cùng vinh hiển. Bài hịch kết thúc bằng lời yêu cầu học tập Binh thư yếu lược, bởi ai khinh bỏ lời dạy chẳng khác gì kẻ thù của đất nước.
Tóm tắt Hịch tướng sĩ theo bố cục 4 phần – mẫu 3
- Phần 1 – Nêu gương trung thần nghĩa sĩ: người xưa như Kỷ Tín, Do Vu, Thân Khoái, Cảo Khanh và người nay như Vương Công Kiên, Cốt Đãi Ngột Lang đều xả thân vì chủ, vì nước nên được sử sách ghi nhớ.
- Phần 2 – Tội ác của giặc và nỗi lòng chủ tướng: sứ giặc nghênh ngang, bắt nạt tể phụ, đòi ngọc lụa, thu bạc vàng; Trần Quốc Tuấn đau đớn, căm giận, sẵn sàng hi sinh thân mình.
- Phần 3 – Phân tích phải trái: chủ tướng đã đối đãi tướng sĩ hết lòng, nhưng họ lại vô cảm trước cảnh nước nhục, mải mê hưởng lạc; hậu quả là nước mất nhà tan. Nếu biết cảnh giác, luyện quân thì sẽ thắng giặc và cùng hưởng vinh hoa.
- Phần 4 – Kêu gọi hành động: tướng sĩ phải chuyên tập Binh thư yếu lược; ai trái lời dạy bảo là kẻ nghịch thù, vì giặc và ta không thể cùng tồn tại.
Tóm tắt Hịch tướng sĩ chi tiết – mẫu 4
Năm 1284, khi quân Mông – Nguyên lăm le xâm lược nước ta lần thứ hai, Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn viết bài hịch để răn dạy các tướng dưới quyền.
Mở đầu, ông kể lại những tấm gương trung thần nghĩa sĩ trong sử sách: người chết thay cho vua, người chìa lưng đỡ giáo, người nuốt than báo thù, người chặt tay cứu nước. Ông nhắc thêm hai vị tướng thời Tống, Nguyên đã lập công lớn dù hoàn cảnh ngặt nghèo. Từ đó, ông khẳng định: ai dám xả thân vì nước thì tên tuổi còn mãi với non sông.
Chuyển sang hiện tại, ông cho biết mình và tướng sĩ sinh ra gặp thời loạn lạc. Sứ giặc đi lại nghênh ngang, uốn lưỡi sỉ mắng triều đình, ức hiếp quan đại thần, lấy danh nghĩa chủ của chúng để vơ vét ngọc lụa, bạc vàng. Chiều theo chúng chẳng khác gì nuôi hổ đói. Ông đau xót đến mức tới bữa quên ăn, nửa đêm vỗ gối, chỉ mong được trừ giặc dù có phải hi sinh.
Tiếp theo, ông nhắc rằng mình luôn chăm lo cho tướng sĩ từ miếng cơm, manh áo đến chức tước, cùng họ chia sẻ sống chết, vui buồn. Thế nhưng họ lại thấy chủ nhục, nước nhục mà không lo, không thẹn, chỉ mải chọi gà, đánh bạc, săn bắn, rượu chè. Khi giặc tràn sang, những thú vui ấy chẳng giúp được gì; chủ và tướng sẽ cùng mất thái ấp, bổng lộc, gia đình, mồ mả tổ tiên, danh dự. Ngược lại, nếu biết cảnh giác, chăm luyện quân sĩ thì sẽ thắng giặc, cùng hưởng phú quý, cùng lưu danh sử sách.
Cuối cùng, ông cho biết đã soạn cuốn Binh thư yếu lược và yêu cầu tướng sĩ chuyên tâm học tập. Ai làm theo mới phải đạo thần chủ, ai khinh bỏ là kẻ nghịch thù, bởi không lo trừ giặc thì chẳng khác nào đầu hàng. Ông viết bài hịch để tướng sĩ hiểu rõ tấm lòng của mình.
Tóm tắt Hịch tướng sĩ theo luận điểm, lí lẽ, bằng chứng – mẫu 5
Cách tóm tắt dạng bảng phù hợp với yêu cầu chỉ ra hệ thống luận điểm của văn bản nghị luận (đặc biệt ở Ngữ văn 10).
