Bỏ qua tới nội dung
Thư viện văn học số
Tra chính tả
Lớp mấy?
Là gì?

Quy luật là gì? Nghĩa chữ 規律 và khác quy tắc, định luật ở đâu?

Cập nhật 21/04/2026·MMavrick Nguyễn·8 phút đọc
Nội dung chính
  • Quy luật: chiếc compa và ống luật
  • Ba nét để nhận ra một quy luật
  • Quy luật, quy tắc, định luật đứng ở đâu?
  • Ông bà ta ghi lại quy luật bằng ca dao

Quy luật là mối liên hệ bản chất, ổn định giữa các sự vật, hiện tượng, cứ có đủ điều kiện thì lặp lại, dù con người có muốn hay không. Ngày nối đêm, nước chảy về chỗ trũng, cung vượt cầu thì giá hạ: đó đều là quy luật. Người hỏi quy luật nghĩa là gì thường cần thêm một ý nữa: quy luật do ta phát hiện, không do ta đặt ra.

Nghĩa ngắn Mối liên hệ bản chất, ổn định, lặp đi lặp lại giữa các hiện tượng trong tự nhiên và xã hội
Gốc từ Hán Việt 規律: quy (khuôn tròn, khuôn phép) + luật (ống luật định âm, phép tắc)
Loại từ Danh từ
Hay đi với quy luật tự nhiên, quy luật xã hội, quy luật di truyền, quy luật cung cầu, quy luật cuộc sống
quy luật là gì
quy luật là gì? Mối liên hệ ổn định, lặp đi lặp lại

Quy luật: chiếc compa và ống luật

Hai chữ Hán ghép nên từ này đều bắt đầu từ đồ vật. Chữ quy (規) có nghĩa gốc là cái khuôn tròn, dụng cụ vẽ đường tròn của thợ xưa, nay ta gọi là compa. Từ đó nó chuyển sang nghĩa khuôn phép, như trong quy tắc, nội quy, quy củ.

Chữ luật (律) thì Thiều Chửu giảng trước hết là luật lữ, thứ đồ người xưa dùng để xét âm thanh cho chuẩn, sau mới đến nghĩa phép tắc. Cũng chữ này nằm trong pháp luật, định luật, trong tính kỷ luật của mỗi người và cả trong thơ Đường luật, nơi mỗi tiếng bằng, tiếng trắc phải đặt đúng chỗ.

Ghép hai hình ảnh lại sẽ thấy cái lõi của từ: compa vẽ trăm lần vẫn ra một vòng tròn, ống luật thổi trăm lần vẫn ra một âm. Quy luật cũng vậy, đủ điều kiện là lặp lại, không sai.

Ba nét để nhận ra một quy luật

Từ điển định nghĩa quy luật là danh từ, chỉ mối liên hệ bản chất, ổn định, được lặp đi lặp lại giữa các hiện tượng trong tự nhiên và xã hội. Một từ điển mở khác diễn đạt gần như vậy: quan hệ không đổi giữa nhiều hiện tượng, có thể nêu thành công thức khái quát. Từ hai lời giảng ấy rút ra được ba dấu hiệu.

  • Tính khách quan. Quy luật tồn tại trước khi có người gọi tên nó. Trái đất quay quanh Mặt Trời từ trước khi có ai đo được điều đó.
  • Tính lặp lại. Hiện tượng chỉ xảy ra một lần thì chưa phải quy luật. Bốn mùa quay vòng năm này qua năm khác mới là quy luật.
  • Tính có điều kiện. Nước sôi ở 100 độ C khi ở áp suất khí quyển thông thường; lên núi cao, điểm sôi thấp hơn. Quy luật không sai, chỉ là điều kiện đã khác.

Ở trường, học sinh gặp từ này khắp các môn: quy luật di truyền ở môn Sinh học, quy luật cung cầu ở bài học về kinh tế, quy luật của tri giác trong tâm lí học, như bài tri giác và cách não bộ sắp xếp hình ảnh có nhắc đến. Trong lời ăn tiếng nói, người ta còn nói quy luật cuộc sống để chỉ những điều ai rồi cũng trải qua, như sinh ra, lớn lên, già đi.

Nói một điều xảy ra theo quy luật cũng là nói nó có tính tất yếu: đủ điều kiện thì không thể khác đi.

Quy luật, quy tắc, định luật đứng ở đâu?

