Tóm tắt Chất làm gỉ (Rây Brét-bơ-ry) ngắn gọn, đầy đủ – 8 mẫu hay nhất

Người trung sĩ trẻ nói với cấp trên rằng anh có cách khiến mọi vũ khí trên đời gỉ nát để chiến tranh không thể tiếp diễn. Viên đại tá cười cợt, gửi anh đi khám bác sĩ. Anh vừa đi khỏi thì súng ống, máy bay, xe tăng quanh đó tan thành bụi, còn đại tá chỉ biết vác chân ghế gỗ đuổi theo.

Thấy viên trung sĩ dưới quyền hay bồn chồn, làm gì cũng hỏng, đại tá mời anh lên văn phòng, định cho anh đổi sang đơn vị khác. Trung sĩ không muốn đi đâu cả; điều anh khao khát là một cuộc sống vắng tiếng súng. Anh kể mình đã dày công nghiên cứu và tạo ra thiết bị bé xíu có thể làm thép của vũ khí mục ra trong chớp mắt, đủ sức dập tắt chiến tranh trên toàn cầu chỉ trong một tháng. Cho rằng anh đang ốm, ông chỉ huy viết phiếu bảo anh tới gặp bác sĩ. Trung sĩ lặng lẽ rời doanh trại. Chẳng bao lâu, cây bút máy của đại tá hóa bột gỉ, lính gác không bắn được vì súng đã rã, xe cộ quân sự tan biến. Giận điên người, đại tá bẻ một chân ghế gỗ rồi lao ra tìm anh.

Phần (1) – Cuộc nói chuyện trong văn phòng: Đại tá đề nghị chuyển viên trung sĩ tới quân đoàn khác. Anh từ chối, thổ lộ mong ước dập tắt chiến tranh, khiến cho đại bác, bom đạn, xe tăng mất tác dụng. Anh giải thích phát minh dựa trên cấu trúc nguyên tử của thép và hơi nước trong không khí, chỉ tác động lên vũ khí. Đại tá không tin, viết giấy giới thiệu anh tới bác sĩ Mét-thiu; trung sĩ chào ông rồi đi.

Phần (2) – Phát minh trở thành sự thật: Khi đang trao đổi với bác sĩ qua điện thoại, ông chỉ huy sững người vì chiếc bút trong túi chỉ còn là nhúm vụn gỉ. Ông gọi xuống trạm gác, ra lệnh giữ lại và bắn người trung sĩ, nhưng người lính không làm được vì súng đã hỏng. Đại tá nhận ra mọi phương tiện chiến tranh đang rã ra. Súng lục của ông cũng chung số phận, ông đành cầm chân ghế gỗ đuổi theo.

Trong một thế giới đã trải qua mười sáu năm chiến tranh, viên đại tá gọi một trung sĩ trẻ tới văn phòng. Ông nói đã nghe chuyện anh căng thẳng, không hoàn thành việc gì, nên muốn hỏi xem anh có thích chuyển tới một đơn vị bên kia đại dương hoặc ra chiến trường hay không. Người lính lắc đầu.

Đại tá hỏi anh thực sự muốn gì. Trung sĩ ngắm nhìn đôi bàn tay mình rồi đáp rằng điều anh cần là một cuộc đời vắng bóng chiến tranh; anh mơ thấy chỉ qua một đêm, đại bác thành sắt vụn, bom hết độc hại, xe tăng lún sâu vào nhựa đường như xác những con quái vật cổ đại. Đại tá xem đó là ước mơ ai cũng có và gõ tay lên bản đồ, bảo anh chọn giữa quân đoàn phía tây và phía bắc. Trung sĩ vẫn hỏi lại: các nhà chỉ huy sẽ làm gì nếu một sáng thức dậy, mọi khẩu pháo đều vô dụng?

Đại tá khuyên anh quên ngay ý nghĩ về chất làm gỉ. Trung sĩ ngạc nhiên vì ông đoán trúng, rồi khẳng định anh có thể làm điều đó ngay trong ngày. Anh trình bày: anh học vật lí, luyện kim, tìm ra cách làm đảo lộn trật tự nguyên tử trong thép vũ khí để hơi nước trong không khí làm nốt phần việc còn lại. Thiết bị của anh nhỏ như bao diêm, tầm tác động hàng trăm dặm, chỉ nhắm vào súng, pháo, xe tăng, máy bay, tàu chiến. Đại tá lặng lẽ rút chiếc bút làm từ vỏ đạn, viết phiếu đề nghị anh đi khám. Trung sĩ cho biết anh đang nghỉ phép và sẽ rời doanh trại ngay, rồi chào ông, vì biết không ai tin mình.

