Reaction là danh từ tiếng Anh nghĩa là “phản ứng”, tức cách một người đáp lại điều mình vừa thấy, nghe hay trải qua. Trên mạng xã hội, reaction thường được hiểu là video reaction: người quay lại cảnh mình xem một MV, trailer, trận đấu lần đầu kèm cảm xúc và nhận xét. Ngoài ra, chữ này còn chỉ các biểu tượng cảm xúc bấm dưới bài đăng.
| Nghĩa ngắn | Phản ứng; video ghi lại phản ứng khi xem nội dung khác |
| Gốc từ | Tiếng Anh reaction, từ động từ react (phản ứng) |
| Loại từ | Danh từ; người Việt hay dùng “react” như động từ |
| Sắc thái | Trung tính, phổ biến trong giới làm nội dung số |
Reaction: từ phản ứng đến thể loại video
Trong tiếng Anh, reaction dùng rộng: phản ứng của dư luận trước một quyết định, phản ứng của cơ thể với thời tiết, phản ứng hóa học trong phòng thí nghiệm. Gốc của nó là động từ react, gồm tiền tố re- (đáp lại) và act (hành động). Môn Hóa ở trường gọi “phản ứng hóa học” là chemical reaction, đúng chữ này.
Người Việt lại biết chữ reaction chủ yếu qua YouTube. Thể loại video reaction (hay react video) là khi một hoặc vài người quay chính mình đang xem hoặc nghe một nội dung gốc, thường là lần đầu. Màn hình hay chia đôi hoặc chèn một khung nhỏ: bên này là video gốc, bên kia là gương mặt người xem đang cười, há hốc hay bình luận. Kiểu video này đã có trên YouTube từ cuối những năm 2000 và trở thành thể loại quen thuộc khi các kênh nước ngoài nổi tiếng nhờ react trailer phim, MV.
Vì sao video reaction được xem nhiều?
Lý do đầu tiên là cảm giác có bạn xem cùng. Khi một MV mới ra, người hâm mộ muốn biết người khác có “đứng hình” ở đúng đoạn mình thích không. Lý do thứ hai là sự tò mò về cách người nước ngoài nhìn văn hóa Việt: các video người nước ngoài react món ăn, bài hát, cảnh đẹp Việt Nam thường thu hút rất nhiều lượt xem.
Với người làm nội dung, reaction cũng dễ bắt đầu. Không cần dàn dựng, chỉ cần một chiếc điện thoại và một phản ứng thật lòng. Có điều, video gốc là sản phẩm của người khác, nên chuyện bản quyền luôn gây tranh cãi. Các nền tảng thường yêu cầu phần bình luận, phân tích của người react phải đủ nhiều, chứ không chỉ phát lại nguyên video. Đây cũng là chỗ reaction gặp vấn đề giống chuyện đăng lại nội dung không xin phép.
Reaction, react và review: ba chữ dễ lẫn
| Reaction | React | Review | |
|---|---|---|---|
| Loại từ | Danh từ (phản ứng) | Động từ (phản ứng lại) | Danh từ, động từ (đánh giá) |
| Trọng tâm | Cảm xúc tức thì khi xem lần đầu | Hành động thả biểu tượng hoặc quay video phản ứng | Nhận xét có cân nhắc, ưu và nhược |
| Thời điểm | Trong lúc đang xem | Lúc vừa thấy nội dung | Sau khi đã xem, dùng xong |
| Ví dụ | “Video reaction MV mới” | “React tim cho ảnh của bạn” | “Review điện thoại sau một tháng dùng” |
Nói gọn, reaction ghi lại cảm xúc, còn bài đánh giá sản phẩm hay phim thì cân nhắc đúng sai. Một video có thể vừa react vừa review: phần đầu phản ứng tự nhiên, phần sau nhận xét kỹ.
Reaction trên Facebook, Messenger và trong lời nói
Trên Facebook, reaction là các biểu tượng cảm xúc bấm dưới bài đăng hay bình luận: thích, yêu thích, thương thương, haha, wow, buồn, phẫn nộ. Trên Messenger, Zalo, người dùng cũng giữ lâu vào tin nhắn để thả một biểu tượng thay câu trả lời. Vì vậy “thả react” hay “react tim” đã thành cách nói quen.
Vài ví dụ, mỗi câu một hoàn cảnh:
- Nói về kênh YouTube: “Anh ấy làm reaction MV Kpop, video nào cũng cả triệu lượt xem.”
- Nhắn tin nhóm: “Gửi ảnh lên mà không ai thả react, buồn ghê.”
- Bình luận dưới trận bóng: “Chờ xem reaction của bình luận viên nước ngoài về bàn thắng này.”
- Nơi công sở: “Khách hàng có reaction thế nào với mẫu thiết kế mới?”
- Kể chuyện đời thường: “Nghe tin được điểm 10, reaction của mẹ còn vui hơn mình.”
Viết bài văn thì nên dùng chữ “phản ứng”, “cảm xúc”, hoặc gọi tên cụ thể “video ghi lại cảm xúc khi xem”. Ai thích các thể loại video khác trên mạng có thể đọc thêm về kiểu video vừa ăn vừa trò chuyện với người xem.
Nếu chỉ cần biết mặt cười, mặt khóc hay trái tim mang sắc thái gì khi đặt dưới một tin nhắn, đã có ý nghĩa các biểu tượng react.
Thả react hay làm reaction: hỏi gì đáp nấy
Video reaction là gì?
Là video người làm quay lại chính mình khi xem hoặc nghe một nội dung khác (MV, phim, clip, trận đấu), ghi lại cảm xúc và lời nhận xét. Video gốc thường hiện cùng lúc trong một khung nhỏ hoặc chia đôi màn hình.
React là gì, khác reaction thế nào?
React là động từ “phản ứng lại”, reaction là danh từ “sự phản ứng”. Trong tiếng Việt mạng, “react” hay được dùng như hành động thả biểu tượng cảm xúc hoặc quay video phản ứng.
Reaction trên Facebook là gì?
Là nhóm biểu tượng cảm xúc người dùng bấm để bày tỏ thái độ với một bài đăng, thay cho nút thích đơn thuần. Mỗi biểu tượng diễn tả một cảm xúc khác nhau, từ vui, thương đến buồn hay bực.
Làm video reaction có vi phạm bản quyền không?
Tùy cách làm và luật của từng nơi. Nếu chỉ phát lại gần như nguyên video gốc mà ít bình luận, video dễ bị nền tảng gỡ hoặc bị chủ sở hữu khiếu nại. An toàn nhất là xin phép, dùng đoạn ngắn và để phần nhận xét của mình làm trọng tâm.