Từ Ai làm ra Có sửa được không Ví dụ
Quy luật Tự có trong tự nhiên, xã hội; con người chỉ phát hiện Không, chỉ có thể hiểu và vận dụng Quy luật bốn mùa
Định luật Nhà khoa học phát biểu thành lời, thành công thức Có thể được bổ sung khi phát hiện điều kiện mới Định luật vạn vật hấp dẫn
Quy tắc Con người đặt ra để làm cho thống nhất Có Quy tắc viết hoa tên riêng
Quy định Cơ quan, tổ chức ban hành Có, theo thủ tục Quy định mặc đồng phục

Nhầm thường gặp nhất là gọi quy tắc của con người là quy luật, như nói “quy luật xếp hàng ở căng tin”. Xếp hàng là quy tắc, ai cũng có thể phá; quy luật thì không ai phá được. Khác biệt giữa quy tắc với các khái niệm gần nó được bàn kĩ ở bài phân biệt nguyên tắc với quy tắc, quy định. Có những “định luật” chỉ là cách nói đùa, ví dụ câu nói vui rằng chuyện gì có thể hỏng sẽ hỏng: nghe thì giống quy luật, nhưng không phải phát biểu khoa học.

Ông bà ta ghi lại quy luật bằng ca dao

Trước khi có sách khoa học, người nông dân quan sát trời đất rồi gói kinh nghiệm vào lời ca dao, tục ngữ. Câu về chuồn chuồn bay thấp thì mưa, bay cao thì nắng là một ví dụ quen. Câu tre già măng mọc lại nói về quy luật thay thế giữa thế hệ trước và thế hệ sau. Những câu này không đo đạc chính xác như một định luật, nhưng cho thấy người xưa đã nhận ra cái lặp lại đằng sau hiện tượng.

Trong văn chương, chữ quy luật hay đi cùng một sắc thái chấp nhận: hoa nở rồi tàn, người đến rồi đi. Viết văn nghị luận, câu như “Thất bại là một phần trong quy luật trưởng thành” dùng chữ quy luật theo nghĩa rộng, để nói điều gần như ai cũng gặp, chứ không phải điều chắc chắn như nước sôi.

Còn về chữ viết, sách vở cũ có chỗ in qui luật; đó vẫn là cùng một từ, chỉ khác cách viết i và y.

Từ bốn mùa đến lớp học: quy luật quanh ta

Quy luật tự nhiên là gì?

Là những mối liên hệ lặp lại trong thế giới tự nhiên, không phụ thuộc ý muốn con người: ngày và đêm, thủy triều lên xuống, cây xanh hướng về phía có ánh sáng. Con người không thay đổi được chúng, chỉ có thể hiểu để làm theo cho có lợi.

Quy luật cuộc sống là gì?

Đây là cách nói rộng, chỉ những điều gần như ai cũng trải qua: sinh, lớn, già, có gặp gỡ thì có chia xa. Chữ quy luật ở đây mang sắc thái chấp nhận, không đòi chính xác như trong khoa học.

Quy luật tiếng Anh là gì?

Thường dịch là law (law of nature, law of supply and demand). Khi nói về một khuôn mẫu lặp lại mà ta nhận ra, tiếng Anh hay dùng pattern; còn rule gần với quy tắc do người đặt ra hơn.

Con người có tạo ra được quy luật không?

Không. Con người tạo ra quy tắc, quy định, luật lệ. Với quy luật, việc của ta là phát hiện, gọi tên và vận dụng, như người nông dân xưa chọn thời vụ theo mùa mưa nắng.

