Soạn bài Phục hồi tầng ozone: Thành công hiếm hoi của nỗ lực toàn cầu

Em thường xuyên theo dõi tin tức, theo dõi thông qua nhiều kênh trong và cả ngoài nước, trong đó em thích Discovery nhất. Em quan tâm rất nhiều vấn đề, trong đó có vấn đề lỗ thủng tầng ozone. Mỗi năm vào mùa đông ở Nam Cực, lỗ thủng tầng ozone ở đây sẽ lại xuất hiện do nhiệt độ giảm mạnh cho phép những đám mây trên cao kết lại phía trên Nam Cực. Hoá chất độc hại, bao gồm clo và brom, đến từ chất làm lạnh và các nguồn công nghiệp khác, kích hoạt phản ứng phá huỷ tầng ozone và làm mỏng nó đi trông thấy. Đó là hai điều thật sự lo ngại.

Tầng ozone trở thành cái từ không chỉ xuất hiện trong giới khoa học, giảng đường. Không chỉ học sinh, sinh viên nghe và được giảng giải, mà đến khi chị bán hàng rong cũng được nghe. Vấn đề là cách hiểu và lo lắng của mỗi người có khác nhau.

Những năm gần đây, lỗ thủng tầng ozone ở Nam Cực có xu hướng thu hẹp, cho thấy sự thành công của những nỗ lực cắt giảm phát thải các chất ô nhiễm có hại. Nếu tầng ozone bị thủng, một lượng lớn tia tử ngoại sẽ chiếu thẳng xuống Trái Đất, gây ung thư da ở người, làm chết sinh vật do mất dần khả năng miễn dịch. Bởi vậy, các nước trên thế giới đều rất lo sợ trước hiện tượng thủng tầng ozone.

Nhan đề và những thông tin này có tác dụng làm nổi bật và nhấn mạnh về việc phục hồi, bảo vệ tầng ozone.

Thông tin về tầng ozone cùng vai trò em xác định được khi soạn văn Phục hồi tầng ozone: Thành công hiếm hoi của nỗ lực toàn cầu:

• Tầng ozone nằm ở độ cao khoảng 15 – 40km so với bề mặt Trái Đất, thuộc tầng bình lưu.
• Chức năng của tầng ozone là che chắn tia UV, bảo vệ cuộc sống của con người, của hệ sinh thái động thực vật trên Trái Đất.

Tầng ozone có vai trò rất quan trọng như một lớp “kem chống nắng” che chắn cho hành tinh khỏi tia cực tím.

CFC là hợp chất nhân tạo Chlorofluorocarbon, được xem là hoá chất hoàn hảo, vừa rẻ tiền, có nhiều công dụng vừa không tham gia phản ứng hoá học.

Theo thông tin em thấy được khi soạn bài Phục hồi tầng ozone: Thành công hiếm hoi của nỗ lực toàn cầu chi tiết, sự thật về chất CFC là các phân tử khi CFC bị phân huỷ dưới tia UV khi ở tầng khí quyển và mỗi nguyên tử Cl tự do sẽ “cướp lấy” một nguyên tử O, khiến O3 (khí ozone) trở thành O2.

Cách diễn giải rõ ràng giải thích về quá trình phân tách các phân tử Cl của chất ClO và các phân tử Cl tự do đó sẽ làm tổn hại tầng ozone.

Soạn bài Phục hồi tầng ozone: Thành công hiếm hoi của nỗ lực toàn cầu lớp 10 giúp em thấy rằng, Liên hợp quốc thực sự đã có những cố gắng đáng ghi nhận.

Họ bàn kế hoạch loại bỏ chất CFC – chất gây tổn hại tầng ozone và nhóm của An-đơ-sơ đã vạch ra hàng trăm giải pháp theo một hệ thống nhất định, loại bỏ chất CFC từ nhiều lĩnh vực công nghiệp.

• Nghị định thư Mông-tơ-rê-an có hiệu lực từ năm 1989 và đến tận năm 2008 là hiệp định môi trường đầu tiên và duy nhất của Liên hợp quốc được mọi quốc gia trên thế giới phê chuẩn.
• Nhờ sự tẩy chay của người tiêu dùng, sự quyết liệt của giới chính trị và nguồn đầu tư vào công nghệ mới để tìm giải pháp thay thế, phần lớn thế giới đã nhanh chóng ngừng sản xuất CFC trong thập niên 1990.

=> Những cá nhân cụ thể đã “kích hoạt” quá trình thay đổi quỹ đạo của nhân loại, nhưng cần nhớ rằng, chính công chúng, sự đồng thuận quốc tế và hành động nhất quán toàn cầu mới là năng lượng bền bỉ của cuộc chiến.

Thông tin này là thông tin khoa học. Vì nó thuyết minh, giải thích, phân tích, đưa giải pháp rõ một vấn đề khoa học liên quan đến sự tồn vong của Trái Đất và sự sống của nhân loại.

Từ quá trình soạn văn bài Phục hồi tầng ozone: Thành công hiếm hoi của nỗ lực toàn cầu, em nhận thấy nhan đề của văn bản ngắn gọn, hàm súc nói thẳng vào đối tượng.

Về cách triển khai nội dung, tác giả đặt vấn đề, triển khai nội dung theo một hệ thống, trình tự thống nhất. Nội dung văn bản đã được triển khai một cách mạch lạc, logic và dễ hiểu.

