Bỏ qua tới nội dung
Thư viện văn học số
Tra chính tả
Lớp mấy?
Là gì?

Phụ mẫu là gì? Nghĩa chữ 父母, quan phụ mẫu và những từ dễ lẫn

Cập nhật 31/05/2026·MMavrick Nguyễn·7 phút đọc
Nội dung chính
  • Phụ mẫu: hai chữ cha và mẹ
  • Phụ mẫu trong sách xưa và trang văn
  • Phụ mẫu, song thân, phụ huynh dùng sao cho đúng?
  • Những cụm có chữ phụ mẫu thường gặp

Phụ mẫu là từ Hán Việt có nghĩa là cha mẹ, gồm phụ (cha) và mẫu (mẹ). Đây là cách gọi cũ, trang trọng, nay chủ yếu gặp trong sách vở, phim cổ trang, câu đối hay lời văn tế. Phụ mẫu nghĩa là gì khi đứng trong cụm “tứ thân phụ mẫu” hay “quan phụ mẫu”? Mỗi cụm nghiêng nghĩa một kiểu, và chỗ khác nhau nằm ở chữ đứng trước.

Nghĩa ngắn Cha mẹ (cách nói cũ, trang trọng)
Chữ Hán 父母: phụ 父 (cha) + mẫu 母 (mẹ)
Loại từ Danh từ
Đồng nghĩa Cha mẹ, bố mẹ, song thân, thân sinh
phụ mẫu là gì
phụ mẫu là gì? Cha mẹ, theo cách nói Hán Việt

Phụ mẫu: hai chữ cha và mẹ

Chữ phụ (父) nghĩa gốc là cha, bố. Nó có mặt trong khá nhiều từ quen: phụ thân (cha), nhạc phụ (bố vợ), dưỡng phụ (cha nuôi), phụ lão (các cụ già). Chữ mẫu (母) là mẹ, như trong mẫu thân, nhạc mẫu, bảo mẫu. Chữ mẫu còn được dùng cho cái gì làm gốc sinh ra cái khác, nên mới có mẫu số, hay câu “thất bại là mẹ thành công” trong tiếng Hán.

Ghép lại, phụ mẫu chỉ cả cha lẫn mẹ, như một đôi. Mục từ phụ mẫu trong từ điển Việt–Việt có ghi kèm chữ “cũ” cho từ này, nghĩa là trong lời nói thường ngày người ta không dùng nữa. Không ai đi học về lại nói “phụ mẫu con đâu rồi”; câu đó chỉ hợp khi đóng kịch cổ trang. Nhưng trên giấy, nhất là ở câu đối, văn khấn, lời cảm tạ trong đám hiếu, phụ mẫu vẫn giữ được sắc thái kính cẩn mà “bố mẹ” không có.

Phim kiếm hiệp, ngôn tình cổ trang lồng tiếng Việt cũng hay dùng nhóm từ này: con gọi cha là phụ thân, gọi mẹ là mẫu thân, còn khi nói gộp cả hai thì là phụ mẫu hay song thân.

Phụ mẫu trong sách xưa và trang văn

Sách Luận ngữ, thiên Lý nhân, chép lời Khổng Tử: Phụ mẫu tại, bất viễn du, du tất hữu phương (父母在,不遠遊,遊必有方). Đại ý: cha mẹ còn sống thì con không đi xa; nếu phải đi thì phải có nơi đến rõ ràng. Nhiều người chỉ nhớ nửa đầu rồi hiểu thành “cấm đi xa”; nửa sau mới là chỗ tinh tế, vì nó cho phép đi, chỉ cần cha mẹ biết con ở đâu mà yên lòng. Đặt vào thời điện thoại bây giờ, câu ấy gần với lời dặn quen thuộc: đi đâu nhớ nhắn về nhà.

Trong văn học Việt Nam, chữ phụ mẫu xuất hiện trong một cụm nổi tiếng hơn nhiều: quan phụ mẫu. Xưa gọi viên quan cai trị một phủ, một huyện là “cha mẹ của dân”, với ý ông ta phải lo cho dân như cha mẹ lo cho con. Truyện ngắn Sống chết mặc bay của Phạm Duy Tốn dùng đúng danh xưng ấy để mỉa mai: ngoài đê dân vật lộn với nước lũ, còn trong đình, quan phụ mẫu ngồi mải mê đánh tổ tôm. Cái danh “cha mẹ dân” càng đẹp thì hành động của nhân vật càng lố.