Vietnammm
VJOL
Lu88
https://sunwin.vision/
hitclub
hitclub
manclub
zowin
yo88
cakhiatv
xoilac
gavangtv
trực tiếp bóng đá
xoilac tv
xoilac tv
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
xem bóng đá trực tiếp
socolive
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
thapcamtv
90phut
luongsontv
Socolive
Cakhiatv
Tiếu lâm tv
90phut
Thapcamtv
Luongsontv
sunwin
hitclub
go88
lô đề uy tín
https://hitclub3.jp.net/
kqbd
7m
789club
b52
bomwin
https://trangcacuocbongda.bio/
iwin
vaobet
hitclub
https://tylekeonhacai.top/
https://sunwinn.za.com/
https://go881.jp.net/
7m
game bài đổi thưởng
Rikvip
kèo nhà cái
rikvip
game bài đổi thưởng
kèo nhà cái
hitclub
sunwin
789club
Kèo nhà cái
b52 club
b52 club
sunwin
kèo nhà cái
kèo bóng đá hôm nay
cá cược bóng đá
cakhiatv
socolive
Kèo nhà cái
game bài
Go88
Hitclub
Nhà cái uy tín
Bongdalu
iwinclub
rikvip
go88
sunwin
789club
b52
kèo nhà cái
kqbd
b52 club
ok9
https://fly88h.com/
tỷ lệ bóng đá hôm nay
tỷ lệ bóng đá hôm nay
Twin68
new88
new88
Xóc đĩa
ww88
tylekeonhacai
https://tylekeonhacai.co.com/
sin88
V9bet
nổ hũ
hitclub
Game bài 789club
BongdaNET
keonhacai5
Game bài 789club
7m
sun win
https://lucky88.us/
8xbet
Sunwin
Game Go88
sunwin
https://keonhacai5.us.org/
B52 CLUB
Hit Club
https://keonhacai.gb.net/
kèo nhà cái
Iwin68
dn88
go8
cakhiatv
xôi lạc tv
socolive
bóng đá tv
lv88
gg88
https://vuaxocdia.me/
JBO
CakhiaTV
Socolive
b52club
nổ hũ
lô đề online
https://mm88.blog/
88xx
au88
sc88
go8
go99
mb88
mu88
new88
bet88
tỷ lệ kèo
kèo nhà cái
Go88
nowgoal
tỷ lệ kèo bóng đá anh
https://keonhacai6.io/
Luck8
B29
Rikvip
B52club
hitclub
bet168
w 88
Kqbd
kèo bóng đá
sunwin
f168
uu88
rikvip
xocdia88
Tài xỉu online
188bet
kqbd
sonclub
alo789
xóc đĩa online
88vin
bay789
kwin
sunwin
https://sunwin35.io/
mu88
sunwin
https://sunwins.eu.com
hitclub
Game bài đổi thưởng
v9bet
go88
b52 club
https://98win.kiwi/
au88
B52club
https://sunwinkt.com/
AE888
Sunwin
go88
go88
e39
kqbd
Socolive TV
B33
Go88
link tải sunwin
kèo nhà cái
hit club
Keonhacai
febet
kèo nhà cái 5
https://keonhacaim88.info/
https://keonhacaim88.info/
kèo nhà cái
go88
B52
kèo nhà cái
kèo nhà cái
kết quả bóng đá
789bet
cakhiatv
trực tiếp bóng đá
Sunwin
sunwin
ok9
789Club
Sumclub
Xóc đĩa
Sunwin
sun win
bet88
u88
cm88
Tai xiu
go 88
https://sunwinvy.com/
xoilactv
http://taixiuonline.markets/
go 88
23win
game bai doi thuong
tài xỉu 789club
Tỷ lệ kèo
kèo nhà cái
Hitclub
https://vuaxocdia.me/
Sunwin
hitclub
789club
trực tiếp bóng đá socolive
cm88
tỷ lệ kèo
kèo nhà cái uy tín
tỷ lệ kèo
nhận định bóng đá
Sunwin
kqbd
Xóc đĩa
cm88
kèo nhà cái
cá cược bóng đá
789WIN
tỷ lệ kèo nhà cái
hitclub
kèo nhà cái
789Club
Nhà cái Xocdia88
sunwin
HITCLUB
đánh đề online
qq8876 net
tg88
kubet
fv88
68gamebai
Sunwin
Socolive
tỷ lệ kèo
kết quả bóng đá
sunwin
ta88
https://go88n.co/
kèo bóng đá hôm nay
kèo nhà cái
hello88
hitclub
KÈO NHÀ CÁI
XÓC ĐĨA ONLINE
lô đề trực tuyến
đánh bài
kèo nhà cái 5
Xóc đĩa
tỷ lệ kèo nhà cái
Kèo nhà cái
game bài đổi thưởng
https://ae888.co.com/
bắn cá đổi thưởng
au88
https://789betlove.com/
rikvip
hitclub
sunwin
lô đề online
Exness
kubet
GG88 COM
kết quả bóng đá
FB88
fb88
kèo nhà cái
hitclub
go88
Tải go88
go88
hitclub
hit club
KQBD
Vb88
X8
tỷ lệ kèo
s666
s66
kèo nhà cái 5