Ngôn ngữ của văn bản đã đáp ứng được tính đơn giản, ngắn gọn, rõ ràng của một bản tin: tính thông tin, tính hàm súc.

Em đồng tình với sự ví von của tác giả, sự vay mượn ngôn ngữ này vô cùng hợp lý.

Việc phục hồi tầng ozone là quá trình lâu dài và có sự khó khăn, cần có sự góp sức của các nhà nghiên cứu khoa học tìm kiếm và đưa ra các giải pháp giúp phục hồi tầng ozone.

Phương tiện phi ngôn ngữ trong văn bản thông tin là những phương tiện không phải chữ viết như hình ảnh, số liệu, sơ đồ, biểu đồ… Trong văn bản này, phương tiện phi ngôn ngữ là hình ảnh mô phỏng lỗ thủng tầng ozone ở Nam Cực qua các năm (giai đoạn 1979 – 2019).

Việc đưa kí hiệu phi ngôn ngữ vào trong văn bản này, có tính hiệu quả cao, làm tăng tính trực quan cho thông tin, người đọc dễ dàng hình dung hơn về thông tin và các số liệu được đưa ra. (Phương pháp này cũng hỗ trợ rất tốt cho học sinh khi soạn Phục hồi tầng ozone: Thành công hiếm hoi của nỗ lực toàn cầu lớp 10).

Quan điểm chính của tác giả bài viết là nỗ lực phục hồi tầng ozone là sự thành công của nỗ lực toàn cầu, chung tay góp sức bảo vệ Trái Đất.

Theo tác giả, lỗ thủng tầng ozone là một vấn đề nghiêm trọng và cần với nỗ lực của toàn nhân loại.

Quá trình phục hồi tầng ozone cũng là một trong số những thành công hiếm hoi của nỗ lực toàn cầu và chỉ trong một thời gian không dài, tầng ozone đã cơ bản được phục hồi, cuộc sống của con người an toàn hơn.

Các nhà khoa học – những “thám tử” đã ngày đêm nghiên cứu, tìm hiểu nguyên nhân dẫn đến thủng tầng ozone và từ đó đề ra các giải pháp trực quan nhằm “vá” lại lỗ thủng đó. Vậy nên, quan điểm của tác giả là đúng đắn.

Quá trình đọc hiểu và soạn văn bản Phục hồi tầng ozone: Thành công hiếm hoi của nỗ lực toàn cầu giúp em nhận ra rằng, Trái Đất và sự sống đang tồn tại nhiều vấn đề.

Một số vấn đề toàn cầu hiện nay cần nỗ lực chung của mọi quốc gia:

• Biến đổi khí hậu, nóng lên toàn cầu: đã có Thỏa thuận Paris nhưng việc cắt giảm khí thải còn chậm vì lợi ích kinh tế giữa các nước chưa thống nhất, nhiều nước còn phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.
• Ô nhiễm rác thải nhựa, nhất là rác thải nhựa đại dương: nhận thức cộng đồng đã tăng lên nhưng thói quen dùng đồ nhựa dùng một lần còn phổ biến, công nghệ tái chế chưa đồng đều.
• Suy giảm đa dạng sinh học, nạn phá rừng: nhiều khu bảo tồn được lập ra nhưng nạn khai thác, săn bắt trái phép vẫn diễn ra.

Lí do thành công thường là sự đồng thuận quốc tế, cam kết được thực thi nghiêm túc, có giải pháp thay thế khả thi và sự ủng hộ của công chúng – như trường hợp phục hồi tầng ozone. Ngược lại, khi lợi ích các bên mâu thuẫn, thiếu ràng buộc và thiếu giải pháp thay thế thì nỗ lực toàn cầu khó thành công.

Đọc hiểu Phục hồi tầng ozone: Thành công hiếm hoi của nỗ lực toàn cầu cùng Sự sống và cái chết, em nhận ra sự sống trên Trái Đất là điều quý giá nhưng cũng rất mong manh. Văn bản của Trịnh Xuân Thuận cho thấy sự sống là kết quả của rất nhiều điều kiện, và các loài có thể bị hủy diệt hàng loạt; văn bản của Lê My cho thấy chính con người có thể gây ra nguy cơ (như CFC làm thủng tầng ozone) nhưng cũng có thể khắc phục khi cả thế giới cùng hành động.

Vì vậy, sự tồn vong của nhân loại và Trái Đất phụ thuộc rất nhiều vào ý thức và hành động của con người. Mỗi quốc gia, mỗi cá nhân cần chung tay bảo vệ môi trường, sử dụng tài nguyên hợp lí, giảm phát thải, để Trái Đất tiếp tục là ngôi nhà an toàn cho muôn loài.

Bản tin có giá trị là bản tin phải trả lời được những câu hỏi cơ bản về một vấn đề, một sự kiện nào đó mà tác giả muốn thông tin; các thông tin được nêu trong bản tin có sự mạch lạc, chính xác và có tính khách quan, dùng ngôn ngữ đại chúng.

Cũng giống như sản phẩm công nghệ có nhiều hình thức và giá trị khác nhau, các bài báo khoa học cũng xuất hiện dưới nhiều dạng khác nhau và giá trị cũng không đồng nhất. Đối với người ngoài khoa học và công chúng nói chung, phân biệt được nhiều bài báo này không phải là một chuyện dễ dàng chút nào.