Còn để nói về công ơn cha mẹ, kho ca dao, tục ngữ về công cha nghĩa mẹ dùng toàn lời nôm mộc mạc, gần như không cần đến chữ Hán.

Phụ mẫu, song thân, phụ huynh dùng sao cho đúng?

Từ Nghĩa Dùng ở đâu
Phụ mẫu Cha mẹ Văn viết trang trọng, câu đối, văn tế, phim cổ trang
Song thân Cha mẹ (đôi người thân) Văn viết trang trọng: “phụng dưỡng song thân”
Thân sinh Người sinh ra mình Giấy tờ, tiểu sử: “thân sinh của ông là…”
Phụ huynh Gốc chữ là cha và anh; nay chỉ người giám hộ học sinh Trường học: họp phụ huynh
Tứ thân phụ mẫu Bốn người: cha mẹ đẻ và cha mẹ chồng hoặc vợ Chuyện cưới hỏi, gia đình hai bên

Chỗ hay lẫn nhất là phụ mẫu với phụ huynh. Phụ huynh (父兄) vốn là “cha và anh”, tức những người đàn ông bề trên trong nhà; tiếng Việt hiện đại dùng nó cho người lo việc học của con em, không phân biệt là cha, mẹ hay ông bà. Viết “kính gửi quý phụ mẫu học sinh” vào giấy mời họp lớp thì nghe rất lạ.

Thêm hai chữ tứ thân phía trước, nghĩa đổi hẳn: không còn là hai người mà là bốn. Phần giải nghĩa tứ thân phụ mẫu gồm những ai nói rõ cách tính. Người giữ đạo làm con với cả bốn vị ấy được khen là người con hiếu thảo.

Một lưu ý nhỏ khi viết văn tế, câu đối: đã dùng “phụ mẫu” thì các chữ xung quanh cũng nên cùng một giọng Hán Việt. Câu “Phụ mẫu của tôi rất thương tôi” đúng nghĩa nhưng lệch giọng, đọc lên như đang đùa.

Một chữ Hán Việt khác chỉ người trong nhà, hay gặp trong Hịch tướng sĩ, là chữ thê tử, và nhiều bạn vẫn lúng túng không biết nên hiểu là vợ con hay chỉ người vợ.

Những cụm có chữ phụ mẫu thường gặp

Phụ mẫu nghĩa là gì trong tiếng Hán?

Trong tiếng Hán, 父母 cũng có nghĩa là cha mẹ, đọc theo âm Bắc Kinh là fùmǔ. Người Việt mượn nguyên từ này và đọc theo âm Hán Việt.

Quan phụ mẫu là ai?

Là cách gọi xưa dành cho quan đứng đầu một phủ, một huyện, ngụ ý quan phải chăm dân như cha mẹ chăm con. Trong văn học hiện thực, cụm này thường được dùng với giọng châm biếm.

Phụ mẫu và phụ thân khác nhau thế nào?

Phụ thân chỉ riêng người cha; mẫu thân chỉ riêng người mẹ. Phụ mẫu là gộp cả hai.

Phụ mẫu có dùng trong giấy tờ bây giờ không?

Hầu như không. Giấy tờ hành chính dùng “cha”, “mẹ”, “cha mẹ” hoặc “người giám hộ”. Phụ mẫu chỉ còn trong văn chương, nghi lễ và lời nói đùa có chủ ý.

