Soạn bài Trưởng giả học làm sang (Mô-li-e) – Ngữ văn 8 Kết nối tri thức

Đề bài: Hãy chia sẻ những cảm nhận của em về một diễn viên hài hoặc bộ phim, tiểu phẩm, chương trình hài mà em yêu thích.

Trả lời:

Em thích bộ phim câm “Thời đại tân tiến” (Modern Times) của Sác-lô (Charlie Chaplin). Không cần một lời thoại, chỉ bằng dáng đi lạch bạch, chiếc gậy, bộ ria và những tình huống trớ trêu, Sác-lô khiến khán giả cười không ngớt – như cảnh anh công nhân vặn ốc đến mức thấy cái gì cũng muốn vặn. Nhưng sau tiếng cười là nỗi chua xót về thân phận người lao động bị máy móc cuốn đi. Em thấy một tác phẩm hài hay là tác phẩm làm mình cười trước rồi suy nghĩ sau.

Trả lời:

Văn bản được trình bày đúng dạng kịch bản: đầu mỗi lớp có tên hồi, lớp và danh sách nhân vật xuất hiện; lời thoại ghi sau tên nhân vật; chỉ dẫn sân khấu (cử chỉ, hành động, lời nói riêng) đặt trong ngoặc đơn hoặc tách thành đoạn riêng, như đoạn tả bốn chú thợ bạn mặc áo cho ông Giuốc-đanh theo nhịp đàn của ban hợp xướng.

Trả lời:

Phó may may ngược hoa, bị phát hiện liền đổ lỗi cho khách vì không dặn may xuôi, rồi bịa ra rằng “những người quý phái đều mặc như thế này cả”. Ông Giuốc-đanh lập tức hài lòng: “À! Thế thì được đấy.” Chi tiết cho thấy phó may xảo trá, còn ông Giuốc-đanh thì dốt nát, sẵn sàng chấp nhận mọi điều miễn là được coi là “quý phái”.

Trả lời:

Em hình dung bốn chú thợ bạn bước vào như một đoàn nghi lễ; hai chú cởi chiếc quần tập võ, hai chú cởi áo lót của ông chủ, rồi khoác bộ lễ phục ngược hoa lên người ông theo tiếng nhạc. Ông Giuốc-đanh ưỡn ngực, đi qua đi lại giữa đám thợ, xoay người phô áo như người mẫu, mặt mày hớn hở. Cảnh tượng vừa trịnh trọng vừa lố bịch, giống một màn múa hơn là việc thay quần áo.

Trả lời:

Thợ bạn lần lượt gọi ông là “Ngài quý tộc”, rồi “Tướng công”, rồi “Đại nhân”. Mỗi danh xưng cao hơn một bậc, và cứ mỗi lần như vậy ông lại móc tiền thưởng. Cách gọi tăng dần cho thấy thợ bạn tinh ranh, biết “điểm huyệt” thói hám danh của ông chủ.

Trả lời:

Vì Ni-côn là người hầu chân thật, nhìn ông chủ trong bộ lễ phục ngược hoa, bộ dạng khệnh khạng, cô thấy buồn cười đến mức không thể nhịn được. Tiếng cười “Hí, hí” lặp đi lặp lại vừa là phản ứng tự nhiên, vừa là lời “phán xét” thẳng thắn nhất về sự lố lăng của ông Giuốc-đanh, điều mà phó may và thợ bạn cố tình che giấu để moi tiền.

Trả lời:

Bị dọa đánh, Ni-côn vẫn xin ông chủ cứ đánh mình nhưng để cô được cười cho thỏa thích, vì không cười thì cô sẽ “tức bụng mà chết mất”. Lời đề nghị ngộ nghĩnh đẩy tiếng cười lên cao trào: đến người hầu cũng thà chịu đòn còn hơn nín cười trước bộ dạng của chủ.

Trả lời:

• Đôi tất lụa quá chật, ông phải vất vả lắm mới xỏ vừa, lại còn làm đứt hai mắt tất.
• Đôi giày làm ông “đau chân ghê gớm” nhưng phó may một mực bảo không đau.
• Bộ lễ phục được phó may khoe là “kì công tuyệt tác”, “trang nghiêm mà không phải màu đen” – nhưng lại may ngược hoa.
• Mái tóc giả, chiếc mũ cắm lông; vải áo trùng với thứ hàng mà phó may đã “gạn” từ bộ áo lần trước của ông.
• Việc mặc áo phải có “nghi lễ”: bốn thợ bạn cởi đồ cũ, mặc đồ mới cho ông theo nhịp đàn.

Đề bài: Ở Lớp II, Hồi thứ ba, hành động cười của nhân vật Ni-côn cho biết điều gì về bộ trang phục của ông Giuốc-đanh? Nếu em là nhân vật Ni-côn, em có thấy bộ trang phục của ông Giuốc-đanh là đáng cười không? Vì sao?

