Bỏ qua tới nội dung
Thư viện văn học số
Tra chính tả
Lớp mấy?
Là gì?

Thất học là gì? Chữ 失學, khác mù chữ, vô học và cách dùng đúng

Cập nhật 22/06/2026·MMavrick Nguyễn·7 phút đọc
Nội dung chính
  • Thất học nghĩa là gì?
  • 失學: mất đi cơ hội đến trường
  • Nói về người thất học sao cho công bằng
  • Thất học, mù chữ, ít học, vô học khác nhau

Thất học là ở vào hoàn cảnh không được đi học, hoặc phải bỏ học từ rất sớm, nên thiếu vốn chữ nghĩa và kiến thức phổ thông. Chữ này nói về chuyện mất cơ hội học hành, thường vì nghèo, vì chiến tranh hay vì ở nơi xa trường lớp; nó không phải lời đánh giá trí khôn hay nhân cách của ai.

Nghĩa ngắn Không có điều kiện được học, phải bỏ dở việc học
Gốc từ Hán Việt 失學: thất (mất) + học (việc học)
Loại từ Tính từ (một thanh niên thất học); đôi khi dùng như động từ (phải thất học)
Sắc thái Miêu tả hoàn cảnh; dùng để mắng người thì thành nặng lời
Tiếng Anh uneducated, unschooled; nạn thất học: illiteracy
thất học là gì
thất học là gì? Không có điều kiện được đi học

Thất học nghĩa là gì?

Các từ điển tiếng Việt giảng thất học là ở hoàn cảnh không có điều kiện được học. Hai ví dụ kinh điển đi kèm cho thấy rõ cách dùng: vì nghèo mà thất học, một thanh niên thất học. Ở ví dụ đầu, thất học là một việc xảy ra với người ta; ở ví dụ sau, nó thành một đặc điểm gắn với người ấy.

Từ này còn đi trong cụm nạn thất học, chỉ tình trạng nhiều người trong xã hội không được đến trường. Đây là cách nói của báo chí, của các chương trình giáo dục, khi người ta nhìn thất học như một vấn đề chung chứ không phải lỗi của từng cá nhân.

Điểm đáng chú ý là thất học không đồng nghĩa với ngu dốt. Ông bà ta ngày trước nhiều người không qua trường lớp nào nhưng thuộc hàng trăm câu ca dao, biết xem trời đoán nắng mưa, tính toán buôn bán rất giỏi. Họ thiếu chữ, không thiếu hiểu biết.

失學: mất đi cơ hội đến trường

Chữ thất (失) trong từ điển Thiều Chửu có nghĩa đầu tiên là mất, sau đó mới là lỗi, sơ suất. Họ từ của nó ai cũng quen: thất lạc (mất, lạc mất), thất nghiệp (mất việc), thất hứa (không giữ lời), thất bại (thua, không thành).

Đặt thất học cạnh thất nghiệp sẽ thấy cấu tạo giống hệt: mất việc làm thì gọi là thất nghiệp, mất việc học thì gọi là thất học. Cái “mất” ở đây là mất cơ hội, mất điều lẽ ra mình được hưởng. Hiểu theo chữ như vậy, ta thấy từ này vốn mang nhiều thương cảm hơn là chê bai. Chữ học (學) và những tầng nghĩa của nó được bàn kĩ ở bài giải nghĩa chữ học và chữ 學.

Nói về người thất học sao cho công bằng

Trong văn nghị luận, đề tài quyền được học hay những đứa trẻ vùng khó khăn thường nhắc đến thất học. Khi viết, có ba ý nên giữ:

  1. Thất học là hệ quả của hoàn cảnh: nhà nghèo, đường xa, phải đi làm sớm phụ giúp gia đình. Viết về nó là viết về những rào cản, không phải về một nhóm người “kém cỏi”.
  2. Thất học để lại thiệt thòi thật: khó đọc giấy tờ, khó tìm việc ổn định, dễ bị lừa vì không hiểu hợp đồng. Đó là lí do xóa nạn thất học được coi là việc lớn của mỗi quốc gia.
  3. Chưa bao giờ là quá muộn: nhiều người lớn tuổi vẫn đi học chữ, học bổ túc. Sau Cách mạng tháng Tám, cả nước từng mở phong trào xóa mù chữ quy mô lớn; chuyện ấy có ở bài phong trào Bình dân học vụ diệt giặc dốt.

Câu văn nên tránh là kiểu “đồ thất học” dùng để mỉa ai đó trong bài viết. Nó biến một hoàn cảnh thành lời lăng mạ, và người đọc sẽ thấy người viết thiếu tinh tế hơn là thấy đối tượng bị chê.

Thất học, mù chữ, ít học, vô học khác nhau

Từ Nghĩa Sắc thái
Thất học Không được đi học hoặc phải bỏ học sớm Miêu tả hoàn cảnh, trung tính đến thương cảm
Mù chữ Không biết đọc, biết viết Trung tính, chỉ đúng một kĩ năng
Ít học Học không nhiều, trình độ thấp Nhẹ hơn thất học, hay dùng để tự nói khiêm
Vô học Thiếu giáo dục, cư xử thô lỗ Chê nặng, nhắm vào cách cư xử chứ không phải bằng cấp

Người thất học có thể đã biết chữ, vì từng học vài năm rồi nghỉ; người biết chữ chưa chắc có trình độ học vấn và bằng cấp cao. Trái nghĩa với thất học là có học, được học hành, học thức. Còn vô học thì cần cẩn thận: một người đỗ đạt cao vẫn có thể bị chê vô học nếu ăn nói hỗn hào, và một bà cụ thất học có thể lễ độ hơn rất nhiều người.

Thất học qua mấy tình huống dùng từ

Người thất học là gì?

Là người không được đi học hoặc phải nghỉ học từ sớm, nên vốn chữ và kiến thức phổ thông còn ít. Cách gọi này mô tả hoàn cảnh; khi viết về họ nên giữ giọng tôn trọng.

Thất học là từ loại gì?

Từ điển xếp thất học là tính từ, như trong “một thanh niên thất học”. Trong câu “nhà nghèo nên anh phải thất học”, nó được dùng gần như một động từ, chỉ việc mất cơ hội đi học.

Thất học tiếng Anh là gì?

Tùy ngữ cảnh: uneducated hoặc unschooled khi nói về người không qua trường lớp; illiterate khi nhấn vào việc không biết đọc viết. Nạn thất học thường dịch là illiteracy.

Thất học có phải là dốt không?

Không. Thất học là thiếu cơ hội học ở trường, còn dốt là kém hiểu biết hay chậm hiểu. Nhiều người thất học vẫn rất khéo tay, giỏi nghề và hiểu đời sâu sắc.