Vietnammm
VJOL
Lu88
https://sunwin.vision/
hitclub
hitclub
manclub
zowin
yo88
cakhiatv
xoilac
gavangtv
trực tiếp bóng đá
xoilac tv
xoilac tv
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
xem bóng đá trực tiếp
socolive
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
thapcamtv
90phut
luongsontv
Socolive
Cakhiatv
Tiếu lâm tv
90phut
Thapcamtv
Luongsontv
sunwin
hitclub
go88
lô đề uy tín
https://hitclub3.jp.net/
kqbd
7m
789club
b52
bomwin
https://trangcacuocbongda.bio/
iwin
vaobet
hitclub
https://tylekeonhacai.top/
https://sunwinn.za.com/
https://go881.jp.net/
7m
game bài đổi thưởng
Rikvip
kèo nhà cái
rikvip
game bài đổi thưởng
kèo nhà cái
hitclub
sunwin
789club
Kèo nhà cái
b52 club
b52 club
sunwin
kèo nhà cái
kèo bóng đá hôm nay
cá cược bóng đá
cakhiatv
socolive
Kèo nhà cái
game bài
Go88
Hitclub
Nhà cái uy tín
Bongdalu
iwinclub
rikvip
go88
sunwin
789club
b52
kèo nhà cái
kqbd
b52 club
ok9
https://fly88h.com/
bắn cá đổi thưởng
FB88
FB88
FB88
fb88
tỷ lệ bóng đá hôm nay
tỷ lệ bóng đá hôm nay
Twin68
new88
new88
Xóc đĩa
ww88
tylekeonhacai
https://tylekeonhacai.co.com/
sin88
V9bet
nổ hũ
hitclub
Game bài 789club
BongdaNET
keonhacai5
Game bài 789club
7m
sun win
https://lucky88.us/
8xbet
Sunwin
Game Go88
sunwin
https://keonhacai5.us.org/
B52 CLUB
Hit Club
https://keonhacai.gb.net/
kèo nhà cái
Iwin68
dn88
go8
cakhiatv
xôi lạc tv
socolive
bóng đá tv
lv88
gg88
https://vuaxocdia.me/
JBO
CakhiaTV
Socolive
b52club
lô đề online
https://mm88.blog/
88xx
au88
sc88
go8
go99
mb88
mu88
new88
bet88
tỷ lệ kèo
tỷ lệ kèo nhà cái
Go88
nowgoal
tỷ lệ kèo bóng đá anh
https://keonhacai6.io/
Luck8
B29
Rikvip
B52club
hitclub
bet168
w 88
Kqbd
ee88
https://mm88.press/
kèo bóng đá
sunwin
f168
uu88
rikvip
xocdia88
Tài xỉu online
188bet
kqbd
sonclub
alo789
xóc đĩa online
88vin
bay789
kwin
sunwin
https://sunwin35.io/
mu88
sunwin
Hay88
Hay88
Hay88
Hay88
https://sunwins.eu.com
hitclub
Game bài đổi thưởng
v9bet
go88
b52 club
https://98win.kiwi/
au88
B52club
https://sunwinkt.com/
AE888
Sunwin
go88
go88
e39
kqbd
Socolive TV
B33
Go88
link tải sunwin
kèo nhà cái
hit club
Keonhacai
kèo nhà cái 5
https://keonhacaim88.info/
https://keonhacaim88.info/
kèo nhà cái
go88
B52
kèo nhà cái
kèo nhà cái
kết quả bóng đá
789bet
cakhiatv
trực tiếp bóng đá
Sunwin
sunwin
ok9
789Club
Sumclub
Xóc đĩa
Sunwin
sun win
bet88
u88
cm88
Tai xiu
go 88
https://sunwinvy.com/
xoilactv
http://taixiuonline.markets/
go 88
23win
game bai doi thuong
tài xỉu 789club
Tỷ lệ kèo
kèo nhà cái
Hitclub
https://vuaxocdia.me/
Sunwin
hitclub
789club
trực tiếp bóng đá socolive
cm88
tỷ lệ kèo
kèo nhà cái uy tín
tỷ lệ kèo
nhận định bóng đá
Sunwin
kqbd
Xóc đĩa
cm88
kèo nhà cái
cá cược bóng đá
789WIN
tỷ lệ kèo nhà cái
hitclub
kèo nhà cái
789Club
Nhà cái Xocdia88
sunwin
HITCLUB
đánh đề online
qq8876 net
tg88
kubet
fv88
68gamebai
33win
Sunwin
Socolive
tỷ lệ kèo
kết quả bóng đá
sunwin
ta88
https://go88n.co/
kèo bóng đá hôm nay
kèo nhà cái
hello88
hitclub
KÈO NHÀ CÁI
XÓC ĐĨA ONLINE
lô đề trực tuyến
đánh bài
kèo nhà cái 5
Xóc đĩa
tỷ lệ kèo nhà cái
Kèo nhà cái
game bài đổi thưởng
https://ae888.co.com/
bắn cá đổi thưởng
au88
789bet
rikvip
hitclub
sunwin
lô đề online
Exness
kubet
GG88 COM
kết quả bóng đá
RR88
FB88
fb88
kèo nhà cái
kèo nhà cái
lô đề online
AO88
kèo bóng đá
lô đề online
hitclub
go88
Tải go88
go88
hitclub
hit club
KQBD
Vb88
X8
tỷ lệ kèo
s666
s66
kèo nhà cái 5