Trả lời:

Tiếng cười không dứt của Ni-côn cho thấy bộ trang phục kệch cỡm, lố lăng đến mức một người bình thường vừa nhìn đã không nhịn được cười. Nó vạch trần sự thật mà ông Giuốc-đanh không nhận ra: ông chẳng hề sang trọng mà chỉ đang làm trò cười.

Nếu là Ni-côn, em cũng thấy đáng cười. Bộ áo ngược hoa, đôi tất chật, đôi giày đau chân, lại được khoác lên một người cứ tưởng mình là quý tộc – sự chênh lệch giữa cái ông tưởng và cái ông thực sự là chính là nguồn gốc của tiếng cười.

Đề bài: Ông Giuốc-đanh đặt làm trang phục với mong muốn gì? Chỉ ra nét tính cách nổi bật ở nhân vật và giải thích vì sao ông dễ dàng bị những người như thợ may lừa mị, lợi dụng và trở thành đáng cười trong mắt người hầu.

Trả lời:

• Mong muốn: ăn mặc như người quý phái để được coi là quý tộc, được người khác tôn xưng.
• Tính cách nổi bật: học đòi, hám danh, thích được nịnh, dốt nát và cả tin; nhưng lại hống hách, thô lỗ với người hầu.
• Vì sao dễ bị lừa: ông không có hiểu biết thật về lối sống quý tộc, chỉ muốn khoác cái vỏ bên ngoài; ai nói “người quý phái làm thế” là ông tin. Lòng hám danh khiến ông sẵn sàng trả tiền cho những lời tâng bốc rẻ tiền. Với người hầu – những người nhìn ông bằng con mắt bình thường – ông chỉ là một kẻ lố bịch.

Trả lời:

• Lời thoại ngắn, nhanh, đối đáp dồn dập, tạo nhịp hài kịch sinh động.
• Có nhiều kiểu thoại: đối thoại (Giuốc-đanh – phó may, Giuốc-đanh – Ni-côn), lời nói riêng (ông Giuốc-đanh tự nhủ về túi tiền), thoại bỏ lửng (“Tao mà…”) vì bị tiếng cười của Ni-côn cắt ngang.
• Lời thoại bộc lộ rõ tính cách: phó may lém lỉnh, cãi chày cãi cối; thợ bạn nịnh khéo; ông Giuốc-đanh lúc tự đắc, lúc cáu kỉnh; Ni-côn hồn nhiên với tiếng cười lặp lại.
• Nhiều câu thoại tự thân đã gây cười vì mâu thuẫn (“Tôi tưởng tượng vì tôi thấy đau”).

Trả lời:

Sự tương phản ấy làm bật lên tiếng cười: người tự cho mình là “quý tộc” lại là người duy nhất không thấy mình đáng cười.

Trả lời:

• Tạo tình huống trớ trêu: áo may ngược hoa lại được coi là mốt của người quý phái.
• Phóng đại, tăng cấp: danh xưng tăng dần từ “Ngài quý tộc” đến “Đại nhân”, tiền thưởng cũng tăng theo.
• Lặp lại: tiếng cười “Hí, hí” của Ni-côn lặp nhiều lần, mỗi lần một lố hơn.
• Tương phản giữa vẻ ngoài và thực chất, giữa cái nhân vật tưởng và cái người xem thấy.
• Kết hợp âm nhạc, vũ đạo (mặc áo theo nhịp đàn, thợ bạn nhảy múa) để cường điệu sự lố bịch.

Trả lời:

Em sẽ chọn một bộ áo khoác dài sặc sỡ, hoa văn to và cố ý may ngược (hoa chúc xuống), kèm bộ tóc giả quăn, mũ cắm lông cao, đôi tất bó và đôi giày hơi chật để bước đi khập khiễng. Khi diễn, em ưỡn ngực, hất cằm, đi những bước điệu đà nhưng thỉnh thoảng nhăn mặt vì đau chân; mỗi lần được gọi danh xưng mới thì mắt sáng lên, tay run run móc túi; lúc nói riêng về túi tiền thì quay ra khán giả, giọng tiếc rẻ. Với Ni-côn, em sẽ chuyển sang giọng quát tháo, mặt đỏ gay nhưng càng quát càng bị cười.

Trả lời:

Vẫn còn. Đó là những người mua hàng hiệu vượt quá khả năng chỉ để “sống ảo”, chụp ảnh khoe trên mạng xã hội; những người thích được gọi bằng danh xưng kêu, mua bằng cấp, giải thưởng để làm đẹp hồ sơ; hay những người chạy theo mọi trào lưu mà không hiểu giá trị thật của chúng. Giống ông Giuốc-đanh, họ dễ trở thành con mồi của kẻ nịnh hót và trò cười trong mắt người tỉnh táo.