| Luận điểm | Lí lẽ | Bằng chứng |
| 1. Người trung nghĩa xả thân vì nước thì được lưu danh | Nếu chỉ lo thân mình thì cũng chết già xó cửa, không để lại tên tuổi | Kỷ Tín, Do Vu, Dự Nhượng, Thân Khoái, Kính Đức, Cảo Khanh; Vương Công Kiên, Cốt Đãi Ngột Lang |
| 2. Giặc tàn ác, đất nước lâm nguy | Chiều theo lòng tham của giặc là tự rước họa | Sứ giặc sỉ mắng triều đình, bắt nạt tể phụ, đòi ngọc lụa, thu bạc vàng |
| 3. Tướng sĩ đang suy nghĩ, hành động sai | Được đối đãi hết lòng thì phải đáp lại bằng lòng trung; hưởng lạc sẽ dẫn đến mất tất cả | Thờ ơ trước nỗi nhục nước; ham chọi gà, cờ bạc, săn bắn, rượu ngon |
| 4. Phải cảnh giác, luyện quân, học binh thư | Giặc và ta không đội trời chung; không lo trừ giặc là đầu hàng | Viễn cảnh thắng giặc: chủ – tướng cùng vinh hiển; cuốn Binh thư yếu lược |
Tóm tắt Hịch tướng sĩ theo lời Trần Quốc Tuấn – mẫu 6
Ta viết bài hịch này khi giặc Mông – Nguyên đang chuẩn bị tràn sang lần nữa. Trước hết, ta nhắc các tướng những tấm gương xưa nay đã dám chết vì chủ, vì nước và nhờ thế mà tiếng thơm còn mãi. Rồi ta nói về nỗi nhục trước mắt: sứ giặc hống hách, sỉ mắng triều đình, đòi hỏi không cùng; ta căm giận đến quên ăn mất ngủ, dù phải bỏ xác nơi chiến trường cũng cam lòng. Ta đã lo cho các ngươi từ cơm áo đến chức tước, vậy mà nhiều người vẫn thờ ơ, mải chọi gà, cờ bạc, rượu chè. Ta chỉ cho họ thấy: giặc đến thì những thú vui ấy vô dụng, ta và các ngươi sẽ mất cả gia đình lẫn danh dự; còn nếu chăm luyện quân thì cùng được vẻ vang. Vì thế, ta soạn Binh thư yếu lược và yêu cầu tất cả phải học, ai khinh bỏ thì là kẻ thù của ta.
Tóm tắt Hịch tướng sĩ qua lời một tì tướng – mẫu 7
Hôm ấy, chúng tôi – những tướng dưới quyền Hưng Đạo Vương – được nghe đọc bài hịch của Người. Người mở lời bằng chuyện những bậc trung thần xưa dám chết thay chủ, dám chống giặc đến cùng, khiến ai nấy đều nghĩ đến danh dự của mình. Người nhắc đến sứ giặc ngạo mạn giữa kinh thành và nói rằng mình đau đớn đến quên ăn, sẵn lòng hi sinh để rửa nhục. Đến đoạn Người kể việc đã lo cho chúng tôi từng tấm áo, bữa cơm, rồi trách chúng tôi thấy nước nhục mà không thẹn, chỉ ham chọi gà, cờ bạc, nhiều người đã cúi đầu. Người chỉ rõ nếu giặc sang thì chúng tôi mất tất cả, còn nếu biết lo xa, luyện quân thì sẽ cùng Người hưởng vinh quang. Cuối cùng, Người trao cho chúng tôi cuốn Binh thư yếu lược và dặn phải chuyên tâm học tập, bởi giặc với ta không đội trời chung.
Tóm tắt nội dung chính Hịch tướng sĩ – mẫu 8
Hịch tướng sĩ là lời hiệu triệu của Trần Quốc Tuấn gửi các tướng dưới quyền trước cuộc kháng chiến chống Mông – Nguyên lần thứ hai. Bằng hệ thống lập luận chặt chẽ, tác giả đi từ tấm gương trung nghĩa trong lịch sử đến thực tế đất nước bị sứ giặc chà đạp, từ ân tình chủ – tướng đến lời phê phán thói cầu an, hưởng lạc, rồi đặt hai viễn cảnh mất nước và thắng giặc cạnh nhau để tướng sĩ tự lựa chọn. Đích đến của bài hịch là yêu cầu học tập Binh thư yếu lược, luyện quân, nêu cao cảnh giác. Văn bản thể hiện lòng yêu nước, căm thù giặc sâu sắc và ý chí quyết chiến quyết thắng của vị chủ tướng, góp phần làm nên hào khí Đông A của thời Trần.
Kết luận
Dù chọn mẫu ngắn hay chi tiết, bản tóm tắt Hịch tướng sĩ cần giữ đúng trình tự bốn phần và làm nổi bật mục đích cuối cùng: kêu gọi tướng sĩ học binh thư, luyện quân để đánh thắng giặc. Em nên kết hợp mẫu theo bố cục với mẫu theo luận điểm để vừa nhớ nội dung vừa hiểu cách lập luận của bài hịch.
Xem thêm: