Soạn bài Tranh Đông Hồ – nét tinh hoa của văn hóa dân gian Việt Nam

– Theo bản thân em hiểu, di sản văn hoá có thể được chia thành 2 loại, gồm: vật thể (các di tích lịch sử, tác phẩm nghệ thuật,…) và phi vật thể (ngôn ngữ, tập tục, nghệ thuật dân gian,…). Chúng có giá trị văn hoá, khoa học lịch sử và được lưu truyền qua nhiều thế hệ.

– Một di sản văn hoá địa phương hoặc đất nước mình:

Việt Nam là đất nước hội tụ nhiều di sản văn hoá độc đáo, thể hiện nét ý nghĩa sâu sắc. Thành nhà Hồ nằm tại Vĩnh Lộc – Thanh Hoá, là cái nôi của những vị anh hùng dân tộc. Di tích hiện lên với vẻ đẹp rêu phong, cổ kính, là chứng tích cho giai đoạn lịch sử quan trọng của dân tộc Việt Nam. Thành nhà Hồ được Bộ Văn hoá xếp hạng di tích lịch sử cấp quốc gia vào năm 1962. Ngày 27/06/2011, di tích đã được công nhận chính thức là di sản văn hoá thế giới bởi UNESCO. Thành nhà Hồ thể hiện sự ảnh hưởng, ý nghĩa nhân văn và đóng góp quý báu về điêu khắc, công nghệ, kiến trúc, khắc họa rõ giá trị của những giai đoạn hào hùng trong lịch sử nhân loại.

– Một số các loại tranh Đông Hồ nổi tiếng: Đám cưới chuột, Đàn gà, Lợn ỷ có xoáy âm dương, Em bé ôm lợn,…

– Giấy dùng để in tranh: giấy điệp – vỏ con điệp nghiền nhỏ, trộn với hồ dán rồi dùng chổi lá thông quét lên mặt giấy dó.

– Soạn bài Tranh Đông Hồ – nét tinh hoa của văn hóa dân gian Việt Nam ngắn nhất về quy trình làm giấy:

+ Sáng tác mẫu và làm bản khắc gỗ: Mỗi mẫu có 2 – 5 bản khắc gỗ khác nhau.

+ Chuẩn bị giấy Dó: Người ta sẽ lựa chọn vỏ Dó từ trên rừng và trải qua các công đoạn phơi, ngâm, giã, hoà bột, bể seo, seo giấy, ép kiệt, phơi khô, đóng xén thành phẩm và quét hồ điệp.

+ In tranh: Theo văn bản, tranh Đông Hồ có 4 gam màu chủ đạo hoàn toàn tự nhiên: đen (từ than xoan hay than lá tre), xanh (từ gỉ đồng, lá chàm), vàng (từ hoa hòe), đỏ (từ sỏi son, gỗ vang); nền tranh là màu trắng của giấy điệp. Mỗi màu được in bằng một ván khắc riêng, tranh có bao nhiêu màu thì in bấy nhiêu lần.

+ Phơi tranh: Sau khi in tranh xong sẽ được phơi cho khô.

Đoạn văn bản in nghiêng nằm tại ngay phần đầu tiên văn bản, cung cấp đầy đủ các ý chính, những thông tin cần thiết về loại tranh dân gian Đông Hồ được nhiều người quan tâm. Từ đó có thể kích thích độc giả đọc tiếp toàn bộ văn bản để hiểu rõ hơn về nét văn hoá truyền thống dân gian này.

Đọc kỹ đoạn văn bản thuộc phần 2 sẽ thấy nội dung nhắc đến chất liệu tranh tự nhiên với màu sắc bình dị, ấm áp. Tiếp đó, quan sát hình 2 là tranh Lợn đàn sẽ biết được các màu sắc sử dụng. Bức tranh sử dụng các màu sắc gồm xanh, vàng, đỏ, đen. Đây chính là 4 gam màu chủ đạo của tranh Đông Hồ (đen, xanh, vàng, đỏ) in trên nền giấy điệp, nghĩa là Lợn đàn đã dùng đủ các màu cơ bản.

Với câu hỏi này, muốn soạn Tranh Đông Hồ – nét tinh hoa của văn hóa dân gian Việt Nam và tóm tắt các công đoạn chính để tạo tranh Đông Hồ cần đọc kỹ phần 3. Các công đoạn này bao gồm:

– Vẽ mẫu.

– Can lại các nét rõ ràng, bảng màu bằng mực nho lên giấy mỏng và xếp vào bản khắc gỗ.

– Khi in, đặt xấp giấy in trước mặt và tay phải cầm “tay co” đóng sau lưng ván in, úp ván xuống “bìa” rồi quét đẫm màu. Tiếp đến, úp mặt ván khắc đã thấm màu lên mặt giấy và lật ngửa ván khắc lên.

– Thợ in dùng xơ mướp để xoa đều lưng mặt giấy để mực thấm đều, bóc từ giấy khỏi ván in.

Đọc kỹ đoạn cuối – Lưu giữ và phục chế, có thể thấy quan điểm và cách đưa tin của người Viết như sau:

– Đưa tin chuẩn xác về các thời kỳ phát triển hưng thịnh của dòng tranh dân gian Đông Hồ. Sau đó là sự mai một dần của nét văn hoá độc đáo này.

– Đồng thời cũng thể hiện rõ lập trường nhân văn của mình, mong muốn bảo vệ, giữ gìn nét đẹp truyền thống của tranh Đông Hồ mang lại.

Các công đoạn chính để tạo nên một bức tranh Đông Hồ hoàn chỉnh bao gồm:

– Nghệ nhân vẽ mẫu sau khi lấy đề tài và ý tưởng từ cuộc sống hằng ngày hoặc truyện dân gian.

– Khi bản thảo hoàn chỉnh sẽ được can lại các nét cho rõ ràng, “từng bảng màu bằng mực nho lên giấy bản mỏng và sắp xếp đưa vào bản khắc gỗ”. Các màu được tách riêng cho từng bản khắc với số bản khắc tương đương với số màu trong bức tranh.

– Khi in, nghệ nhân sẽ đặt cả xấp giấy thành từng chồng trước mặt, “tay phải cầm “tay co” đóng sau lưng ván in, úp ván xuống “bìa” đã quét đẫm màu, được làm kiểu hộp mực dấu để lấy màu vào bản khắc”. Tiếp đó, mặt ván khắc đã thấm màu được úp lên mặt giấy, lật ngửa ván lên sẽ thấy tờ giấy dính vào ván bởi màu được pha bằng hồ nếp đặc quánh.

– Thợ in sẽ dùng xơ mướp và xoa đều lưng mặt giấy để màu mực được thấm đều. Cuối cùng, tờ giấy được nhẹ nhàng bóc khỏi ván in sẽ được một lần in. Tranh có bao nhiêu màu sẽ được in bấy nhiêu lần.

– Đề tài văn bản: Tranh dân gian Đông Hồ – một nét văn hoá đặc sắc của người Việt.

– Một số các đoạn, mục lồng ghép yếu tố miêu tả hoặc biểu cảm:

+ Sự náo nhiệt của xóm làng khi đến mùa tranh Tết: “Cứ khoảng tháng 7, tháng 8 hằng năm, là cả làng đã tất bật để chuẩn bị cho mùa tranh Tết, khắp làng rực rỡ sắc màu của giấy điệp”.

+ Thán phục sự tài tình của những người thợ làm tranh: ”Chế tác khéo léo, công phu”

+ Miêu tả sự rộng ràng của chợ tranh Tết: “Mỗi năm một lần, chợ tranh họp vào tháng Chạp trong các ngày 6, 11, 16, 21, 26. Chợ tranh đông vui, sầm uất được tổ chức ngay trong đình làng”.

Việc lồng ghép những yếu tố miêu tả hoặc biểu cảm giúp các thông tin diễn giải của đề tài được thể hiện rõ ràng. Điều này mang đến cho độc giả những điều cần thiết và quan trọng. Cùng với đó là tư tưởng, tình cảm của người viết đối với đề tài.

Khi soạn văn 10 Tranh Đông Hồ – nét tinh hoa của văn hóa dân gian Việt Nam, có thể thấy các mục 1, 2, 3 đã góp phần làm nổi bật ý chính văn bản. Nội dung chính của những mục này lần lượt nói về đề tài, hình tượng; chất liệu, màu sắc và công đoạn chế tác tranh. Chúng có sự liên kết, bổ sung cho nhau và làm cụ thể hoá các thông tin chính đã nêu ra ở phần in nghiêng.

– Nhan đề, đề mục: Giúp chia rõ các phần trong văn bản, thể hiện được nội dung của phần này đang nói đến điều gì, về ai.

– Sa-pô: Xuất phát từ tiếng Pháp là Chapeau, nghĩa là cái mũ. Có thể hiểu cách đơn giản, nó là phần nội dung mở đầu nằm phía trên cùng bài viết nhằm dẫn dắt, tạo sự thú vị và kích thích độc giả xem toàn bộ văn bản.

– Mục đích: Giới thiệu về nét văn hoá dân gian lâu đời đang dần mai một, chính là tranh Đông Hồ.

– Quan điểm của người viết: Khẳng định đây là di sản truyền thống lâu đời cần được gìn giữ và phát huy.

Đây là một quan điểm chuẩn xác bởi hiện nay có nhiều phong tục văn hoá dân gian đang bị lấn át bởi sự phát triển hiện đại và thay đổi nhanh chóng. Nhiều người, đặc biệt là các bạn trẻ dường như chỉ biết nhưng chưa được tiếp xúc sâu. Chính vì thế nên việc lãng quên là điều dễ hiểu. Do đó, việc duy trì tranh Đông Hồ ngày càng phát triển là điều đúng đắn.

Nhã nhạc cung đình Huế là một trong những di sản văn hoá phi vật thể đã được công nhận vào 2003 bởi UNESCO. Theo đánh giá từ các chuyên gia, đây là thể loại nhạc cổ truyền tại Việt Nam, nhã nhạc đạt đến tầm vóc quốc gia.

Đặc trưng của nhạc cung đình là tính bao trùm với tất cả các bộ môn âm nhạc khác, từ Lễ nhạc, sân khấu, nhạc thính phòng, kể cả các vũ điệu. Mỗi bộ môn là một thành phần không thể thiếu và được biểu diễn bởi các nghệ sĩ thượng hạng. Các quy định về quy mô dàn nhạc, cách diễn xướng, nội dung biểu diễn,… của Nhã nhạc cung đình đều rất chặt chẽ và phản ánh tính quy củ qua định chế thẩm mỹ rất cao, phản ánh quan niệm triết lý sâu sắc.