Bỏ qua tới nội dung
Thư viện văn học số
Tra chính tả
Lớp mấy?

Tranh Đông Hồ – nét tinh hoa của văn hóa dân gian Việt Nam: Tác giả, tác phẩm

Cập nhật 22/10/2026·MMavrick Nguyễn·13 phút đọc·Ngữ văn 10·Bài 4: Những di sản văn hóa (Văn bản thông tin)
Nội dung chính
  • Nội dung văn bản Tranh Đông Hồ – nét tinh hoa của văn hóa dân gian Việt Nam
  • Thông tin tác giả – nguồn tư liệu của văn bản
  • Thông tin tác phẩm Tranh Đông Hồ – nét tinh hoa của văn hóa dân gian Việt Nam

Tranh Đông Hồ – nét tinh hoa của văn hóa dân gian Việt Nam là văn bản thông tin mở đầu Bài 4 (Những di sản văn hóa) trong sách Ngữ văn 10 Chân trời sáng tạo, tập một. Văn bản do nhóm biên soạn SGK tổng hợp từ tài liệu của An Chương và Khánh An, giới thiệu một dòng tranh dân gian nổi tiếng của người Việt. Bài viết dưới đây giúp em nắm nội dung văn bản, nguồn tư liệu, thể loại, bố cục, giá trị nội dung – nghệ thuật và sơ đồ tư duy.

Nội dung văn bản Tranh Đông Hồ – nét tinh hoa của văn hóa dân gian Việt Nam

Văn bản được tổng hợp từ các nguồn còn bảo hộ bản quyền nên Văn VN chỉ lược thuật ý chính theo từng đề mục và trích vài câu ngắn. Phần trả lời câu hỏi SGK (trang 82 – 86), em xem bài soạn bài Tranh Đông Hồ – nét tinh hoa của văn hóa dân gian Việt Nam.

tác giả tác phẩm tranh đông hồ
Tranh Đông Hồ – nét tinh hoa của văn hóa dân gian Việt Nam – tác giả, tác phẩm

Sa-pô. Đoạn mở đầu nêu sức hấp dẫn của tranh Đông Hồ nhờ khuôn hình, bố cục, màu sắc và chất liệu đều lấy từ thiên nhiên. Người viết nhận xét: “Vẻ đẹp của tranh Đông Hồ gần gũi, ấm áp nhưng cũng rất độc đáo.” Sa-pô khép lại bằng lời khẳng định đây là di sản cần giữ gìn và phát huy.

Mục 1 – Đề tài, hình tượng. Nghệ nhân làng Hồ lấy cảm hứng từ những con vật, cảnh vật quen thuộc nơi thôn quê như gà, lợn, trâu, bò, tôm, cá. Khi lên tranh, chúng trở thành những tác phẩm mang lời chúc và ước vọng: Lợn đàn, Gà đại cát, Trâu sen, Gà thư hùng, Lợn độc, hay hình ảnh em bé ôm gà, ôm tôm. Những thói hư, tật xấu ở làng quê cũng được kể lại một cách hóm hỉnh qua Thầy đồ Cóc, Đám cưới chuột, Hứng dừa, Trạng chuột vinh quy, Đánh ghen…

Mục 2 – Chất liệu, màu sắc. Tranh được in trên giấy điệp: vỏ con điệp (một loài sò biển) nghiền nhỏ, trộn hồ, rồi dùng chổi làm từ lá thông phết lên giấy dó, tạo mặt giấy óng ánh. Màu vẽ đều lấy từ thiên nhiên: đen từ than cây xoan hoặc than lá tre, xanh từ gỉ đồng hay lá chàm, vàng từ hoa hòe, đỏ từ sỏi son hoặc gỗ vang. Ứng với bốn gam màu cơ bản ấy thường là một bộ bốn ván khắc.

Mục 3 – Quy trình chế tác. Nghệ nhân lấy đề tài từ đời sống hoặc truyện dân gian (truyện cười, ngụ ngôn, cổ tích) làm chất liệu cho bản vẽ mẫu. Bản thảo hoàn chỉnh được can lại từng nét, từng mảng màu bằng mực nho trên giấy mỏng rồi chuyển sang ván gỗ để khắc; mỗi màu cần một ván riêng. Khi in, người thợ cầm “tay co” gắn sau ván, úp ván vào “bìa” đã thấm màu, rồi ấn ván xuống tờ giấy như đóng con dấu. Do màu được pha với hồ nếp sánh đặc, tờ giấy dính theo ván khi lật lên; thợ dùng xơ mướp xoa đều mặt sau cho màu thấm, rồi khẽ bóc giấy ra. “Tranh bao nhiêu màu, in bấy nhiêu lần.”

Mục 4 – Mùa tranh Tết. Khoảng tháng Bảy, tháng Tám âm lịch, cả làng đã rộn ràng chuẩn bị; giấy điệp được phơi khắp nơi, từ sân nhà, sân đình, ngõ xóm đến triền đê, mái bếp. Chợ tranh họp mỗi năm một lần trong tháng Chạp, vào năm phiên mồng 6, 11, 16, 21 và 26, ngay tại đình làng. Người buôn tranh vừa mua ở chợ vừa vào tận nhà đặt hàng, có khi mang đặc sản quê mình đến đổi. Người dân mua tranh về dán tường đón Tết, sang năm lại thay tranh mới.

Mục 5 – Lưu giữ, phục chế. Làng tranh từng phát triển rực rỡ từ những năm cuối thế kỉ XIX tới thập niên 40 của thế kỉ XX. Gần đây, xu hướng thương mại hóa khiến tranh Đông Hồ cũng như nhiều dòng tranh dân gian khác đứng trước nguy cơ thất truyền. May mắn là vẫn còn các nghệ nhân và cả những dòng họ bền bỉ giữ nghề dù cuộc sống còn chật vật. Việc thu mua, cất giữ hàng trăm ván khắc cổ và phục chế hàng trăm ván khắc khác được xem là bước đi đầu tiên, mang lại hiệu quả rõ rệt trong việc cứu nghề.

Thông tin tác giả – nguồn tư liệu của văn bản

Văn bản không do một tác giả viết trọn vẹn mà được nhóm biên soạn SGK Ngữ văn 10 Chân trời sáng tạo tổng hợp từ hai nguồn:

  • Cuốn Tranh dân gian Đông Hồ – Đông Hồ Folk Paintings của tác giả An Chương, NXB Mĩ thuật, 2010 (trang 13 – 22) – một cuốn sách giới thiệu dòng tranh này bằng hai thứ tiếng Việt và Anh.
  • Bài viết Tranh Đông Hồ – Nét tinh hoa văn hóa dân gian Việt Nam của tác giả Khánh An, đăng trên trang thông tin điện tử thinhvuongvietnam.com.

Các tài liệu học tập phổ biến không cung cấp tiểu sử của hai tác giả An Chương và Khánh An, vì vậy khi trả lời câu hỏi về tác giả, em nêu rõ văn bản là bản tổng hợp của nhóm biên soạn dựa trên hai nguồn trên.

Thông tin tác phẩm Tranh Đông Hồ – nét tinh hoa của văn hóa dân gian Việt Nam

Xuất xứ văn bản

Văn bản là bài đọc số 1 của Bài 4 Những di sản văn hóa (Văn bản thông tin), SGK Ngữ văn 10 Chân trời sáng tạo, tập một. Đi cùng văn bản là các hình ảnh tranh minh họa, giúp người đọc đối chiếu thông tin về màu sắc, đề tài.

Đôi nét về làng tranh Đông Hồ

Đông Hồ là làng nghề nằm bên bờ sông Đuống, thuộc vùng Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh. Dân gian quen gọi là làng Hồ; tranh của làng gắn liền với phiên chợ Tết và tục treo tranh ngày xuân của người Việt vùng đồng bằng Bắc Bộ.

Thể loại, phương thức biểu đạt

  • Thể loại: văn bản thông tin tổng hợp, có sa-pô, đề mục và phương tiện phi ngôn ngữ (tranh minh họa).
  • Phương thức biểu đạt chính: thuyết minh; lồng ghép miêu tả (sắc màu, khung cảnh làng tranh mùa Tết), tự sự (quá trình in tranh) và biểu cảm (sự trân trọng, lo lắng cho nghề).

Mục đích và quan điểm của người viết

Văn bản cung cấp cho người đọc hiểu biết về một dòng tranh dân gian tiêu biểu: đề tài, chất liệu, màu sắc, cách làm, mùa tranh và thực trạng bảo tồn. Người viết bày tỏ niềm tự hào, sự trân quý dành cho dòng tranh và các nghệ nhân giữ nghề, đồng thời gửi gắm quan điểm: “Đó là một di sản quý giá cần được gìn giữ, phát huy”.

Bố cục – Tranh Đông Hồ có mấy phần?

Ngoài sa-pô, văn bản được chia thành 5 phần theo 5 đề mục:

  • Phần 1 – “Đề tài dân dã, hình tượng sinh động, ngộ nghĩnh”: đề tài và hình tượng trong tranh.
  • Phần 2 – “Chất liệu tự nhiên, sắc màu bình dị, ấm áp”: giấy điệp và các màu tự nhiên.
  • Phần 3 – “Chế tác khéo léo, công phu”: các công đoạn từ vẽ mẫu đến in tranh.
  • Phần 4 – “Rộn ràng tranh Tết”: không khí làng tranh và phiên chợ tháng Chạp.
  • Phần 5 – “Lưu giữ và phục chế”: thực trạng và nỗ lực cứu nghề.

Nếu tính cả sa-pô là một phần, văn bản có 6 phần.

Giá trị nội dung

Văn bản giới thiệu toàn diện về tranh Đông Hồ – từ những con vật, cảnh quê đi vào tranh, giấy điệp và màu tự nhiên, kĩ thuật in thủ công đến mùa tranh Tết và công cuộc bảo tồn. Qua đó, người đọc thấy được vẻ đẹp mộc mạc mà tinh tế của dòng tranh, tài khéo và tâm huyết của nghệ nhân làng Hồ, đồng thời ý thức được trách nhiệm gìn giữ một di sản văn hóa đang có nguy cơ mai một.

Giá trị nghệ thuật

  • Nhan đề, sa-pô và hệ thống đề mục rõ ràng giúp người đọc nắm ngay thông tin chính của từng phần.
  • Thông tin cụ thể, xác thực: tên tranh, nguyên liệu, công đoạn, ngày họp chợ; có nguồn tham khảo rõ ràng.
  • Kết hợp thuyết minh với miêu tả, tự sự, biểu cảm khiến văn bản sinh động, giàu cảm xúc.
  • Sử dụng hình ảnh minh họa (phương tiện phi ngôn ngữ) hỗ trợ hiệu quả cho phần chữ.

Ý nghĩa nhan đề

Nhan đề nêu đối tượng (tranh Đông Hồ) và đánh giá vị trí của nó: đây là “tinh hoa” – phần đẹp đẽ, tinh túy nhất – của văn hóa dân gian Việt Nam. Cách đặt tên thể hiện thái độ trân trọng, tự hào của người viết và định hướng cho người đọc về giá trị của di sản.

Tóm tắt nội dung văn bản

Tranh Đông Hồ hấp dẫn nhờ những đề tài mộc mạc và hình tượng ngộ nghĩnh mang ước vọng tốt đẹp và cả tiếng cười phê phán. Tranh in trên giấy điệp với bốn màu tự nhiên, mỗi màu một ván khắc, in thủ công bằng tay. Làng Hồ rộn ràng nhất vào mùa tranh Tết với phiên chợ tháng Chạp. Trước nguy cơ mai một, các nghệ nhân đang cố gắng lưu giữ, phục chế ván khắc để cứu nghề.

Sơ đồ tư duy Tranh Đông Hồ

Sơ đồ dưới đây hệ thống các ý chính để em ôn tập nhanh.

sơ đồ tư duy tranh đông hồ
Sơ đồ tư duy Tranh Đông Hồ – nét tinh hoa của văn hóa dân gian Việt Nam

Lời kết

Khi ôn tập văn bản Tranh Đông Hồ – nét tinh hoa của văn hóa dân gian Việt Nam, em cần nhớ: văn bản do nhóm biên soạn tổng hợp từ tư liệu của An Chương và Khánh An; thể loại văn bản thông tin; bố cục sa-pô và 5 đề mục; nội dung giới thiệu đề tài, chất liệu, cách chế tác, mùa tranh Tết, việc lưu giữ – phục chế; nghệ thuật nổi bật ở bố cục mạch lạc, thông tin cụ thể và sự lồng ghép miêu tả, biểu cảm. Đúng ý lồng ghép ấy được hỏi lại ở Câu 9 (trang 150) của ôn tập học kì I Ngữ văn 10 CTST, đặt cạnh văn bản Chợ nổi.

Xem thêm:

Tài liệu cùng tác phẩm trên Văn VN:
Vietnammm
VJOL
Lu88
https://sunwin.vision/
hitclub
hitclub
manclub
zowin
yo88
cakhiatv
xoilac
gavangtv
trực tiếp bóng đá
xoilac tv
xoilac tv
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
xem bóng đá trực tiếp
socolive
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
thapcamtv
90phut
luongsontv
Socolive
Cakhiatv
Tiếu lâm tv
90phut
Thapcamtv
Luongsontv
sunwin
hitclub
go88
lô đề uy tín
https://hitclub3.jp.net/
kqbd
7m
789club
b52
bomwin
https://trangcacuocbongda.bio/
iwin
vaobet
hitclub
https://tylekeonhacai.top/
https://sunwinn.za.com/
https://go881.jp.net/
7m
game bài đổi thưởng
Rikvip
kèo nhà cái
rikvip
game bài đổi thưởng
kèo nhà cái
hitclub
sunwin
789club
Kèo nhà cái
b52 club
b52 club
sunwin
kèo nhà cái
kèo bóng đá hôm nay
cá cược bóng đá
cakhiatv
socolive
Kèo nhà cái
game bài
Go88
Hitclub
Nhà cái uy tín
Bongdalu
iwinclub
rikvip
go88
sunwin
789club
b52
kèo nhà cái
kqbd
b52 club
ok9
https://fly88h.com/
bắn cá đổi thưởng
FB88
FB88
FB88
fb88
tỷ lệ bóng đá hôm nay
tỷ lệ bóng đá hôm nay
Twin68
new88
new88
Xóc đĩa
ww88
tylekeonhacai
https://tylekeonhacai.co.com/
sin88
V9bet
nổ hũ
hitclub
Game bài 789club
BongdaNET
keonhacai5
Game bài 789club
7m
sun win
https://lucky88.us/
8xbet
Sunwin
Game Go88
sunwin
https://keonhacai5.us.org/
B52 CLUB
Hit Club
https://keonhacai.gb.net/
kèo nhà cái
Iwin68
dn88
go8
cakhiatv
xôi lạc tv
socolive
bóng đá tv
lv88
gg88
https://vuaxocdia.me/
JBO
CakhiaTV
Socolive
b52club
lô đề online
https://mm88.blog/
88xx
au88
sc88
go8
go99
mb88
mu88
new88
bet88
tỷ lệ kèo
tỷ lệ kèo nhà cái
Go88
nowgoal
tỷ lệ kèo bóng đá anh
https://keonhacai6.io/
Luck8
B29
Rikvip
B52club
hitclub
bet168
w 88
Kqbd
ee88
https://mm88.press/
kèo bóng đá
sunwin
f168
uu88
rikvip
xocdia88
Tài xỉu online
188bet
kqbd
sonclub
alo789
xóc đĩa online
88vin
bay789
kwin
sunwin
https://sunwin35.io/
mu88
sunwin
Hay88
Hay88
Hay88
Hay88
https://sunwins.eu.com
hitclub
Game bài đổi thưởng
v9bet
go88
b52 club
https://98win.kiwi/
au88
B52club
https://sunwinkt.com/
AE888
Sunwin
go88
go88
e39
kqbd
Socolive TV
B33
Go88
link tải sunwin
kèo nhà cái
hit club
Keonhacai
kèo nhà cái 5
https://keonhacaim88.info/
https://keonhacaim88.info/
kèo nhà cái
go88
B52
kèo nhà cái
kèo nhà cái
kết quả bóng đá
789bet
cakhiatv
trực tiếp bóng đá
Sunwin
sunwin
ok9
789Club
Sumclub
Xóc đĩa
Sunwin
sun win
bet88
u88
cm88
Tai xiu
go 88
https://sunwinvy.com/
xoilactv
http://taixiuonline.markets/
go 88
23win
game bai doi thuong
tài xỉu 789club
Tỷ lệ kèo
kèo nhà cái
Hitclub
https://vuaxocdia.me/
Sunwin
hitclub
789club
trực tiếp bóng đá socolive
cm88
tỷ lệ kèo
kèo nhà cái uy tín
tỷ lệ kèo
nhận định bóng đá
Sunwin
kqbd
Xóc đĩa
cm88
kèo nhà cái
cá cược bóng đá
789WIN
tỷ lệ kèo nhà cái
hitclub
kèo nhà cái
789Club
Nhà cái Xocdia88
sunwin
HITCLUB
đánh đề online
qq8876 net
tg88
kubet
fv88
68gamebai
33win
Sunwin
Socolive
tỷ lệ kèo
kết quả bóng đá
sunwin
ta88
https://go88n.co/
kèo bóng đá hôm nay
kèo nhà cái
hello88
hitclub
KÈO NHÀ CÁI
XÓC ĐĨA ONLINE
lô đề trực tuyến
đánh bài
kèo nhà cái 5
Xóc đĩa
tỷ lệ kèo nhà cái
Kèo nhà cái
game bài đổi thưởng
https://ae888.co.com/
bắn cá đổi thưởng
au88
789bet
rikvip
hitclub
sunwin
lô đề online
Exness
kubet
GG88 COM
kết quả bóng đá
RR88
FB88
fb88
kèo nhà cái
kèo nhà cái
lô đề online
AO88
kèo bóng đá
lô đề online
hitclub
go88
Tải go88
go88
hitclub
hit club
KQBD
Vb88
X8
tỷ lệ kèo
s666
s66
kèo nhà cái 5