Khi chỉ còn mình ông trong phòng, đại tá báo với bác sĩ Mét-thiu rằng chàng lính có những ảo tưởng kì quặc. Định ghi chép, ông lục túi tìm bút và chỉ moi ra một nhúm bột gỉ đỏ vàng. Ông chết lặng, rồi gọi điện cho trạm gác, ra lệnh chặn và giết trung sĩ Hô-lít. Người lính gác hổn hển đáp rằng không thể bắn. Đại tá hiểu: khắp nơi, súng đang mủn ra, máy bay hóa bụi bay theo gió, xe tăng chìm xuống mặt đường, xe tải tan thành mây. Ông kéo ngăn kéo lấy súng lục thì bao da chỉ đầy vụn sắt. Ông chửi thề, vớ lấy chiếc ghế gỗ, đập vỡ ra, cầm một chân ghế làm vũ khí và gào thét chạy khỏi phòng.

1. Đại tá mời trung sĩ trẻ lên văn phòng, ngỏ ý chuyển anh đi nơi khác.
2. Người trung sĩ nói lên giấc mơ: chiến tranh chấm dứt, vũ khí hóa vô dụng.
3. Đại tá gạt đi; trung sĩ khẳng định anh đã có phát minh làm gỉ thép vũ khí và giải thích cơ sở khoa học.
4. Đại tá cho rằng anh bệnh, viết phiếu gửi anh tới bác sĩ Mét-thiu.
5. Trung sĩ từ biệt, rời doanh trại.
6. Đại tá phát hiện bút máy hóa bột gỉ, ra lệnh cho lính gác bắn trung sĩ.
7. Súng của lính gác cùng máy bay, xe tăng, xe tải lần lượt tan rã.
8. Súng lục của đại tá cũng gỉ nát; ông cầm chân ghế gỗ lao đi đuổi theo trung sĩ.

Hôm ấy, đại tá gọi tôi lên vì nghe đồn tôi hay căng thẳng và chẳng làm nên trò trống gì. Ông hỏi tôi có muốn đổi đơn vị không. Tôi chẳng cần đổi đi đâu. Tôi nói thật với ông: tôi chỉ mong cả nhân loại được yên ổn, nơi súng pháo, bom đạn, xe tăng bỗng chốc thành đồ bỏ. Ông bảo tôi gác chuyện mơ mộng lại. Tôi cho ông biết mình đã nghiên cứu ròng rã bao năm: chỉ cần làm xáo trộn trật tự nguyên tử trong thép vũ khí, hơi nước trong không khí sẽ khiến nó mục ra thành bụi. Thiết bị của tôi bé xíu, đủ để đi một vòng thế giới trong một tháng. Ông chỉ cười, viết giấy bảo tôi đi gặp bác sĩ. Tôi hiểu không ai tin mình, nên chào ông rồi rời khỏi doanh trại. Có lẽ lúc này, phía sau tôi, những khẩu súng trong trại lính đã bắt đầu vỡ vụn.

Tôi cho gọi cậu trung sĩ trẻ ấy lên vì muốn giúp cậu đổi môi trường, ai ngờ cậu ta lại nói toàn chuyện kì quái: nào là muốn thế giới hết chiến tranh, nào là đã chế ra thứ máy làm gỉ hết súng đạn. Tôi nghĩ cậu mắc bệnh, liền viết giấy giới thiệu sang bác sĩ Mét-thiu. Cậu chào tôi rồi đi. Đang kể với bác sĩ về chứng hoang tưởng của cậu, tôi thò tay vào túi tìm bút thì chỉ bốc ra một nắm bột gỉ. Tôi lạnh người, gọi ngay cho lính gác, ra lệnh bắn cậu ta. Thằng lính lắp bắp rằng không bắn được. Tôi biết ngoài kia súng ống, xe tăng, máy bay đang tan ra. Ngay khẩu súng lục trong ngăn kéo của tôi cũng chỉ còn đống vụn. Tôi đập gãy chiếc ghế, cầm chân ghế bằng gỗ lao ra ngoài. Tôi phải bắt được cậu ta!

Đang đứng gác thì tôi nhận điện của đại tá: ông ra lệnh giữ trung sĩ Hô-lít lại, nếu cần thì bắn chết. Tôi nắm lấy khẩu súng và bàng hoàng thấy nó đang rã ra thành vụn sắt vàng ngay trong tay. Quanh tôi, máy bay biến thành bụi xám bay theo gió, xe tăng từ từ lún xuống mặt đường, những chiếc xe tải tan thành mây da cam, chỉ còn bánh xe lăn lóc. Tôi đành thưa với đại tá là không thể bắn được. Ông quát tôi đuổi theo, trói anh ta lại, nói rằng ông sẽ tới ngay. Về sau tôi mới hiểu: người trung sĩ trẻ ấy đã làm được điều mà biết bao người lính như tôi chỉ dám mơ.

Kết luận

Tám mẫu tóm tắt trên đi từ bản ngắn nhất tới bản chi tiết, kèm các bản kể theo lời nhân vật. Khi làm bài, em nên giữ đủ các mốc: lời đề nghị đổi đơn vị, ước mơ và phát minh của trung sĩ, sự hoài nghi của đại tá, cảnh vũ khí hóa gỉ và hình ảnh chân ghế gỗ ở cuối truyện.

Xem thêm:

• Cuộc chạm trán trên đại dương (Giuyn Véc-nơ)
• Dòng sông đen (Giuyn Véc-nơ)
• Mục lục Ngữ văn 7 Cánh diều