Vietnammm
VJOL
Lu88
https://sunwin.vision/
hitclub
hitclub
manclub
zowin
yo88
cakhiatv
xoilac
gavangtv
trực tiếp bóng đá
xoilac tv
xoilac tv
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
xem bóng đá trực tiếp
socolive
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
thapcamtv
90phut
luongsontv
Socolive
Cakhiatv
Tiếu lâm tv
90phut
Thapcamtv
Luongsontv
sunwin
hitclub
go88
lô đề uy tín
https://hitclub3.jp.net/
kqbd
7m
789club
b52
bomwin
https://trangcacuocbongda.bio/
iwin
vaobet
hitclub
https://tylekeonhacai.top/
https://sunwinn.za.com/
https://go881.jp.net/
7m
game bài đổi thưởng
Rikvip
kèo nhà cái
rikvip
game bài đổi thưởng
kèo nhà cái
hitclub
sunwin
789club
Kèo nhà cái
b52 club
b52 club
sunwin
kèo nhà cái
kèo bóng đá hôm nay
cá cược bóng đá
cakhiatv
socolive
Kèo nhà cái
game bài
Go88
Hitclub
Nhà cái uy tín
Bongdalu
iwinclub
rikvip
go88
sunwin
789club
b52
kèo nhà cái
kqbd
b52 club
ok9
https://fly88h.com/
bắn cá đổi thưởng
FB88
FB88
FB88
fb88
tỷ lệ bóng đá hôm nay
tỷ lệ bóng đá hôm nay
Twin68
new88
new88
Xóc đĩa
ww88
tylekeonhacai
https://tylekeonhacai.co.com/
sin88
V9bet
nổ hũ
hitclub
Game bài 789club
BongdaNET
keonhacai5
Game bài 789club
7m
sun win
https://lucky88.us/
8xbet
Sunwin
Game Go88
sunwin
https://keonhacai5.us.org/
B52 CLUB
Hit Club
https://keonhacai.gb.net/
kèo nhà cái
Iwin68
dn88
go8
cakhiatv
xôi lạc tv
socolive
bóng đá tv
lv88
gg88
https://vuaxocdia.me/
JBO
CakhiaTV
Socolive
b52club
lô đề online
https://mm88.blog/
88xx
au88
sc88
go8
go99
mb88
mu88
new88
bet88
tỷ lệ kèo
tỷ lệ kèo nhà cái
Go88
nowgoal
tỷ lệ kèo bóng đá anh
https://keonhacai6.io/
Luck8
B29
Rikvip
B52club
hitclub
bet168
w 88
Kqbd
ee88
https://mm88.press/
kèo bóng đá
sunwin
f168
uu88
rikvip
xocdia88
Tài xỉu online
188bet
kqbd
sonclub
alo789
xóc đĩa online
88vin
bay789
kwin
sunwin
https://sunwin35.io/
mu88
sunwin
Hay88
Hay88
Hay88
Hay88
https://sunwins.eu.com
hitclub
Game bài đổi thưởng
v9bet
go88
b52 club
https://98win.kiwi/
au88
B52club
https://sunwinkt.com/
AE888
Sunwin
go88
go88
e39
kqbd
Socolive TV
B33
Go88
link tải sunwin
kèo nhà cái
hit club
Keonhacai
kèo nhà cái 5
https://keonhacaim88.info/
https://keonhacaim88.info/
kèo nhà cái
go88
B52
kèo nhà cái
kèo nhà cái
kết quả bóng đá
789bet
cakhiatv
trực tiếp bóng đá
Sunwin
sunwin
ok9
789Club
Sumclub
Xóc đĩa
Sunwin
sun win
bet88
u88
cm88
Tai xiu
go 88
https://sunwinvy.com/
xoilactv
http://taixiuonline.markets/
go 88
23win
game bai doi thuong
tài xỉu 789club
Tỷ lệ kèo
kèo nhà cái
Hitclub
https://vuaxocdia.me/
Sunwin
hitclub
789club
trực tiếp bóng đá socolive
cm88
tỷ lệ kèo
kèo nhà cái uy tín
tỷ lệ kèo
nhận định bóng đá
Sunwin
kqbd
Xóc đĩa
cm88
kèo nhà cái
cá cược bóng đá
789WIN
tỷ lệ kèo nhà cái
hitclub
kèo nhà cái
789Club
Nhà cái Xocdia88
sunwin
HITCLUB
đánh đề online
qq8876 net
tg88
kubet
fv88
68gamebai
33win
Sunwin
Socolive
tỷ lệ kèo
kết quả bóng đá
sunwin
ta88
https://go88n.co/
kèo bóng đá hôm nay
kèo nhà cái
hello88
hitclub
KÈO NHÀ CÁI
XÓC ĐĨA ONLINE
lô đề trực tuyến
đánh bài
kèo nhà cái 5
Xóc đĩa
tỷ lệ kèo nhà cái
Kèo nhà cái
game bài đổi thưởng
https://ae888.co.com/
bắn cá đổi thưởng
au88
789bet
rikvip
hitclub
sunwin
lô đề online
Exness
kubet
GG88 COM
kết quả bóng đá
RR88
FB88
fb88
kèo nhà cái
kèo nhà cái
lô đề online
AO88
kèo bóng đá
lô đề online
hitclub
go88
Tải go88
go88
hitclub
hit club
KQBD
Vb88
X8
tỷ lệ kèo
s666
s66
kèo nhà cái 5